Bij de Zuid-Koreaanse kunstenaar Haegue Yang wisselen de seizoenen in haar werk voortdurend. In Strange Attractors bestaan geheimzinnige en schijnbaar ongelijksoortige ideeën, culturen, relaties en tijdsmomenten tegelijkertijd naast elkaar.
In Tate St Ives in het Engelse Cornwall is tot mei volgend jaar de expositie Strange Attractors te zien. Het is de grootste tentoonstelling in Groot-Brittannië tot nu toe van de Zuid-Koreaanse kunstenaar Haegue Yang, die bekend werd met bizarre, wervelende en meeslepende werken die ze creëert met een breed scala aan materialen en die de kijker onderdompelen in een ervaring. In haar sculpturen en installaties combineert ze industrieel vervaardigde objecten met arbeidsintensieve, ambachtelijk gemaakte voorwerpen. Ze verwijzen naar heidense culturen, naar de wisseling van de seizoenen en naar natuurverschijnselen. De titel van de tentoonstelling verwijst naar een concept uit de wiskunde en heeft betrekking op complexe gedragspatronen in chaotische natuurlijke systemen. Met deze mathematische theorie als uitgangspunt creëert Yang een omgeving waarin geheimzinnige en schijnbaar ongelijksoortige ideeën, culturen, relaties en tijdsmomenten tegelijkertijd naast elkaar bestaan.
Haegue Yang, inmiddels een van ’s werelds invloedrijkste hedendaagse kunstenaars, krijgt vaak de klacht dat haar werk te moeilijk te begrijpen is, schrijft de Korea JoongAng Daily. Zelf is de in Berlijn woonachtige kunstenaar van mening dat haar werken niet echt ontoegankelijk erudiet zijn, maar ‘dubbelzinnig’. Die dubbelzinnigheid is onvermijdelijk vanwege de complexiteit van de wereld, die nu eenmaal moeilijk valt samen te vatten ‘naarmate je er meer begrip van hebt, of het nu gaat om kennis of informatie’.
Kunstblog Muddy Stilettos heeft geen probleem met die vermeende moeilijkheid of ontoegankelijkheid. ‘Het werk van Haegue combineert ongelijksoortige ideeën, universele concepten, zoals volks- en ambachtstechnieken, die tot leven worden gebracht met onverwachte objecten, die tegelijk oud en hedendaags zijn. Het werk roept een Pinter-achtig gesprek op, waarin geen antwoorden bestaan en waarin honderdduizend keer tegelijk wat en waarom wordt geroepen.’ Verwijzend naar de begeleidende tekst van de expositie, ‘onverwachte structuren waarnaar chaotische systemen neigen te evolueren’ roemt Muddy Stilettos de ‘heerlijke, leuke en chaotische’ energie, onderstrepend dat we die chaos en het chaotische zowel metaforisch, fysiek als letterlijk moeten opvatten. Museumdirecteur Anne Barlow, die de tentoonstelling in directe samenwerking met Yang samenstelde, nodigt de kijker uit ‘om na te denken over onze spirituele, culturele en artistieke reactie op de natuurlijke wereld en mystieke en geometrische landschappen’.
Dansen
‘Heb je ooit willen dansen met een sculptuur?’, vraagt Hettie Judah in haar recensie voor iNews. ‘Haegue Yang maakt het je gemakkelijk. Haar Sonic Intermediates hebben handige zwenkwielen, stevige handvatten en rinkelende bellen. Je zou elegant met hen door de galerij kunnen walsen.’ De gedachte aan dansen is niet zo vreemd, vindt Judah, want ‘een paar jaar geleden raakte Yang behoorlijk geobsedeerd door de kostuums voor het Triadisch Ballet van Bauhaus-meester Oskar Schlemmer. Schlemmers kostuums, die de beweging van de dansers vaak belemmerden, trokken de dans naar het rijk van geometrie en kleur: hoe zou een stapel cirkels kunnen bewegen, of een kegel? Dergelijke vragen spreken Yang aan, met haar interesse voor wiskunde en natuurkunde.’
Het is een raadsel of de robots nu dansen, zich voorbereiden op een gevecht of zich bezighouden met een of ander uitgebreid verleidingssritueel
‘Eindelijk goed nieuws uit de gehavende culturele sector in Groot-Brittannië’, schrijft Alastair Sooke in The Daily Telegraph. ‘Terwijl de meeste museum-directeurs terneergeslagen zijn over gedecimeerde bezoekersaantallen, straalt Anne Barlow van Tate St Ives. Sinds de heropening is de Tate coronaproof. En als dat je niet vrolijk maakt, dan zal de nieuwste tentoonstelling van het museum, de grootste installatie van hedendaagse kunst sinds de opening van de uitbreiding drie jaar geleden, een glimlach op je gezicht toveren. Wie zei daar dat hedendaagse kunst saai is?’
Wij niet, stelt Wallpaper juichend vast. Het blad ziet in het werk van Yang verwijzingen naar kunstenaars als Barbara Hepworth, Naum Gabo en Li Yuan-chia, die eerder in Tate St Ives exposeerden en van wie Yang een aantal werken bij de entree van haar tentoonstelling presenteert. ‘Als Yangs theatrale R_eflected Metallic Cubist Dancing Mask_ je mond al niet wijdopen doet vallen, dan zal S_onic Intermediates – Three Differential Equations_ dat zeker doen’, aldus Wallpaper. ‘Een trio van kunstmatige, met stro beklede robotwezens rijdt rond op zwenkwielen in een geheel dat lijkt op een kruising van Star Wars met een heidens ritueel en een creatie van de Haas Brothers. Het is een raadsel of de robots nu dansen, zich voorbereiden op een gevecht of zich bezighouden met een of ander uitgebreid verleidingsritueel.’
Het magazine vervolgt: ‘De expositie toont Yangs talent voor het combineren van industrieel geproduceerde objecten en arbeidsintensief handwerk met het spirituele en mystieke. Dit is een verkenning van het postmodernisme en de lange en diepgewortelde relatie die Tate St Ives met het postmodernisme heeft. Het is een open einde: hoe dieper je onderzoekt, hoe minder duidelijk de dingen worden – maar dergelijke intrige is dan ook Yangs handelsmerk.’
Strange Attractors, is de conclusie van Wallpaper, wekt bij de bezoeker reacties op die even eclectisch zijn als de invloeden die de maker heeft ondergaan, uiteenlopend van vertedering tot ongemak. De expositie heeft, zoals de titel belooft, ‘een heel vreemde aantrekkingskracht’.
IJsbrand van Veelen
