‘Ze worden gehersenspoeld’: Rusland stuurt Oekraïense kinderen naar Noord-Korea

Als onderdeel van zijn russificatiebeleid stuurt Moskou kinderen uit bezette Oekraïense gebieden naar een kustplaats in Noord-Korea. Daar krijgen ze militaire training en patriottisch onderwijs, blijkt uit onderzoek van de Japanse krant Nihon Keizai Shimbun.

In de zomer van 2025 verbleef een jongen uit een door Rusland bezet gebied in Oekraïne in Noord-Korea als ‘vertegenwoordiger van Rusland’. De jongen, Misha, is op een foto die tijdens zijn verblijf in Pyongyang, de Noord-Koreaanse hoofdstad, werd gemaakt, te zien in de kleuren van de Russische vlag.

Volgens berichten van media en scholen uit de bezette gebieden woont Misha in Makiivka, in de oblast Donetsk in het oosten van Oekraïne. Dit gebied kwam in het voorjaar van 2014 feitelijk onder Russische controle te staan. Na een selectieprocedure werd Misha uitgekozen als Russische vertegenwoordiger voor het ‘vriendschapskamp voor Noord-Koreaanse en Russische jongeren’, dat in juli en augustus 2025 in Noord-Korea plaatsvond.

We hebben een document in handen gekregen dat de deelnemerslijst van het kamp lijkt te zijn. Bij Misha staat vermeld dat hij 13 jaar oud is en afkomstig is uit de ‘Volksrepubliek Donetsk’, die feitelijk onder Russische controle staat. 

Een reis van 9000 kilometer

Sinds de invasie van Oekraïne in 2022 heeft Rusland zijn netwerk van heropvoedingskampen steeds verder uitgebreid. Veel daarvan zijn ondergebracht op bestaande campings en in vakantiecentra. Volgens verschillende rapporten worden Oekraïense kinderen naar deze kampen gestuurd, waar ze militaire training en patriottisch onderwijs krijgen met als doel hen te ‘russificeren’.

Volgens het Regional Center for Human Rights (RCHR), een Oekraïense mensenrechtenorganisatie, zijn er verspreid over Rusland, Belarus en de bezette Oekraïense gebieden heropvoedingskampen. Op basis van gegevens van de organisatie schatten we dat in 2025 meer dan 7.000 kinderen uit de bezette Oekraïense gebieden naar zulke kampen zijn gestuurd.

Daar kwam later het Internationale Kinderkamp Songdowon bij, in Wonsan in het oosten van Noord-Korea. Tijdens een hoorzitting in de Amerikaanse Senaat in december 2025 verklaarde het RCHR dat twee kinderen uit deze gebieden, onder wie Misha, aan het kamp hadden deelgenomen. Ook verschillende andere bronnen bevestigden dat Misha daar was geweest.

Media in de bezette gebieden berichtten bovendien over zijn 9.000 kilometer lange reis dwars door Eurazië naar Noord-Korea. Vanuit zijn woonplaats Makiivka vloog hij eerst via de Russische hoofdstad Moskou naar Vladivostok en vervolgens door naar Pyongyang. Daarvandaan werd hij per bus naar het kamp in Wonsan gebracht.

Na de assimilatie 

Deze streek aan de Japanse Zee is een van de grootste badplaatsen van Noord-Korea. Net ten noorden van het kamp ligt het buitenverblijf van de familie Kim, waar de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un naar verluidt zijn jeugd heeft doorgebracht.

Ten oosten daarvan ligt het toeristische kustgebied Wonsan-Kalma. Daar vond onder meer een ontmoeting plaats tussen Kim Jong-un en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. Het gebied staat symbool voor de nauwe banden die de twee landen de afgelopen jaren hebben opgebouwd. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is Noord-Korea snel naar Rusland toegegroeid: het leverde wapens en stuurde meer dan 10.000 Noord-Koreaanse militairen naar het front.

In juni 2024, na de ondertekening van een ‘alomvattend strategisch partnerschapsverdrag’ tussen beide landen, kondigde de Russische jongerenorganisatie Beweging van de Eersten aan Russische kinderen naar het kamp in Songdowon te zullen sturen. Volgens radiostations in de bezette Oekraïense gebieden zou de organisatie betrokken zijn bij de heropvoedingsprogramma’s waaraan ook Misha zou hebben deelgenomen.

‘Rusland stuurt waarschijnlijk kinderen naar Noord-Korea die het assimilatieproces al hebben doorlopen. Het doel is om hooggekwalificeerde mensen van hen te maken’, zegt Atsuko Higashino, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit van Tsukuba.

