Donald Trump heeft een neus voor de woede die voortkomt uit de pijn van de in de steek gelaten werkende klasse. Gevaarlijk, volgens _New Yorker_-journalist George Packer. Loze beloften kunnen het cynisme alleen maar verergeren. Klinkt als…
De afgelopen week [4 mei] werd Donald Trump leider van de Republikeinse partij. Hij elleboogde zich een weg naar de top doordat hij zag wat veel intelligente mensen totaal niet zagen: de afbraak van Amerikaanse instituties en gebruiken, van Wall Street en de Senaat tot kabel en Twitter, plaveide niet alleen de weg naar de kandidatuur van een beroemde protofascist die zijn driften niet kan beteugelen, maar maakte die in bepaalde opzichten onvermijdelijk.
Het had geen verrassing hoeven zijn. Een eerste rimpeling deed zich voor in 2008 in de persoon van Sarah Palin, die Trump eerder dan bijna elke andere top-Republikein haar steun betuigde. Met haar minachting voor diploma’s en haar onbekommerde onbenulligheid was ze een avatar van Trump. Veel Republikeinen, onder wie veel vrouwen, herkenden zich in deze kleinsteedse vrouw-van-de-straat; veel mannen beschouwen de miljardair die geen blad voor de mond neemt als voorbeeld. Palin maakte met haar aanstellerij de gang van de politiek naar reality-tv, terwijl Trump brallerig de omgekeerde weg bewandelde. Samen sleten ze een pad uit dat al zowat gewoon is geworden.
Trump begreep bovendien wat de Republikeinse elite nog steeds moeite kost om te bevatten: de ideologie die hun partij sinds het eind van de jaren zeventig in haar greep heeft – antiregeringsgezind, probedrijfsleven, in naam godvruchtig – spreekt weinigen van de miljoenen gewone Republikeinen aan. De basis van de partij, de blanke werkende klasse van middelbare leeftijd, heeft minstens zo veel als elke andere bevolkingsgroep te lijden van globalisering, vrijhandel en immigranten die werken voor lage lonen. Trump had een neus voor de woede die uit die pijn oplaaide en gebruikte hem als brandstof voor zijn campagne. De conservatieve orthodoxie, die al door haar eigen extremisme was uitgehold – de laatste, minst aansprekende vaandeldrager was Ted Cruz – heeft een verbijsterende interne nederlaag geleden. En met Trump is er iets veel gevaarlijkers voor in de plaats gekomen: de politiek van de blanke identiteit.
Identiteitspolitiek
De Democratische partij heeft een merkwaardige verstandhouding tot de blanke werkende klasse. Bernie Sanders richt zich tot haar en komt voor haar op, niet omdat ze blank is, maar omdat ze het slachtoffer is van de economie. Sanders hield zijn campagne de afgelopen week in Indiana vooral in leven doordat hij op elke laaggeschoolde stem voor Clinton er twee voor zichzelf wist te winnen. De berichtgeving over Sanders richt zich op de steun die hij geniet onder jonge of progressieve kiezers, maar hij doet het ook beter dan Clinton bij de blanke werkende klasse. Ook al verliest hij, Sanders laat zien dat een kandidatuur die op economisch populisme is gestoeld kiezers kan trekken die de Democratische Partij allang vaarwel hebben gezegd. Het valt moeilijk uit te maken of die kiezers, nu ze voor de keuze tussen Clinton en Trump staan, zich tot de Republikeinen zullen wenden, thuis zullen blijven of zullen stemmen voor een Democraat die tot nu toe geen idee had hoe hij hen kon bereiken.
Identiteitspolitiek van een ander slag dan dat van Trump wint aan belang onder het progressieve deel der natie. In sommige gevallen gaat die gepaard met een aversie jegens, of zelfs verachting voor, blanke en noodlijdende mede-Amerikanen. Een abstracte sympathie voor de werkende klasse als economische entiteit ligt voor de hand, maar die kan zomaar in rook opgaan als gevolg van daadwerkelijk contact met iemand die tot die klasse behoort en vaak verontrustende ideeën of hevige haatgevoelens koestert. Het zijn geen mensen die eruitzien of klinken als iemand die je als progressieve stedeling wilt kennen. Het privilege van de blanke man bestaat in Amerika nog altijd, maar het begrip klinkt tegenwoordig wrang en is misschien zelfs om woest van te worden als je als man van zestig uit Zuid-Ohio voor je werk klanten bij de Walmart verwelkomt. Het steeds grotere belang van identiteitspolitiek ter linkerzijde drijft de blanke werkende klasse, die soms terecht is gehekeld om haar onverdraagzaamheid, des te sneller in de armen van Trump.
‘Ze mogen dan het voorrecht van hun huidkleur genieten, dat is dan ook het enige privilege dat ze hebben’
Afgelopen jaar publiceerden twee economen van Princeton een onderzoek waaruit blijkt dat sinds de eeuwwisseling steeds meer blanke Amerikanen van middelbare leeftijd sterven, vooral de laagopgeleide. Dat geldt voor geen enkele andere leeftijds- of etnische groep in de Verenigde Staten. De belangrijkste oorzaken zijn alcohol, opiaten en zelfmoord: het is een epidemie van de wanhoop. In een artikel dat vervolgens in The Washington Post verscheen viel te lezen dat de crisis vooral hard toeslaat onder blanke vrouwen van middelbare leeftijd in plattelandsgebieden. In eenentwintig provincies in het zuiden en het Middenwesten is het sterftecijfer van deze vrouwen sinds het begin van deze eeuw zelfs verdubbeld. Anne Case, een van de coauteurs van het Princetononderzoek, zei: ‘Ze mogen dan het voorrecht van hun huidkleur genieten, dat is dan ook het enige privilege dat ze hebben.’
Volgens de Post zijn die regio’s waar de blanke werkende klasse de pijn van de crisis voelt de regio’s waar Trump veel aanhang geniet. Deze Amerikanen weten dat de economie en de cultuur hen in de steek laten. Ze voelen de onverschilligheid en de minachting van de winnaars aan de welvarende kusten en in de innovatieve steden, en die zijn wederzijds. Trump heeft de Republikeinse nominatie in de wacht gesleept door zondebokken te vinden voor de economische moeilijkheden en de verwoeste levens van de werkende blanke klasse, terwijl hij deze kiezers de geruststellende maar valse belofte doet dat ze weer tot het centrum van het Amerikaanse leven zullen gaan behoren. Hij speelt in op hun gevoel dat ze ergens recht op hebben, maar die loze belofte zal hun cynisme uiteindelijk alleen maar verergeren.
De Democraten hebben waarschijnlijk niet de stemmen van de blanke werkende klasse nodig om dit jaar te winnen. Demografische trends vallen in het voordeel van hun partij uit, evenals het opgeblazen en hatelijke ego van de Republikeinse voorkeurskandidaat. Niettemin kan de Democratische genomineerde het zich niet permitteren deze Amerikanen politiek of moreel af te schrijven. Zij hebben behoefte aan een politiek die eerlijke antwoorden geeft op hun legitieme klachten en die voorkomt dat ze nog verder naar zelfvernietiging afglijden.
Auteur: George Packer
Vertaler: Nico Groen
George Packer is een gerenommeerde Amerikaanse journalist en schrijver.
The New Yorker
VS | weekblad | oplage 1.043.000
Met zijn parels van reportages, politieke analyses, fictie en essayistiek, factchecking en brede belangstelling voor cultuur favoriet onder liefhebbers van het journalistieke ambacht.
