Wat het virus ‘duizend keer kleiner dan een zandkorrel’ onder andere heeft blootgelegd, zei voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in haar troonrede afgelopen september, is de uit de hand gelopen (ongelijke) vrije handel, het (ongelijke) goederenvervoer, de (ongelijke) vakantielust en de oncontroleerbare grenzen. Geen hard of nieuw nieuws, maar elke aanleiding is er een om de losgeslagen consumptiedrift tegen het licht te houden. En te keren.
‘We moeten,’ zei ze (zie het uitvoerige profiel van Ben Judah) ‘onze consumptie en productie, hoe we leven en werken, eten, verwarmen en vervoeren, veranderen.’ Want zo is het niet langer houdbaar.
Stoer om deze onontkoombare pivot stoïcijns te presenteren in een klimaat waar Europese samenwerking eerder op sceptische sentimenten kan rekenen dan op unanieme steun. Aan ambitie en lef dus geen gebrek. Ook het redenaarstalent waarvan zij blijk gaf, zal ze hard nodig hebben om de Brusselse plannen niet stuk te laten lopen op nationale belangen. Maar Ursula is vastberaden om de Verenigde Staten van Europa niet langzaam uit elkaar te laten vallen. En dat heeft ze niet van een vreemde.
Judah analyseert uit welk hout Ursula gesneden is, en stuit op het belangrijke stempel dat haar vader, de Nedersaksische deelstaatpremier Ernst Albrecht op zijn kleine Röschen drukte. Het moest en zou een bijzonder meisje worden.
Het probleem, zegt zij, zit in het systeem
Op zijn 24ste attaché van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal in Luxemburg, stond hij tijdens de ondertekening van het Verdrag van Rome in 1957, waarmee de Europese Economische Gemeenschap werd gevestigd, achter bondskanselier Konrad Adenauer. Van zijn latere collega’s bij het CDU verwachtte de premier dat ze ‘bewondering koesterden’ voor zijn dochter.
Die bewondering zou hij nu zeker voor haar hebben, op een kantelpunt in de geschiedenis houdt zijn kleine Röschen vooralsnog de rug recht. Oud-woordvoerder van de Verenigde Naties, Aicha Elbasri, begon met vergelijkbaar enthousiasme. Maar raakte volkomen gedesillusioneerd tijdens de vredesmissie van de VN in Darfur. Het probleem, zegt zij, zit in het systeem. Ook zo’n organisatie opgericht met de beste bedoelingen om vrede en democratie te bewaken, maar op z’n oude dag verworden tot een veelkoppig monster. Waarvan de ene kop de andere in de weg zit. Ontmantelen, is haar devies, en dan kunnen ‘wij de volken’ een nieuwe opbouwen. Een betere. Hopelijk zijn daar genoeg knappe koppen voor te vinden.