‘Ik heb een heleboel vrienden gemaakt’

Volgens de inschrijvingsvoorwaarden vond het kamp in Songdowon plaats van 21 juli tot 1 augustus 2025. Misha was uitgekozen als ‘vertegenwoordiger van Rusland’ en vertelde na afloop in een interview met een medium uit de bezette gebieden van de oblast Donetsk over zijn verblijf in Noord-Korea. ‘Ik heb een heleboel Russische en Noord-Koreaanse vrienden gemaakt’, vertelt hij.

De Nationale Raad van Russische Jeugd- en Kinderverenigingen, een van de organisaties die kinderen naar het kamp in Songdowon stuurde, meldt dat er in 2024 280 kinderen uit Rusland deelnamen. Een jaar later waren dat er ongeveer honderd. Volgens het Institute for the Study of War (ISW) [een Amerikaans onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met gewapende conflicten] is de kans groot dat naast de twee geïdentificeerde kinderen nog meer Oekraïense kinderen naar Noord-Korea zijn gestuurd.

De kinderen die als vertegenwoordigers van Rusland naar het kamp in Songdowon werden gestuurd, namen samen met Noord-Koreaanse kinderen deel aan allerlei activiteiten. Zo hesen ze de Russische vlag en maakten ze kennis met elkaars cultuur, onder meer aan de hand van gerechten en liedjes. ‘De kinderen worden voor propagandadoeleinden ingezet als “ambassadeurs van Rusland”’, zegt Kateryna Rashevska, juridisch expert bij het RCHR.

Tijdens het kamp van 2024 had de propaganda ook een sterk militair karakter. In een video die op sociale media werd gedeeld, is te zien hoe een Russische man de kinderen toespreekt: ‘We moeten ons voorbereiden op een Amerikaanse invasie. Ik ben ervan overtuigd dat jullie waardige opvolgers zullen worden van jullie vaders, die dienen in het Russische en Noord-Koreaanse leger.’

De toekomstige voorhoede van het Russische leger?

Hoe langer de Russische bezetting voortduurt, hoe groter het risico dat Oekraïense kinderen in de bezette gebieden hun identiteit verliezen. In een video die de bezettingsautoriteiten in 2023 verspreidden, zei Misha over zijn woonplaats Makiivka: ‘De stad maakt inmiddels deel uit van Groot-Rusland.’

‘Ze worden gehersenspoeld doordat ze keer op keer te horen krijgen dat Oekraïne de vijand is en dat hun ouders en de gemeenschappen waar ze vandaan komen hen niet meer willen’, legt Nathaniel Raymond uit. Hij staat aan het hoofd van het Humanitarian Research Lab van Yale University, dat onderzoek doet naar het assimilatiebeleid.

In 2022 annexeerde Rusland eenzijdig vier regio’s in het oosten en zuiden van Oekraïne. De inwoners van de bezette gebieden worden daarmee in feite gedwongen Russisch te worden: zonder Russisch paspoort hebben ze geen toegang tot overheidsdiensten.

Atsuko Higashino van de Universiteit van Tsukuba maakt zich zorgen over wat er gebeurt zodra het assimilatieproces is voltooid: ‘Het is mogelijk dat deze kinderen later, als ze volwassen zijn, een leidende rol gaan spelen in de strijd tegen Oekraïne.’ Het Oekraïense Centrum voor Desinformatiebestrijding meldde drie gevallen van twintigers uit de bezette gebieden die op het slagveld waren omgekomen.

Sinds de invasie in 2022 zijn er minstens 20.000 kinderen ontvoerd door Rusland

Rusland heeft Oekraïense kinderen naar Russisch grondgebied overgebracht, naar eigen zeggen om hen te beschermen. Volgens de Oekraïense regering zijn sinds de invasie in 2022 minstens 20.000 kinderen ontvoerd. Slechts zo’n 2.000 van hen zijn inmiddels naar huis teruggekeerd.

Volgens verschillende rapporten zijn de ontvoerde kinderen onderworpen aan assimilatieprogramma’s, waarbij ze worden heropgevoed en soms door Russische gezinnen worden geadopteerd. De ontvoeringen, die erop gericht zouden zijn de jonge generatie Oekraïners uit te wissen, worden door sommigen beschouwd als een poging tot genocide.

In 2023 vaardigde het Internationaal Strafhof (ICC) een arrestatiebevel uit tegen president Poetin vanwege de illegale deportatie van kinderen uit de bezette Oekraïense gebieden. Rusland verzet zich fel tegen de beschuldigingen van oorlogsmisdaden. Zo maakte het regime in december 2025 bekend dat Tomoko Akane, voorzitter van het ICC, was veroordeeld.

Diezelfde maand nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aan waarin Rusland werd opgeroepen de Oekraïense kinderen ‘onmiddellijk, veilig en onvoorwaardelijk’ te laten terugkeren. In totaal stemden 91 landen voor, waaronder Japan en de Verenigde Staten. Twaalf landen, waaronder Rusland en Iran, stemden tegen en 57 landen onthielden zich van stemming.

Vertaald door Tina Papa