Vijfentwintig jaar na de afschaffing van de apartheid in Zuid-Afrika wil een groep blanken een nieuwe enclave bouwen die verboden is voor zwarten.
Ook zwarte mensen zullen worden toegelaten tot de blanke enclave ‘Die Eden Projek’ in de Oostkaap. Ze mogen de huizen bouwen, het land bewerken en de maaltijden voor de blanke gezinnen bereiden. En zwarte vrouwen zullen de kinderen die door de bedreigde blanken naar dit toevluchtsoord zijn gebracht helpen grootbrengen. Maar bij zonsondergang moeten ze het privéterrein van drieëntwintighonderd hectare verlaten en zich weer naar de townships en de sloppenwijken van het nabijgelegen plaatsje Willowmore begeven.
‘We moeten nog regels opstellen omtrent hun aanwezigheid. Zwarten mogen omliggend land kopen, maar deze grond is van ons. Het is particulier eigendom,’ zegt initiatiefnemer Jacqui Gradwell. ‘De vrijheid van vereniging geldt voor iedereen, dus ook voor ons [Afrikaners]. Niemand kan ons dat recht ontnemen.’
Hij geeft toe dat de “afslachting” van blanken de voornaamste reden is voor het stichten van een Afrikaner enclave in de Oostkaap
Het project bevindt zich nog in de opstartfase. De stichters hopen 20.000 tot 40.000 blanke gezinnen te verwelkomen om de nieuwe vrijplaats op te bouwen. Er geldt een strikt toelatingsbeleid. ‘We selecteren onze bewoners op basis van hun cultuur, de Afrikaner cultuur, en hun geloof, het christelijke. Dit is een boerengemeenschap, maar uiteraard zijn niet alle boeren Afrikaner. Ze zijn hoe dan ook welkom,’ zegt de 55-jarige Gradwell. Hij geeft toe dat de ‘afslachting’ van blanken de voornaamste reden is voor het stichten van een Afrikaner enclave in de Oostkaap. Volgens Gradwell zijn zwarten verantwoordelijk voor alle criminaliteit in Zuid-Afrika en maken ze zich schuldig aan ‘systematische genocide van blanke boeren en Afrikaners’. ‘Alle misdaden tegen blanken worden door zwarten gepleegd. Alle misdaden tegen zwarten worden zwarten gepleegd. Ze vermoorden en verkrachten ons, onze kinderen worden als schapen afgeslacht. In Zuid-Afrika zijn 80.000 blanken vermoord, ik heb een lijst met alle namen. De hoofdreden is dat we onze mensen in veiligheid willen brengen. En natuurlijk ook onze cultuur, die om zeep wordt geholpen.’
De interesse van rijke, blanke investeerders is al gewekt en Gradwell hoopt dat ze de zestig percelen zullen kopen die zijn uitgetekend op de blauwdruk van zijn visie op het concept ‘volksstaat’, bedacht door de vermoorde blanke separatist en leider van de Afrikaner Weerstandsbeweging, Eugene Terre’Blanche.
Wanneer het project is voltooid, zal ‘Die Eden Projek’ twee scholen tellen, een bestuursgebouw en een eigen rugbyveld en -team. Het streven is een geheel zelfvoorzienende gemeenschap waarin iedereen werk heeft, een vast inkomen en een dak boven het hoofd. ‘We willen onafhankelijk zijn van de staat en zelf voor water, elektriciteit en voedsel zorgen.’
Gradwell voorziet geen protesten tegen de blanke enclave, die is geïnspireerd op het in de jaren negentig gestichte ‘slegs vir blankes’-dorp Orania in de Noordkaap. Maar de verkoop van de percelen kan uitlopen op wetsovertreding. ‘Wettelijk gezien is het discriminatie,’ zegt Cathi Albertyn, hoogleraar rechten aan de Wits University. ‘Wat zou er gebeuren als een zwarte een stuk grond wil kopen en te horen krijgt: “Nee, jij kunt hier geen land kopen, het is exclusief voor blanken.” Als het wordt aangevochten, hebben de eigenaren geen poot om op te staan.’ Mensenrechtenorganisaties zouden de zaak aanhangig kunnen maken. Volgens Albertyn zou Zuid-Afrika’s apartheidsverleden sterk in hun voordeel werken. ‘Met de geschiedenis van gedwongen verhuizingen en landverdeling nog vers in het geheugen is uitsluiting op basis van ras erg lastig te verdedigen.’
Vanwege de racistische ondertonen heeft de leider van Orania, Carel Boshoff, zich van het project gedistantieerd. ‘Autonome gemeenschappen vormen de beste bouwstenen voor een succesvol Zuid-Afrika. Alleen gaat Orania uit van onoverbrugbare cultuurverschillen en zijn wij niet gefocust op ras, al wordt ons wel racisme aangewreven. Wij geloven ook in zelfwerkzaamheid. Daarom zijn we geen voorstander van het inschakelen van gastarbeiders,’ zegt Boshoff. ‘We doen liever alles zelf.’
Auteur: Govan Whittles
Mail & Guardian
Zuid-Afrika | weekblad | oplage 41.000
Opgericht in 1985 als Weekly Mail en in 1990 vlot getrokken door The Guardian in Londen. Sinds 2002 eigendom van de Zimbabwaanse krantenuitgever Trevor Ncube. De duidelijk links georiënteerde krant ijvert voor een toleranter Zuid-Afrika.
