Noord-Korea erkende deze week officieel dat het soldaten naar Rusland heeft gestuurd om in Koersk tegen Oekraïne te vechten. Moeten Europese landen ook grondtroepen naar Oekraïne sturen om het land te helpen de oorlog met Rusland te winnen?
‘De aanwezigheid van Europese troepen zou het moreel van Oekraïne verhogen’
In februari 2024 doorbrak de Franse president Emmanuel Macron een groot taboe toen hij zei dat de inzet van Europese troepen in Oekraïne ‘niet kon worden uitgesloten’, aldus Alex Crowther, Jahara Matisek en Phillips O’Brien in Foreign Affairs. Macrons opmerking vond met name weerklank bij de Finse minister van Defensie en de Poolse minister van Buitenlandse Zaken. ‘Steeds meer landen staan open voor een directe Europese interventie in de oorlog.’
Volgens de drie experts – Crowther is gepensioneerd kolonel, Matisek hoogleraar Krijgswetenschap en O’Brien hoogleraar Strategische Studies – zou een Russische overwinning op Oekraïne een bedreiging voor de veiligheid zijn die Europa niet kan negeren. Daarom moet Europa niet langer op de VS leunen, maar daadkracht tonen door troepen naar Oekraïne te sturen voor logistieke steun en training, de bescherming van grenzen en kritieke infrastructuur of zelfs om Oekraïense steden te verdedigen.
Europese troepen zouden de Oekraïners kunnen ontlasten door logistieke taken van hen over te nemen
Het Kremlin heeft gedreigd dat het sturen van troepen een directe confrontatie met Rusland zou betekenen. Volgens de experts hoeven we daar echter niet zo bang voor te zijn. ‘Het sturen van Europese troepen zou een normale reactie zijn op een dergelijk conflict. De invasie van Rusland heeft het regionale machtsevenwicht verstoord en Europa heeft er groot belang bij dat dit evenwicht wordt hersteld. De voor de hand liggende manier om dit te doen is door een reddingslijn te bieden aan het Oekraïense leger (…) en de beste reddingslijn zouden Europese soldaten zijn.’
Ze zouden de Oekraïners kunnen ontlasten met logistieke taken, zoals het onderhouden en repareren van gevechtsvoertuigen. Verder zouden ze de Oekraïense luchtverdediging kunnen versterken door personeel in te zetten, apparatuur te leveren of zelfs het commando en de controle over het Oekraïense luchtverdedigingssysteem over te nemen, aldus Crowther, Matisek en O’Brien.
De Europese troepen kunnen patrouilleren langs delen van de Oekraïense grens waar geen Russische troepen zijn gestationeerd, zoals de Zwarte Zeekust en de grenzen met Wit-Rusland en Transnistrië. Zo nemen ze Oekraïne werk uit handen en zouden er 20.000 extra Oekraïense troepen beschikbaar zijn om aan de frontlinies te vechten. ‘De aanwezigheid van Europese troepen zou het moreel van de Oekraïense bevolking verhogen en hen geruststellen dat de toekomst van hun land in Europa ligt.’
Ten slotte moet Europa volgens de experts een directe gevechtsmissie overwegen die het Oekraïense grondgebied ten westen van de Dnjepr helpt beschermen. ‘De aanwezigheid van Europese troepen zou niet alleen de last van het Oekraïense leger in deze regio’s verlichten, maar het ook onwaarschijnlijk maken dat Russische troepen de rivier zouden oversteken, en zo een groot deel van Oekraïne beschermen tegen een Russische overname.’
De slappe houding van Europa heeft de Russische hoop op een overwinning aangewakkerd
De risico’s op escalatie zouden volgens de experts minimaal zijn, aangezien Europese strijdkrachten ‘weinig kans zouden hebben om de Russische militaire piloten te doden die vanuit het Wit-Russische en Russische luchtruim munitie naar Oekraïne lanceren’. Ook heeft Rusland honderdduizenden soldaten, tienduizenden gevechtsvoertuigen en de overgrote meerderheid van zijn meest geavanceerde wapensystemen verloren.
Bovendien is de Russische wapenproductie bemoeilijkt en duurder geworden door de sancties en heeft Rusland door de inzet van troepen in Oekraïne nauwelijks genoeg troepen om de rest van zijn lange grens te bewaken, ‘laat staan om een belangrijke operatie tegen andere Europese staten op te zetten’.
De slappe houding van Europa, dat Oekraïne als een buitenbeentje behandelt, heeft volgens de experts de Russische hoop op een overwinning aangewakkerd. De komst van Europese troepen naar Oekraïne zou die hoop de grond in boren. ‘Europa moet doen wat nodig is om zijn eigen toekomst veilig te stellen en dat begint met ervoor te zorgen dat Oekraïne deze oorlog wint.’
