‘Nooit meer’ bestaat niet

De schok was zo enorm toen een schutter de basisschool Sandy Hook was binnengelopen en daar, nadat hij thuis zijn moeder had doodgeschoten, twintig kinderen en zes volwassenen vermoordde, dat je gerust kon aannemen dat er in Amerika een collectieve bewustzijnsverschuiving zou plaatsvinden. Sandy Hook was het absolute dieptepunt – een situatie die zo vreselijk is dat je weet dat het zo niet langer kan doorgaan. Na het dieptepunt is er een keuze: stilstand en ellende of groei en verandering.

Velen dachten in Australië dat er na het verdriet een afrekening zou komen: de Amerikaanse National Rifle Association zou een groot deel van haar macht en invloed verliezen, haar woordvoerders en aanhangers zouden paria’s worden en er zouden verstandige wetten worden aangenomen om te voorkomen dat deze tragedie zich kon herhalen. Toch? Mis.

Verschuiving

Sinds Sandy Hook, toen een groot deel van de wereld zei ‘nooit meer’, hebben zich nog 2348 massale schietpartijen voorgedaan. Het aantal neemt dagelijks toe. In Amerika heeft inderdaad een verschuiving in het nationale bewustzijn plaatsgevonden, maar grote belangen (en de politici die zich hadden verbonden aan die belangen) hielden groei en verandering tegen. Stilstand en ellende volgden.

Aan de andere kant van de wereld waren veel Australiërs verbijsterd en geschokt. Hoe moeilijk kan het zijn, twitterden en berispten en bluften we. Zelfs onze conservatieve, voormalige premier John Howard maakte een rondje langs de Amerikaanse latenightshows om uit te leggen hoe hij een nieuwe, radicale wapenwetgeving had doorgevoerd en hoe Australië het pijnlijke en schokkende bloedbad in Port Arthur had aangegrepen om te veranderen.

Uit de gretigheid waarmee we de Amerikanen vertelden dat ze hun wapens moesten neerleggen, dat ze wakker moesten worden, sprak meer dan een zweem van morele superioriteit. Maar binnenkort is het onze beurt om in de spiegel te kijken. Deze apocalyptisch aandoende Australische zomer is ons Sandy Hook-moment. Dat moeten we aangrijpen om verandering te brengen in ons denken, onze prioriteiten en onze politiek. Daarmee kunnen we ons land veranderen, onze toekomst, en onszelf transformeren tot wereldleiders op het gebied van klimaatverandering.

De ongekende branden zijn in staat om het nationale bewustzijn grondig te veranderen. Deze zomer zou ons wakker kunnen schudden – als we dat willen. Maar als het niet gebeurt, nu alles nog op ons netvlies staat gebrand, gebeurt het nooit.

Het alternatief is grimmig: weer een verloren jaar, weer een verloren decennium. Weer een jaar om jezelf te dwingen die dag in Penrith te vergeten waarop het 49,7 graden Celsius was, om de beelden die je op sociale media van verkoolde dierenskeletten hebt gezien te verdringen, en van de as die je uit de lucht zag vallen en van de hemel op nieuwjaarsdag die om vier uur ’s middags zwart werd, van de mensen die je op tv zag die probeerden niet te huilen toen hun verteld werd dat hun huis was afgebrand, maar dankbaar waren dat ze nog leefden. Van je vrienden in de vuurzone die je moest bellen om te checken of alles nog in orde was. Het is proberen de beelden te vergeten van de vrouw die haar shirt uitrukte en de bush in rende om een brandende koala te redden. Van de mensen die midden in de nacht in zee stonden terwijl het vuur de kust verwoestte. Van de uitgeputte brandweerman in Nelligen die zeven huizen totaal had zien afbranden en op de grond in elkaar zakte – maar niet voordat hij de premier had toegevoegd dat hij ‘de pest kon krijgen’. Beelden van de vuurtornado’s die tonnen wegende brandweerwagens optilden, van nachtmerrie-achtige dashcamopnamen van vlammen die zich een weg vraten door een brandweerauto met mensen erin, van enorme, botsende vuurfronten die te groot waren om te bestrijden (en van de bossen die ’s nachts verlicht waren en eruitzagen alsof je in een vliegtuig zat dat laag over een grote stad vloog). Van de man die in Batlow aan een hartaanval stierf nadat hij had geholpen om het huis van zijn vriend te redden.

Dat soort beelden zijn toch zeker krachtig en afschrikwekkend genoeg om ons te veranderen? Hoe zou onze transformatie eruitzien? Misschien simpelweg als een erkenning van het oorzakelijke verband tussen klimaatverandering en de huidige branden. Transformatie betekent de feiten toegeven: Australië is een klimaatvandaal die geleid wordt door slopers. We staan op de laatste plaats in een ranglijst van het klimaatbeleid van 57 landen.

Ontbossing

Australië is wereldwijd de grootste steenkoolexporteur, staat in de top tien van landen met de ergste ontbossing ter wereld en gaat voorop in het uitroeien van zoogdieren. Onze koolstofminnende premier kwam, gesteund door de Murdoch-media en de fossielebrandstofindustrie, het parlement binnen met een brok steenkool in zijn hand.

Klimaatwetenschappers hebben telkens opnieuw bewezen dat er een verband bestaat tussen CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde. De heftigheid van deze branden was voorspeld. We moeten eisen dat de regering een serieus klimaatbeleid gaat voeren.

De pijnlijke lessen van deze zomer zouden tot een verandering kunnen leiden mits we ze ter harte nemen. Australië – een land dat de scherpe kant van de klimaatcatastrofe heeft ervaren – zou een voorganger kunnen worden in het wereldwijde gevecht om de CO₂-uitstoot te verminderen. Het alternatief is stilstand en ellende – of erger nog, en op dit moment onvoorstelbaar – een verslechtering van de huidige omstandigheden, een dodelijke spiraal.

Als het dieptepunt is bereikt, kan er verandering plaatsvinden. Vierduizend mensen werden op oudejaarsavond geëvacueerd van een strand. Dat is een dieptepunt. De grootste evacuatie in de geschiedenis van Australië. Dat is een dieptepunt. Een derde van de koalapopulatie aan de kust van New South Wales is vernietigd en het gehele ecosysteem is verwoest. Wederom, een dieptepunt.

Dit is ons Sandy Hook-moment. Dat moeten we aangrijpen om een effectief klimaatbeleid te eisen. Anders zal de natuur gedwong en worden ons haar harde lessen te leren – telkens en telkens en telkens weer.

Brigid Delaney
Brigid Delaney is columnist van The Guardian in Australië

The Guardian
Verenigd Koninkrijk | dagblad | oplage 134.000

Onafhankelijke kwaliteitskrant van linkse signatuur. Sinds 1821 thuisbasis van de meest gerespecteerde columnisten en journalisten.