Historicus Mark Ponte ontdekte op een oude prent het schip De Beeckestijn, het bleek een Amsterdams slavenschip dat een hoofdrol heeft gespeeld in een van de zwartste bladzijdes uit de Amsterdamse geschiedenis: het slavernijverleden. The Guardian sprak hem over zijn vondst.
Er is een vroeg achttiende-eeuwse prent opgedoken van een slavenschip van de West Indische Compagnie (WIC). Deze is te zien op een tentoonstelling in het kader van de erkenning door de stad Amsterdam van dit aspect van haar verleden.
De Beeckestijn vervoerde in totaal ongeveer 4600 tot slaaf gemaakte mensen van de Afrikaanse westkust naar de Nederlandse kolonies Suriname en Sint-Eustatius, op in totaal zeven overvaarten tussen 1722 en 1736. Zeker duizend mensen zijn aan boord gestorven.
De archieven laten zien dat het sterftecijfer onder de tot slaaf gemaakte mannen, vrouwen en kinderen tijdens de lange, zware tocht over de Atlantische Oceaan vaak wel een derde bedroeg.
De prent wordt nu getoond op de tentoonstelling Amsterdammers en slavernij in het Stadsarchief, georganiseerd ter ere van de 157ste verjaardag van het einde van de slavernij in de Nederlandse kolonies in Suriname en op de Antillen. Na 200 jaar van intensieve handel werd op 1 juli 1863 de slavernij eindelijk afgeschaft.
Op zich was Hendrik de Leths prent van De Beeckestijn, aangemeerd aan de Prins Hendrikkade, al wel bekend; er bestonden afdrukken van in meerdere collecties. Toch werd pas recent ontdekt dat het om een slavenschip ging. Dat gebeurde toen gastconservator van de tentoonstelling en historicus Mark Ponte de scheepsverslagen terugvond.
‘Het is de vroegst bekende achttiende-eeuwse afbeelding van een WIC-schip,’ aldus Ponte. ‘Er bestaan veel afdrukken van, maar als je het niet weet, zie je nergens aan af dat het om een slavenschip gaat.’
‘Bij het zoeken naar een afbeelding van het West-Indisch Pakhuis stuitte ik op dit schip, aangemeerd voor de pakhuizen aan de Amsterdamse haven,’ vertelt hij. ‘Ik zocht de naam op in een database en ontdekte dat het om een Amsterdams slavenschip ging waarop meer dan duizend mensen zijn gestorven.’
De West-Indische Compagnie had het handelsmonopolie op de Nederlandse Antillen en kreeg later ook het alleenrecht op de Atlantische slavenhandel. Uit archieven blijkt dat WIC-schip de Beeckestijn voor het eerst uitvoer, met aan boord kapitein Dirk de Wolf en 63 bemanningsleden, op 19 februari 1721 vanuit de haven van Texel. Het schip was uitgerust met 26 kanonnen.
Op 29 april werd een groep van 615 slaven aangekocht uit het noorden van Congo, en bijna een jaar later, op 3 april 1722, bereikte het het Caribische eiland Sint-Eustatius.
Van Texel naar Elmira
Slechts 560 van de 615 in gevangenschap meegevoerde mensen overleefden de tocht; zij werden gedwongen te werken op de plantages. Op 6 augustus ving het schip de terugtocht aan naar Nederland.
Dit was niet de meest moorddadige reis van het schip; die begon op 15 april 1730, toen het koers zette vanuit Texel naar Elmina, een haven aan de kust van het huidige Ghana.
Onder gezag van Andries Graan haalde het 753 slaven op in de West-Afrikaanse haven en zette vervolgens op 18 februari 1731 koers naar Suriname. Toen het daar op 12 juli van dat jaar arriveerde, gingen er slechts 513 mensen van boord – een sterftecijfer van maar liefst 31 procent.
De tentoonstelling over de nauwe betrokkenheid van de stad Amsterdam bij de slavenhandel vertelt zowel de verhalen van mensen die ervan profiteerden als die van degenen die als eigendom werden verkocht.
‘De stad Amsterdam is bezig haar eigen betrokkenheid bij de slavenhandel te onderzoeken; daarom wilden we deze tentoonstelling organiseren,’ vertelt Ponte. ‘Dat begon al lang vóór de Black Lives Matter-protesten van de laatste weken – maar die maken het alleen maar relevanter.’
Daniel Boffey
The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 134.000
Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten. Altijd zeer kritisch ten opzichte van de overheid en andere instituten.
Abonneer!
Maak gebruik van onze tijdelijke aanbieding
