Het nieuwe gezicht van zwart Amerika

Het tv-fragment duurde slechts zes seconden, maar Black Twitter ontplofte. Tijdens een bezoek aan Jamaica, vorig jaar, begroette president Obama een sportzaal bomvol studenten met een paar woorden in Jamaicaans dialect: ‘Greetings massive! Wha gwaan Jamaica?’ [Alles goed, Jamaica?]

Het was een cultureel feelgoodmoment, dat weerspiegelde hoe zich ongemerkt een grote verandering voltrekt binnen zwart Amerika. Aan de ene kant was daar president Obama, zoon van een Keniaanse immigrant en leider van het machtigste land ter wereld. Aan de andere kant de leden van de groeiende Caribisch-Amerikaanse bevolking die thuis televisie zaten te kijken en het prachtig vonden dat de president ze in hun eigen taal toesprak.

De zwarte immigrant is in opkomst in Amerika. En dat geldt ook voor hun kinderen en kleinkinderen. Zeker 9 procent van de zwarte Amerikanen is immigrant, volgens onderzoek van het Pew Research Center. Dat is bijna drie keer zoveel als in 1980. Volgens het Amerikaanse bureau voor de statistiek zal hun aantal nog stijgen tot 16,5 procent. Met andere woorden: over niet al te lange tijd is bijna een op de vijf zwarte Amerikanen in het buitenland geboren.

Eigen identiteit

In het hele land zorgt deze verandering voor een aanzienlijke verschuiving in grote delen van de zwarte cultuur. In de stadsregio Miami is al 34 procent van de zwarte bevolking in het buitenland geboren. In de stadsregio New York ligt dat cijfer rond de 28 procent en in Washington D.C. rond de 15 procent.

‘Het betekent dat we de uniforme kijk op “zwart zijn” in dit land moeten loslaten,’ zegt Onoso Imoagene, een in Nigeria geboren assistent-hoogleraar Sociologie aan de Universiteit van Pennsylvania. ‘In de voortdurende immigratiestroom uit Afrika en het Caribisch gebied zien we groepen die sterk vasthouden aan hun etnische identiteit – niet alleen in de eerste generatie, maar ook in de tweede en derde.’

Over het algemeen doen in het buitenland geboren zwarten het op belangrijke terreinen als onderwijs en inkomen beter dan oorspronkelijke zwarte Amerikanen. De kans is groter dat ze een universitaire studie hebben afgerond (26 procent tegen 10 procent), een hoger jaarinkomen per huishouden hebben en getrouwd zijn (48 procent tegen 28 procent), en er is minder kans dat ze in armoede leven (20 procent tegen 28 procent), aldus het onderzoek van het Pew Research Center.

‘We hebben net het carnaval hier in New York gehad en nu hebben we opeens ook een carnaval in New Jersey. Opeens wordt er overal carnaval gevierd’

Een manier om de groeiende invloed van deze zwarte immigranten te bestuderen is door te kijken naar hun bijdrage aan de cultuur, de politiek en de wetenschappelijk wereld in de VS in de afgelopen jaren. De familie van voormalig minister van Justitie Eric Holder emigreerde vanuit Barbados, waarna Holder de eerste zwarte man werd die deze positie bekleedde. De ouders van voormalig minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell kwamen uit Jamaica. Ook hij was de eerste zwarte man in die positie. Rihanna, afkomstig van Barbados en Nicki Minaj, uit Trinidad, voeren de hitlijsten aan. De voorzitter van het college van bestuur van Howard University, de meest prestigieuze van oudsher zwarte universiteit van het land, komt uit Trinidad. En ook het levensverhaal van president Obama past in dit plaatje.

Nog een bewijs voor de toename van de immigratie, met name uit de Cariben, is dat er in de Verenigde Staten steeds meer steeldrumbands te vinden zijn, zegt William Howard, voorzitter van de West Indian Carnival Association, die elk jaar verspreid over het hele land zestig carnavalsfeesten organiseert.

