Na het uitkomen van de film van Oliver Stone over de beroemde klokkenluider laait het debat over de vraag of hij presidentiële gratie moet krijgen weer op, zelfs op de redactie van The Washington Post, die met de informatie van Snowden toch de Pulitzer Prijs 2014 in de wacht heeft gesleept.
NEE
Edward Snowden heeft in 2013 alom bewondering geoogst door het volledige elektronische surveillanceprogramma van de Amerikaanse regering naar buiten te brengen. Na het uitkomen van de film van Oliver Stone is die bewondering misschien nog wel toegenomen.
Maar op de vraag of Snowden presidentiële gratie verdient, moet het antwoord van Barack Obama ‘nee’ luiden. De verdedigers van Snowden ontkennen niet dat hij de wet heeft overtreden. Maar ze brengen ertegenin dat de nobele bedoelingen van de ict’er en de strategische veranderingen die eruit zijn voortgevloeid zijn handelwijze rechtvaardigen. Hij heeft de documenten vooral openbaar gemaakt via journalisten, van wie sommige voor The Washington Post werkten, en daarmee de Amerikaanse samenleving op de hoogte gebracht van het feit dat de NSA op nationaal niveau enorme hoeveelheden metadata verzamelde zonder dat er een rechter aan te pas kwam.
Dit NSA-programma behelsde een foutieve interpretatie van de federale wet op het toezicht en bracht risico’s met zich mee voor de privacy van burgers. Het Congres en Obama hebben de teksten uiteindelijk gebruikt om het programma stop te zetten. Het valt niet te ontkennen dat we deze noodzakelijke hervormingen aan Snowden te danken hebben.
Veel erger is dat de onthullingen van Snowden internationale inlichtingenactiviteiten aan het licht hebben gebracht die volstrekt verdedigbaar zijn
Het probleem is dat hij nog verder is gegaan. Hij heeft ook informatie gestolen en verspreid over een ander NSA-programma, dat toezicht hield op onlinecommunicatie met het buitenland. Dit programma, ‘Prism’ genaamd, was legaal en hield geen risico’s in voor de privacy. Erger nog, veel erger, is dat de onthullingen van Snowden internationale inlichtingenactiviteiten aan het licht hebben gebracht die volstrekt verdedigbaar zijn: samenwerking met de Scandinavische inlichtingendiensten tegen Rusland, het bespioneren van de vrouw van een handlanger van Osama bin Laden en offensieve cyberoperaties in China.
Welk nobel doel heeft Snowden in dit geval gediend? Idealiter zou Snowden naar de VS moeten terugkeren om deze kwesties in detail te bespreken met een volksjury. Snowden beweert dat zoiets onacceptabel is vanwege de Amerikaanse geheimhoudingswetten – wat niet onwaar is.
Bovendien heeft Snowden zichzelf in diskrediet gebracht als voorvechter van de vrijheid toen hij het asiel accepteerde dat hem werd aangeboden door het Rusland van Vladimir Poetin.
Een andere oplossing zou misschien zijn om een overeenkomst met Snowden te sluiten volgens welke hij weliswaar strafbaar wordt gesteld voor zijn overtredingen, maar op clementie van de Amerikaanse regering kan rekenen vanwege zijn bijdragen. Geen enkele partij lijkt op dit moment in zo’n overeenkomst geïnteresseerd. Maar gratie zonder meer is niet de juiste weg.
Door de redactieraad
De redactieraad (Editorial Board) van The Washington Post verwoordt de mening van de krant als instituut. De raad bestaat louter uit opinieredacteuren.
JA
De regering van Barack Obama heeft de kwalijke neiging om klokkenluiders voor de rechter te slepen. Dat is geen erfenis die een president die uit het Witte Huis vertrekt moet willen achterlaten. Enkele maanden voor het eind van zijn ambtstermijn kan Obama dit tij nog keren door gratie te verlenen aan voormalig NSA-adviseur Edward Snowden.
Wat Obama te doen staat lijdt geen enkele twijfel. Snowden heeft de Amerikaanse samenleving een belangrijke dienst bewezen door de pers in staat te stellen onthullingen te doen over de manier waarop de Amerikaanse regering toezicht op haar burgers uitoefent. Dit toezicht was tegelijkertijd wettig en onwettig, maar overduidelijk schandalig en onacceptabel. The Washington Post heeft geprofiteerd van duizenden documenten die door Snowden waren onderschept en in 2014 de Pulitzer Prize gewonnen dankzij artikelen over dit onderwerp. Sommigen vinden het daarom hypocriet dat de redactieraad van The Washington Post zich tegen presidentiële gratie heeft uitgesproken. Op het moment van de onthullingen heeft Obama zelf verklaard dat er een nationaal debat over het toezicht moest komen, ook al verweet hij Snowden dat deze de wet had overtreden.
Snowden heeft op een verstandige, moedige en verantwoorde manier gehandeld, en altijd in het algemeen belang
‘Snowden heeft onze democratie ontegenzeglijk een dienst bewezen,’ verklaarde Anthony Romero, directeur van de ACLU, de Amerikaanse bond voor burgerrechten. ‘En juist voor dit soort gevallen bestaat er gratie.’
Ikzelf kan deze situatie alleen maar door een journalistieke bril bekijken. Is Snowden een verrader of een held? Eén ding is zeker: de voormalige NSA-adviseur is een volstrekt onontbeerlijke bron geweest. Snowden heeft samengewerkt met journalisten in plaats van dit aanzienlijke aantal documenten zelf te publiceren, omdat hij wilde dat de informatie zorgvuldig zou worden behandeld en op een verantwoorde manier geanalyseerd. Met andere woorden, Snowden heeft op een verstandige, moedige en verantwoorde manier gehandeld, en altijd in het algemeen belang.
Natuurlijk, Snowden heeft de wet overtreden. Maar Daniel Ellsberg, die in 1971 de Pentagon Papers aan de pers doorspeelde, heeft aangetoond dat er een belangrijker verplichting bestaat: beide mannen hadden bij hun indiensttreding een geheimhoudingscontract getekend, maar hun eed om de grondwet te verdedigen prevaleerde: ‘Zoals Snowden en ikzelf hebben ontdekt, is die eed vaak in tegenspraak met de geheimhoudingsovereenkomst, die wij hebben geschonden uit eerbied voor de grondwet.’
Een eenvoudige semantische kwestie? Nee, het gaat om een cruciaal verschil. Snowden heeft journalisten in staat gesteld een historische publieke dienst aan het land te bewijzen. En zijn land moet hetzelfde voor hem doen, in plaats van hem met gevangenisstraf te dreigen of in ballingschap te laten zitten.
Auteur: Margaret Sullivan
Margaret Sullivan is mediacolumnist van The Washington Post. Voorheen werkte ze voor The New York Times, en was ze hoofdredacteur van The Buffalo News, de krant waar ze ooit begon als stagiair.
>> Lees hier ons artikel over de film terug uit editie 106.
The Washington Post
Verenigde Staten | dagblad | oplage 700.000
Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.
