Gerecenseerd

LITERATUUR – Opschudding in de Duitse letteren

Kat Kaufmann slaat een nieuwe toon aan

‘Een portret van de Berlijnse bohème, die behalve in het nachtleven nergens thuis is’, zo omschrijft Der Spiegel de debuutroman van Kat Kaufman. Zij kreeg er de Aspekte-Literaturpreis voor, een prestigieuze onderscheiding voor debutanten. De vierendertigjarige dochter van Russische immigranten, ook actief in de jazz en in de fotografie, is het nieuwe enfant terrible van de Duitse letteren. ‘Toen zij bij de uitreiking moest aanhoren hoe het hele juryrapport werd voorgelezen, bevroor haar gezicht in een steeds strakkere uitdrukking, schrijft de Frankfurter Allgemeine Zeitung. ‘Het minzame glimlachen dat veel schrijvers door zulke ongemakkelijke situaties heen helpt, heeft zij nog niet onder de knie.’

‘Eerst het goede nieuws’ schrijft Hannes Vollmuth in de Süddeutsche Zeitung over het boek. ‘Het onderkoelde vertellen in de Duitse debuutromans krijgt concurrentie. De nieuwe sound die Kat Kaufmann inzet, bezingt niet meer het verdriet van een zorgeloze middenklasse maar is lomp en onbeschoft, en neemt alle risico’s, ook het risico dat het pijnlijk wordt. Het slechte nieuws is dat het meeste hiervan plaatsvindt in het hoofd van de heldin van het boek, die door Berlijn struint.’

Eiland van jou van Kat Kaufmann verschijnt bij Lebowski, in vertaling van Anne Folkertsma.

TENTOONSTELLING – Gedachten aan moord en galg

Jordan Wolfson in het Stedelijk

‘Een perfectionist met ijswater in zijn aderen’ noemt The New York Times Jordan Wolfson, wiens solotentoonstelling op 27 november opent in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De recensent krijgt de zenuwen van Wolfson’s Colored Sculpture, dat ‘heel hard binnenkomt en tegelijkertijd emotioneel zo neutraal is dat je er bijna gek van wordt.’

Colored Sculpture zal ook in het Stedelijk te zien zijn. ‘De eerste indruk kan onaangenaam zijn’, waarschuwt de krant, ‘gedachten aan moord en ophanging kunnen opkomen.’ Maar het is tenslotte aan de bezoeker zelf om te beslissen of de gigantische touwtrekpop aan stalen kettingen, ‘die het ene moment lijkt te dansen of yoga te beoefenen, en dan weer hard heen en weer wordt gesmeten’, een dader is of een slachtoffer. Die ‘ongelooflijke neutraliteit’ van het werk doet denken aan dat van Bruce Naumann.

The Independent wijst erop dat Wolfson de meest geavanceerde technieken uit de filmstudio’s van Hollywood gebruikt om zijn poppen te laten bewegen. Totdat de tentoonstelling naar Amsterdam komt, is Colored Sculpture te zien in Parijs. Les InRocks noemt Wolfon ‘de onbetwiste meester van de catharsis.’

MUZIEK – Experiment in de opera

David Marton, erop of eronder

De jonge Hongaarse regisseur David Marton (zijn naam is Engels, hij woont in Berlijn) brengt Capriccio van Richard Strauss in De Munt / La Monnaie te Brussel. Le Monde noemt hem om ‘een iconoclast. Al tien jaar bewijst hij zijn talent als alchemist in het laboratorium van een theater van de verbeelding.’

Maar er ging iets mis in het laboratorium van Marton, toen hij vorig jaar Berlioz’ La Damnation de Faust regisseerde voor de opera van Lyon. Hij liet delen van Mefisto’s tekst zingen door het koor, en voegde gesproken fragmenten toe uit de Faust van Goethe. Gefluit en boegeroep uit de zaal waren het resultaat. ‘Het was meer het spektakel van Marton op muziek van Berlioz dan een uitvoering van diens werk’, oordeelde Le Figaro. Andere critici waren juist ondersteboven van Martons ontregelende werk. La Croix bejubelde de voorstelling ‘waar geen spoortje metafysische filosofie in zit, maar waarin het materialisme en de duisterste kanten van onze samenleving worden belicht’.

‘Hij breekt met de conventies’ concludeert *Der Spiege*l, na het zien van Martons interpretatie van Mozarts Le nozze de Figaro in München. ‘Wie durft het om eerbiedwaardig cultuurgoed kort te sluiten met profane doorsneekunst? David Marton natuurlijk.’

FILM – Western 2.0

Een oud genre vertelt een nieuwe werkelijkheid

‘Deze succesvolle moderne western mag dan draaien om het conflict tussen twee berooide broers, de Texaanse justitie en de wereld van het Grote Geld’, schrijft The Guardian over Hell or High Water, ‘maar de kracht van de film ligt niet in traditioneel vertoon van spektakel. In plaats daarvan zien we mensen in stoelen zitten, terwijl ze hun stukje van de wereld in ogenschouw nemen en kauwen op het ontluisterende, geperverteerde stukje Americana dat hen ten deel is gevallen.’ De Britse krant noemt de film ‘de western voor de Occupy-generatie’.

In het videokanaal Anatomy of a scene van The New York Times, waarin belangrijke filmscènes worden getoond met een toelichting van de maker, vertelt regisseur David McKenzie (de Schot die eerder Starred Up maakte) waarom zijn openingshot van een auto die een bankgebouw nadert ‘meteen duidelijk maakt dat dit verkeerd gaat lopen’.

Rolling Stone noemt de film een ‘sociaal betrokken, rete-pulp Texaans misdaaddrama, dat stilletjes op weg is om de hit van dit seizoen te worden (…) Het is een update van de veel beproefde B-filmformule van een stel boeven op de vlucht en een paar sterke mannen die proberen ze te pakken te krijgen. Een juweeltje in mineur.’

The Independent geeft Hell or High Water vier sterren. ‘Het plot is niet van belang. McKenzie’s ware onderwerp is familie, vriendschap, liefde en verlies.’ De krant is ook vol lof over de rol van Jeff Bridges als ‘ongelooflijk vuile smeris met walrussnor.’ De muziek is van Nick Cave.

LITERATUUR – Diepte, duisternis, kou

Literaire zoektocht naar de monsterhaai

Morten Stroksnes is een Noorse journalist, fotograaf en schrijver van non-fictie. Zijn nieuwste boek heet Haaienkoorts. De haai is een mythisch dier, en de Groenlandse haai is een mythe binnen die mythe. ‘Zijn vlees is giftig voor mens en dier, in zijn blauwe ogen leven parasieten die hem halfblind maken’, schrijft uitgeverij Atlas Contact, waar Haaienkoorts verschijnt in de vertaling van Paula Stevens. ‘In feite zijn het hele grote zwemmende neuzen,’ zei de Canadese onderzoeker Aaron Fisk tegen William and Mary News, het blad van de gelijknamige Amerikaanse universiteit.

Science publiceerde in augustus een onderzoek waarin de Groenlandse haai het langstlevende dier ter wereld werd genoemd. Sommige exemplaren zouden in het koude water hun vierhonderdste verjaardag hebben gevierd. Het boek vertelt Stroksnes’ verhaal over zijn obsessie om het zeemonster een keer in de geparasiteerde ogen te kijken. De Aftenposten, het grootste dagblad van Noorwegen, vergelijkt het boek met het beste werk van Herman Melville (Moby Dick) en Ernest Hemmingway (The Old Man and the Sea). Ook de Noor gaat de zee op om uit te komen bij de kern van het leven.

Auteur: Pieter van den Blink