In Europa schreeuwen lidstaten om beschermde buitengrenzen, of zelfs een onneembare muur om hun land. Portugal, daarentegen, zou juist graag vluchtelingen verwelkomen. Als die tenminste willen komen.
Eén ding is zeker: vluchtelingen komen hier niet graag naartoe. Ondanks onze befaamde rust, onze hervonden economische groei en de schijnbare vooruitgang, hebben oorlogsvluchtelingen geen zin om in Portugal een nieuw leven op te bouwen. Er zijn hogere waarden in het geding.
Een beetje onrustbarend is het wel, dat families die in gammele bootjes hun leven hebben gewaagd op zee en nu opeengepakt zitten in vluchtelingenkampen, toch niets van Portugal willen weten wanneer ze een enkele reis Lissabon aangeboden krijgen. Het vergt psychologisch inzicht om hun beweegredenen te begrijpen: voor wie alles op het spel heeft gezet is alleen het beste genoeg. Bijna allemaal verkiezen zij een verblijf in een opvangcentrum voor asielzoekers in een Midden-Europees land. Zij nemen voor zichzelf en voor hun kinderen de slechte levensomstandigheden, die in de wintermaanden alleen nog maar slechter zullen worden, op de koop toe. Schijnbaar is dat minder erg dan om in ons milde en zonnige klimaat te komen wonen. In ieder geval willen ze die stap niet zetten zolang de kans niet is verkeken om in een rijker noordelijk land onderdak te vinden. De keuze tussen lekker weer en een toekomst is snel gemaakt, en Portugal trekt daarbij aan het kortste eind. Onlangs kwamen de eerste berichten binnen: ‘De overgrote meerderheid van de asielzoekers op weg door Europa wil verder reizen naar Duitsland en Zweden.’ De televisie, de radio en de kranten pikten het thema op. De Serviço de Estrangeiros e Fronteiras [Dienst Vreemdelingen en Grenzen] erkent dat het met de opname van vluchtelingen niet erg wil vlotten.
Hooguit vijftig
Deels komt dat door allerlei bureaucratische rompslomp, maar ook (of vooral) omdat de vluchtelingen simpelweg weigeren om naar Portugal te reizen. Begin september kondigde de regering aan dat er bijna vijfduizend opgenomen zullen worden, maar in december zullen er hooguit vijftig vanuit Griekenland en Italië hiernaartoe komen. Vluchtelingen vertellen elkaar dat er in de noordelijke landen volop werk is en dat de levenstandaard er hoog is, terwijl men over Portugal eigenlijk weinig weet. Zo weinig, dat de Portugese ambassadeur in Griekenland, Rui Alberto Treno, naar een vluchtelingenkamp toog om vluchtelingen voor te lichten over wat hun na de aankomst op de Lusitaanse kusten* precies te wachten staat. Als een soort ambassadeur, die nu alleen geen buitenlandse investeerders moet aantrekken maar vluchtelingen moet overhalen om voor ons land te kiezen.
Het idee om vluchtelingen te smeken om maar alsjeblieft naar ons land te komen is minder bizar dan het lijkt
Het idee om vluchtelingen te smeken om maar alsjeblieft naar ons land te komen is minder bizar dan het lijkt, als de angst voor terrorisme en andere vooroordelen even opzij worden gezet. De geschiedenis leert dat het altijd voordelig is om migranten op te nemen. De voordelen zijn zowel direct als indirect. In het huidige geval is er zelfs een financiële prikkel aan verbonden, in de vorm van monetaire steun vanuit Europa. Voor elke migrant die besluit om naar Portugal te komen, ontvangt het land onmiddellijk 6000 euro, plus verdere steun tot in 2020. Als alle potentiële immigranten akkoord gaan – Portugal heeft zich bereid verklaard om 4754 mensen op te nemen – levert dit het land een bedrag van 28 à 70 miljoen euro op. Maar nog belangrijker dan deze financiële prikkels zijn de indirecte voordelen. Sinds mensenheugenis hebben landen baat gehad bij het opnemen van migranten. De Verenigde Staten, Canada, Brazilië, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland hadden nooit kunnen worden wat ze nu zijn zonder de komst van Italiaanse, Russische, Chinese, Japanse, Portugese, Indiase, Marokkaanse en talloze andere migranten.
Het arme, verouderde en luie Portugal, dat de handen vol heeft aan de typische sociale en economische problemen waar landen met een negatieve demografische groei en een lage productiviteit mee kampen, heeft veel te winnen bij de komst van migranten. De gebeurtenissen die deze enorme vluchtelingenstroom op gang brachten zijn verschrikkelijk – de oorlog in Syrië en de ontwrichting van de Maghreb zijn heuse tragedies –, maar de families die nu mogelijk naar Portugal komen zijn voor ons zeker ook een kans. Als ze tenminste wíllen komen.
- Ironisch bedoeld: met deze dichterlijke term wordt verwezen naar het roemrijke zeevaartverleden van het land. Lusitaans is een archaïsche aanduiding voor Portugees.
Auteur: José Manuel Diogo
Vertaler: Valentijn van Dijk
Foto boven: © Getty
Jornal de Notícias
Portugal | oplage 102.000
Oudste en een van de meest gelezen kranten van Portugal. Heeft met vier regionale edities een gedifferentieerd publiek. De toon is overwegend rechts.
