Waarom klinkt de hedendaagse popmuziek – van Rihanna en Drake tot Lana Del Rey – toch zo zacht en gladjes? Volgens The Washington Post ligt het aan de invloed van kalmerende middelen.
Drugs en muziek. Muziek en drugs. Soms gaan ze hand in hand, in elk geval in de publieke perceptie. Als jazz zich afspeelde in de slagschaduw van de heroïne, rock ontsproot door lsd, discopirouetjes door cocaïne werden gevoed en ravers elkaar bepotelden na gebruik van ecstasy, klinkt Lana Del Reys recente single ‘Love’ als twee milligram Xanax, tot poeder gestampt en dwarrelend op het tropische briesje in je brein. ‘Don’t worry, baby,’ zingt ze steeds weer als de ballad teder zijn einde nadert. Haar stem wordt dieper, haar articulatie verzwakt. Het is zo’n nummer dat je kalm boven je leven uit laat zweven en dan verdwijnt.
Het is vermoedelijk dubbelop om Xanax te gebruiken als je naar Love luistert, maar in het hysterische hedendaagse Amerika – waar mensen die ontspanning zoeken ongeëvenaarde hoeveelheden pijnstillers en kalmerende middelen wegwerken – lijkt er een significant verband te bestaan tussen wat we slikken en waar we naar luisteren. Als iedereen aan de drugs is, gaat muziek steeds meer als pillenpop klinken.
Je zou kunnen zeggen dat drugs en popmuziek altijd een gouden combinatie hebben gevormd. Ze proberen allebei de symptomen van de tijd te verlichten. Maar een groot deel van de popmuziek van nu wil expliciet worden beluisterd in een farmacologische context. Er duiken in liedjes steeds vaker merknamen op. Vooral in de rap, waar Xanax, Percocet en andere middelen worden geprezen vanwege hun vermogen de pijn van het bestaan te verdoven.
De pillenpop van de eenentwintigste eeuw heeft een specifieke sound. Ze is glad, zacht en kalm, en heeft een afkeer van onverwachte wendingen. Nieuw is het niet, maar opeens hoor je het overal. In de kalmerende falset van The Weeknd, de coole onverstoorbaarheid van Rihanna, de zoetgevooisde frasering van Drake en zelfs in de gepolijste randjes van Justin Bieber.
In zekere zin is moderne muziek altijd pillenmuziek geweest. Drugs en pop gingen kort na de Tweede Wereldoorlog een onlosmakelijk deel uitmaken van de Amerikaanse cultuur. In de ontstaansperiode van de rock-’n-roll verscheen een scala aan nieuwe psychotropica op de markt. Ze hebben sindsdien allebei troost geboden, een parallel die Del Rey niet is ontgaan. Haar amper om aandacht vragende slaapliedjes roepen regelmatig de vervaagde romantiek op van de American dream van weleer.
Binnen de rap, waar artiesten vooral proberen zich de toekomst toe te eigenen, hebben sommigen geprobeerd de effecten van hedendaagse psychotropica na te bootsen, terwijl anderen met de nodige moeite probeerden af te kicken. Op zijn met een Grammy bekroonde album Coloring Book uit 2016 ontdeed Chance the Rapper zich rappend van zijn Xanax-verslaving: ‘Last year, got addicted to Xans / Started forgetting my name and started missing my chance’. (‘Vorig jaar raakte ik verslaafd aan Xanax / Ik begon mijn naam te vergeten en mijn kansen te missen.’)
In een nummer uit 2014 vertelde Schoolboy Q over zijn worsteling met een goedgevulde medicijnkast: ‘Percocets, Adderrall, Xanny bars, get codeine involved / Stuck in the body high, can’t shake it off’. (‘Percocets, Aderrall, Xanax, wat codeïne erbij / Mijn lichaam zit er vol mee, ik kom er niet van af.’) En vorig jaar rapte Isaiah Rashad met minachting over de Xanax-verslaving die hem bijna zijn carrière had gekost: ‘Pop a Xan, baby… Only pop it ‘cause you heard it in a song’. (‘Neem een Xanax, schatje… maar alleen omdat je dat in een liedje hebt gehoord.’)
Ronduit ontnuchterend is de rol die op recept verkrijgbare medicijnen met name de afgelopen tien jaar hebben gespeeld bij de dood van een aantal geliefde popsterren. Michael Jackson, Whitney Houston en Prince stierven terwijl er pijnstillers of angstreducerende middelen – of allebei – door hun lichaam jakkerden. De goden van de pop, zo onverwoestbaar in hun muziek, sneuvelden terwijl ze dezelfde middelen gebruikten als wij.
Los van de vraag hoe direct het effect ervan is op de muziek die wordt gemaakt, lijken drugs een significante invloed te hebben op de manier waarop naar die muziek wordt geluisterd. Streamingdiensten, die inmiddels een centrale rol innemen in de muziekcultuur, vormen onze luistergewoontes op manieren die prima aansluiten bij het recreatieve gebruik van Xanax.
Streaming belooft een vloeiende, ononderbroken luisterervaring die volslagen voorspelbaar kan zijn, zelfs als je niet precies weet wat er komt. De algoritmen van de grote platforms bevelen je muziek aan die lijkt op datgene waar je al naar luistert. Je maakt geen ‘trip’, streaming geeft je de gelegenheid te blijven waar je bent.
Masseren
Sterren als Drake en The Weeknd creëren geen nieuw geluid of een verrassende stijl, maar definiëren ons muzikale tijdperk door heel relaxed heen en weer te wandelen in hun eigen comfortzone. Is dat werkelijk zo’n luie, fantasieloze en verwerpelijke aanpak voor een popster? Vind nog maar eens een comfortzone in Amerika onder Donald Trump. Bovendien zijn onze psychotropische prioriteiten verschoven. Ooit wilden we onze kennis verbreden. Tegenwoordig laten we liever ons brein masseren.
De angsten smorende sound van de pillenpop zal ons ongetwijfeld helpen dit moment te definiëren in ons culturele geheugen. Laten we maar hopen dat in onze farmaceutische rust grote waarheden kunnen worden gevonden. In plaats van verlichting na te streven met behulp van een tabletje lsd kunnen we misschien verlossing vinden in een pil. Of in een nieuw album van Lana Del Rey.
Auteur: Chris Richards
Vertaler: Robert Neugarten
Openingsbeeld: Fans van hiphopartiest Kendrick Lamar. – © HH
The Washington Post
Verenigde Staten | dagblad | oplage 700.000
Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.