‘De steeldrum is het enige instrument van deze eeuw,’ aldus Howard over dit typisch West-Indische instrument, dat aan het begin van de twintigste eeuw in Trinidad en Tobago zijn moderne vorm kreeg. ‘En nu hebben zelfs topuniversiteiten als New York University, Rutgers en Northwestern University hun eigen steeldrumbands. Deze muziek floreert.’ Hij schat dat er op dit moment meer dan drieduizend steeldrumbands in het hele land zijn, van de staat Washington tot Florida.

Nog een bewijs voor de toename van deze bevolkingsgroep: de West-Indische carnavalsvieringen. ‘We hebben net het carnaval hier in New York gehad en nu hebben we opeens ook een carnaval in New Jersey, er komt een carnaval in Babylon, Long Island en een in Nassau,’ vertelde hij tijdens de vieringen van afgelopen maand. ‘Opeens wordt er overal carnaval gevierd.’

In bepaalde opzichten is er altijd een buitenlandse invloed aanwezig geweest in de zwarte cultuur en politiek. DJ Kool Herc, een Jamaicaans immigrant, stond aan de basis van de hiphop. Louis Farrakhan, de leider van de Nation of Islam, een zwarte nationalistische beweging, was de zoon van een vrouw uit Saint Kitts en Nevis en een Jamaicaanse vader. Politicus en publicist Marcus Garvey was Jamaicaan, politica Shirley Chisholm, wier ouders uit Barbados 
en Guyana kwamen, kwam in 1968 als eerste zwarte vrouw in het Amerikaanse congres en werd vervolgens de eerste zwarte presidentskandidaat voor een grote partij.

Nieuw verschijnsel

Toch zijn deze verhalen vanuit historisch perspectief een relatief nieuw verschijnsel. Sinds in 1808 de slavenhandel werd verboden zijn er zeer weinig zwarten naar Amerika geëmigreerd. Maar in de jaren zestig van de twintigste eeuw werd een belangrijke immigratiehervorming doorgevoerd, slechts een jaar na de Civil Rights Act, de grootste overwinning van het burgerrechtentijdperk. Het gevolg van beide was dat de zwarte immigratie naar de VS snel steeg. De in het buitenland geboren zwarte bevolking verzevenvoudigde bijna tussen 1960 en 1980.

De eerste golf zwarte immigranten kwam voor het overgrote deel uit het nabijgelegen Caribisch gebied, onder andere via gezinshereniging. Veel mensen kwamen ook via programma’s voor geschoold personeel. Verreweg het grootste deel van deze immigranten kwam uit Jamaica. Op dit moment wonen er in de VS zo’n 682.000 immigranten die in Jamaica geboren zijn. 
Zij worden in aantal op de voet gevolgd door immigranten uit Haïti, waarvan er zo’n 586.000 zijn. Derde op de lijst zijn de 226.000 Nigeriaanse immigranten, een heel andere groep, die de sterkste verandering in de zwarte immigratie naar de VS markeert. Nog steeds komt het grootste deel van de zwarte immigranten uit het Caribisch gebied, maar de Afrikanen nemen de recentere groei voor hun rekening; daarbij gaan de Nigerianen aan kop. ‘Hun onderwijsniveau is veel hoger dan het gemiddelde in de Verenigde Staten. Hoger dan dat van de Afro-Amerikanen in de Verenigde Staten en veel hoger dan het gemiddelde opleidingsniveau dat je in Nigeria vindt,’ zegt Imoagene, de socioloog aan de Universiteit van Pennsylvania.

Er zijn culturele redenen aangevoerd waarom dit het geval is. De bekendste daarvan is de theorie die Amy ‘Tiger Mom’ Chua en medeauteur Jed Rubenfield uiteenzetten in hun boek The Triple Package: How Three Unlikely Traits Explain the Rise and Fall of Cultural Groups in America. Die ‘Triple Package’ bestaat uit een combinatie van 1) een superioriteitscomplex – een diepgeworteld geloof in de aangeboren uitmuntendheid van de groep, 2) een gevoel van onzekerheid en 3) impulsbeheersing. Samen kunnen deze drie volgens Chua en Rubenfield verklaren waarom sommige immigrantengroepen beter presteren dan andere.

