Voor het eerst zijn onderzoekers erin geslaagd een laboratoriumembryo iets langer dan dertien dagen in leven te houden. Het record biedt nieuwe perspectieven, maar baart ook zorgen.
JA
Laten we op de wijsheid van wetenschappers vertrouwen
Dat de internationale consensus over de limiet van twee weken waarmee met een menselijk embryo mag worden geëxperimenteerd opnieuw ter discussie wordt gesteld, is een enorme sprong voorwaarts. Maar vooral duidt deze nieuwe ontdekking, zoals het onderzoeksteam schrijft in Nature Cell Biology, ‘op het opmerkelijke en onverwachte vermogen van menselijke embryocellen om zich op eigen kracht te reorganiseren’. Dat betekent dat embryo’s al in zo’n vroeg stadium autonoom zijn.
Tot nu toe was de limiet van twee weken geruststellend voor degenen die twijfelen hoelang er met het menselijk leven ‘geknutseld’ mag worden. Na twee weken kan het embryo zich niet meer opsplitsen tot een tweeling, dus is het een volledig individu waarvan de lichamelijke aard bepaald begint te worden. Deze ontwikkeling markeert het begin van het bestaan van ‘een wezen met een moreel statuut’.
Wetenschappers zijn altijd geneigd naar de toekomst te kijken om hun onderzoek te rechtvaardigen. Ze zullen zeggen dat hun werk de kennisgrens verlegt en een belofte vormt voor de vooruitgang van de menselijke soort. Dankzij deze experimenten met een embryo van dertien dagen wordt het makkelijker om miskramen te begrijpen, in-vitrofertilisatie te verbeteren en een beter inzicht te krijgen in de oorzaak van complicaties tijdens de zwangerschap. Kortom, als de tijdslimiet wordt opgerekt, zal de mens daar wel bij varen.
Dankzij deze experimenten wordt het makkelijker om miskramen te begrijpen, in-vitrofertilisatie te verbeteren en beter inzicht te krijgen in de oorzaak van complicaties
Maar anderen zien dit als pure speculatie. Volgens hen leert het ons niets over de ontwikkeling van het embryo in de baarmoeder, omdat bij ivf alle parameters voortdurend in de gaten worden gehouden. Toch kan dit onderzoek nuttig zijn en is de wetenschap steeds weer in staat gebleken om het onmogelijke te realiseren.
Voor liefhebbers van morele zekerheid is juist dit onzekere karakter van de wetenschap verdacht. Leven met zekerheden is nu eenmaal makkelijker, en wie het gelijk aan zijn kant denkt te hebben, meet zich sneller een oordeel aan. Kijk maar naar de felle tegenstanders van abortus in de Verenigde Staten. De geanimeerde discussies over deze kwestie bewijzen in elk geval dat het onvermijdelijk is om zo veel mogelijk verschillende mensen te betrekken bij beslissingen over medische wetenschap en ethiek.
En daar slaagt de wetenschap uitstekend in. Je kunt haar niet verwijten dat ze geen oog heeft voor de zware verantwoordelijkheid die op haar schouders rust.
De discussies die de komende maanden en jaren over deze limiet van veertien dagen gevoerd gaan worden, zullen dan ook gepassioneerd zijn, en ze zullen de grenzen van de wetenschap ongetwijfeld verleggen.
Auteur: Deborah Orr
Deborah Jane Orr (1962) is een Schotse journaliste. Ze werkte voor The Independent, City Limits en New Statesman en schrijft tegenwoordig toonaangevende commentaren voor The Guardian. Orr is getrouwd met de schrijver Will Self.
The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 332.000
Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.
NEE
Het gaat niet om een simpel samenstel van cellen
Dit experiment roept ethische vragen op. Verschillende bio-ethici en andere wetenschappers met een christelijke achtergrond hebben er al hun zorgen over uitgesproken. John Bryant, hoogleraar Moleculaire Celbiologie aan de Universiteit van Exeter en belijdend christen, roept op tot ‘ethische prudentie’ bij het implanteren van een embryo dat ouder is dan twee weken. Hij refereert aan het onderzoek naar ectogenese, de ontwikkeling van een zwangerschap buiten de baarmoeder. ‘Dit soort onderzoek is gevaarlijk,’ zegt hij. ‘Bij een beperkt aantal mensen zullen de resultaten misschien positief zijn, maar niet alles wat kan moet je ook doen.’
Philippa Taylor, die leiding geeft aan het Christian Medical Fellowship, een vereniging van christelijke artsen, heeft een nog conservatiever standpunt over embryo-onderzoek. ‘Er moet een ethische discussie worden gevoerd over dit soort onderzoek. De tot nu toe geldende limiet van twee weken is een erkenning van het bijzondere statuut van het embryo en dient gehandhaafd te blijven.’
‘Het menselijk embryo wordt nu alleen nog maar als een simpel samenstel van cellen beschouwd’
Volgens Nola Leach, directeur van de charitatieve ngo Care, ‘is het bijzondere statuut dat de politiek aan het menselijk embryo toekende op tragische wijze verdwenen. Het menselijk embryo wordt nu alleen nog maar als een simpel samenstel van cellen beschouwd. Of de termijn van twee weken nu verlengd wordt of niet, wij zullen altijd ethische bezwaren tegen experimenten met menselijke embryo’s blijven houden, omdat het om kostbaar menselijk leven gaat.’
Dr. Brendan McCarthy, nationaal adviseur van de Anglicaanse Kerk voor medisch-ethische kwesties, is blij dat over deze zaak opnieuw discussie ontstaat. ‘Bij de huidige limiet wordt rekening gehouden met het begin van de neurale ontwikkeling,’ licht hij toe. ‘Als dit begin niet langer leidend is bij het doen van onderzoek, wordt onduidelijk hoelang het statuut van het embryo en de menselijke foetus gerespecteerd moeten worden.’
Professor David Jones, directeur van het rooms-katholieke Anscombe Bioethics Centre, beschouwt elk onderzoek naar het menselijk embryo als immoreel. ‘Dit kan ertoe leiden dat er in de toekomst zuigelingen buiten de baarmoeder opgroeien,’ zegt hij. ‘Dan zal het kind niet alleen de bescherming van het lichaam van de moeder missen, maar zal het in geen enkel stadium van zijn ontwikkeling meer beschermd zijn. Je mag het leven en de menselijke zwangerschap niet op die manier van elkaar scheiden. Natuurlijk, medisch-wetenschappelijk gezien is dit een grote sprong vooruit, maar wel een die ten koste gaat van menselijkheid en ethiek, waardoor een steeds inhumanere toekomst dreigt.’
Christian Today is een nieuwsorganisatie die in 2000 in Londen werd opgericht om verslag te doen van algemeen kerkelijk nieuws vanuit een christelijk perspectief.