‘De doelen van de EU botsen met de realiteit van haar beperkte capaciteiten’
Achter de opmerking van Emmanuel Macron dat de inzet van westerse troepen in Oekraïne ‘niet langer kan worden uitgesloten’, gaat volgens journalist Harrison Stetler een gebrek aan visie en beleid schuil. Zijn uitspraken zijn ‘een onbesuisde uithaal van het soort dat de afgelopen jaren een kenmerk is geworden van Macrons diplomatie: goedkope spierballentaal als goedmakertje voor de afwezigheid van echte strategieën en politieke opties’, schrijft hij in Jacobin.
Het verbaast Stetler niets dat maar weinig Europese landen zich achter Macron hebben geschaard. Duitsland antwoordde dat zijn soldaten onder geen beding naar Oekraïne zouden worden gestuurd, een standpunt dat werd herhaald door andere EU-staten. De Duitse vicekanselier Robert Habeck zei, licht snerend in de richting van Macron: ‘Ik ben blij dat Frankrijk overweegt hoe het Oekraïne beter kan steunen, maar als ik een suggestie mag doen, stuur dan meer wapens.’
Hoewel Macrons bewoordingen daadkrachtig overkomen, verhullen ze de besluiteloosheid van de EU
De VS waren er ook snel bij om Macrons suggestie van tafel te vegen: ‘Geen boots on the ground in Oekraïne,’ zei woordvoerder Matthew Miller van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Zelfs ambtenaren van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken probeerden terug te komen op de verklaring van Macron door te suggereren dat de president niet zinspeelde op meevechten, maar op taken als het opruimen van mijnen en logistieke operaties.
Hoewel Macrons bewoordingen daadkrachtig overkomen, verhullen ze volgens Stetler de besluiteloosheid van de EU in alles wat te maken heeft met haar eigen internationale beleid. ‘De doelen van de EU – een totale overwinning op Moskou – botsen met de realiteit van haar beperkte capaciteiten. Ze is nog de wonden aan het likken die ze heeft opgelopen door haar decennialange afhankelijkheid van het NAVO-bondgenootschap en de veiligheidsparaplu van het Pentagon.’
De unie wordt geconfronteerd met de grenzen van haar eigen macht en haar onvermogen om middelen en planning te combineren, aldus Stetler. ‘Terwijl het blok bereidwillig is geweest om Oekraïne financieel te steunen, heeft het moeite om het tempo van de wapenleveranties op te voeren. Dit ondermijnt de hoogdravende retoriek over Europa als een autonome geopolitieke macht die voor zijn eigen veiligheid kan zorgen en onafhankelijk van de VS kan optreden in de wereldpolitiek.’
Recente cijfers over militaire productie laten zien dat de EU achterloopt op haar eigen doelstellingen
Als de EU autonoom wil worden, moet ze haar eigen militaire industriële basis versterken. Maar recente cijfers over militaire productie en de plaats van de unie in de versnellende wereldwijde wapenwedloop laten volgens Stetler juist zien dat ze achterloopt op haar eigen doelstellingen. In 2023 namen de militaire uitgaven in de EU volgens een rapport van het International Institute for Strategic Studies met 4,5 procent toe, wat neerkwam op een gemiddelde van 1,6 procent van het bbp in het hele blok.
Dat is lager dan de militaire uitgaven elders in de wereld en nog steeds ruim onder de drempel van 2 procent van het bbp. Volgens The Guardian zal de jaarlijkse productie van Russische artilleriegranaten naar verwachting stijgen tot 2,5 à 5 miljoen granaten. Europese planners schatten nu in dat ze slechts de helft van de beloofde 1 miljoen granaten aan Oekraïne kunnen leveren tegen maart 2024.
Deze cijfers zijn duizelingwekkend. Maar ondanks Macrons ‘geneuzel’ heeft Frankrijk volgens Stetler toch iets bereikt: het land heeft het Tsjechische voorstel aanvaard om gezamenlijk artilleriemunitie voor Oekraïne te kopen van niet-Europese voorraden of leveranciers. Daarmee heeft het land gebroken met zijn eerdere jarenlange beleid om militair materieel uitsluitend bij Europese bedrijven te kopen. ‘Macron mag dan graag spierballentaal bezigen, maar dat is geen vervanging voor een geloofwaardige routekaart om Europa los te weken van de NAVO of om daadwerkelijke toezeggingen na te komen om Oekraïne te steunen.’