Het succes van Jamaicanen, Ghanezen en Haïtianen, die in veel opzichten op dezelfde manier de sociale ladder hebben beklommen als traditionele ‘modelminderheidsgroepen’ zoals Iraniërs, Cubanen en Chinezen, wordt voor een deel ook toegeschreven aan deze drie eigenschappen. ‘Maar misschien wel het meest succesvol zijn de Nigerianen,’ schrijven Chua en Rubenfield.

‘We hebben dan wel dezelfde Afrikaanse voorouders, maar ons succes is te danken aan het feit dat wij met heel andere omstandigheden te maken hebben gehad,’ aldus Kalé Kponee, voorzitter van de Nigeriaanse studentenbond aan Harvard. Zij kwam op achtjarige leeftijd naar de VS, nadat ze eerst twee jaar in een vluchtelingenkamp had gezeten. Kponee schat dat aan de medische faculteit van Harvard meer Nigerianen en andere West-Afrikanen studeren dan zwarte Amerikanen. ‘Wij hebben een andere route gevolgd en onze drijfveren zijn verschillend, door onze andere achtergrond,’ zegt ze, doelend op het feit dat onder Afrikaanse immigranten een ander wereldbeeld heerst, waarin onderwijs als het allerbelangrijkst wordt gezien. ‘Er zijn wel degelijk succesvolle Afro-Amerikanen, maar het Amerikaanse systeem belemmert veel mensen om academisch en financieel succesvol te worden.’

Misschien wel het meest succesvol zijn de Nigerianen

Volgens Christina Greer, politiek wetenschapper aan Fordham University, gaat de vergelijking tussen de groepen immigranten en de zwarte Amerikaanse bevolking niet op: ‘Degenen die uit West-Afrika naar Amerika komen, zijn vrijwel altijd hoogopgeleid. Hen afzetten tegen de zwarte Amerikaanse bevolking als geheel, is appels met peren vergelijken.’

Interessanter dan de verhalen over 
de huidige zwarte immigratiegolf in 
de grote steden – altijd al centra van diversiteit en immigratie – zijn volgens Greer de culturele verschuivingen in steden van het tweede of derde echelon, elders in het land. Sommige van die steden, zoals Lewiston in Maine, hebben nu een zwarte bevolking die vrijwel geheel bestaat uit immigranten en hun kinderen. In het geval van Lewiston kwam die in de vorm van zo’n duizend voornamelijk islamitische vluchtelingen uit Somalië die de afgelopen vijftien jaar naar de stad zijn gekomen. Het is een zwarte gemeenschap in de blankste staat van het land, die vrijwel geen contact heeft met de heersende zwarte Amerikaanse cultuur en die zijn eigen culturele identiteit heeft behouden.

‘Bij blanke Amerikanen heb je het over de Grieken, de Italianen, de Polen, de Ieren, enzovoort,’ mijmert socioloog Imoagene. ‘Waarom zou dat bij zwarten anders zijn?’

Auteur: Daniel Rivero
Vertaler: Annemie de Vries

Fusion
VS | tv-zender, fusion.net

Fusion is een kabel- en satelliet-tv-zender, gericht op een jong publiek met een latino-achtergrond. De zender is een gezamenlijke onderneming van de Walt Disney Company in Burbank, Californië en Univision Communications Inc. in New York. Fusion kan daardoor mede putten uit de bronnen van ABC News en Noticias Univision. Zender en aanhangende website (fusion.net) werden gelanceerd in oktober 2013 en zijn gevestigd in Doral, een voorstad van Miami (Florida). Men beschikt bovendien over studio’s en kantoren in Mexico-Stad, Los Angeles, New York en Washington D.C. Van de kant van Univision, oorspronkelijk Spaanstalig, is de zender een fors opgezette poging om door te dringen tot het Engelstalige segment van de Amerikaanse markt, en van Disney om (nog) meer greep te krijgen op de Hispanic Americans.

Wat de inhoud betreft richt Fusion zich op nieuws, popcultuur en satire ‘voor de millenniumgeneratie’, met programma’s die ‘zowel intelligent als oneerbiedig’ bedoeld zijn.