‘Klimaatopwarming is het grootste gevaar dat de mens ooit heeft gekend’, schrijft Jelmer Mommers. Maar hoe erg wordt het? Dat bepalen wij zelf.
Ik ben me twee keer kapotgeschrokken tijdens het schrijven van mijn boek Hoe gaan we dit uitleggen – Onze toekomst op een steeds warmere aarde.
De eerste schok kwam toen ik op een rij zette hoe onze planeet ervoor staat. Met de natuur gaat het ronduit slecht. Het tempo waarmee diersoorten uitsterven, ligt nu honderden malen hoger dan voor de komst van de mens. Een miljoen plant- en diersoorten zijn met uitsterven bedreigd.
De wereldwijde opwarming is een belangrijke oorzaak van die neergang en heeft tal van andere negatieve gevolgen. Sterker: de opwarming manifesteert zich als het grootste gevaar ooit voor talloze diersoorten én voor onze soort.
De aarde is nu al ruim een graad Celsius warmer dan vóór het begin van de industriële revolutie, toen de mens op grote schaal broeikasgassen begon uit te stoten. We stevenen af op een gevaarlijk hoge opwarming van 3 à 4 graden in 2100.
Zo’n opwarming zal onze aarde veranderen in een ruigere planeet, met meer en heviger weersextremen, een stijgende zeespiegel en steeds meer onleefbaar hete gebieden. Als de opwarming zich voortzet, dreigen we de komende eeuwen af te glijden naar een ‘hittetijd’, een aarde die in de woorden van één onderzoeksgroep ‘oncontroleerbaar en gevaarlijk is’.
Alternatieven
De tweede schok kwam toen ik op zoek ging naar alternatieven voor het pad waarop we ons nu bevinden. Deze keer was het meer een gevoel van verrukking. Ik kreeg weer hoop.
Want de techniek, de noodzaak, het geld, de economische voordelen – alle ingrediënten voor een snelle omwenteling zijn er. Wereldwijd is een beweging van miljoenen mensen in actie gekomen om echte duurzaamheid waar te maken. Nieuwe energiebronnen en nieuwe landbouwmethodes zijn in opkomst.
Dwars door alle oude verbanden en generaties heen ontstaat iets nieuws. Jongeren gaan in duizendtallen de straat op om meer actie te eisen van de politici. Duurzame alternatieven worden continu goedkoper en aantrekkelijker. Alles komt samen.
Dus ondanks de opwarming en de sterfte van diersoorten beschikken wij nog steeds over ons eigen lot. Ik kreeg enorm veel energie van die conclusie.
Toch vind ik het moeilijk om die energie voortdurend vast te houden. Want kijk om je heen: de wereldeconomie en de politieke systemen die we de afgelopen eeuwen hebben opgebouwd, lijken onwrikbaar. De rechter heeft de Nederlandse overheid bijvoorbeeld al twee keer op de vingers getikt vanwege haar lakse klimaatbeleid, maar aan het slakkentempo waarin het kabinet maatregelen neemt, is niets veranderd. Ontkenners zingen hun oude liedje, en winnen soms zelfs verkiezingen met de boodschap dat we vooral niets aan het klimaat moeten doen.
Hoe houden we het hoofd boven water als er zo veel redenen voor hoop én wanhoop zijn? Zien we het gevaar onder ogen? Hoe gaan we ermee om? Waar liggen de mogelijkheden voor verandering?
De vier artikelen die ik op verzoek van 360 voor dit dossier heb geselecteerd uit de internationale pers geven antwoord op deze vragen. David Wallace-Wells beschrijft in het eerste artikel helder welke gevaren ons bedreigen. Jesse Barron laat in het tweede stuk zien dat investeerders en (olie)bedrijven hun uiterste best doen om te profiteren van de nieuwe klimaatwerkelijkheid. Opportunistisch, fascinerend en niet al te opbeurend.
Maar in het derde artikel beschrijft Rebecca Solnit waarom het nog veel te vroeg is om de hoop op te geven. Ze toont een glimp van de wereldwijde beweging en de nieuwe mogelijkheden die ook in mijn boek centraal staan. In het vierde stuk zoomt Kevin Baker in op de Green New Deal die vorm begint te krijgen in de VS. Terugblikkend op de New Deal van na de Grote Depressie durft Amerika weer groot te denken.
Laat het een voorbeeld zijn.
Auteur: Jelmer Mommers
