Sinds begin dit jaar is Roemenië voorzitter van de Raad van de EU. De jonge Roemeense journalist Radu Dimitrescu legt uit waarom dit een heel slecht plan was.
Op 1 januari 2019 nam mijn land het roterend voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie over, voor het eerst sinds de toetreding in 2007. Al meer dan een jaar lang roepen zowel de oppositie als de regeringspartijen op om tijdens dit voorzitterschap de rangen te sluiten en zo ‘het nationaal belang en de agenda’ van Roemenië te bevorderen.
Deze herhaaldelijke oproep tot eenheid gebruikte de coalitieregering van de PSD en de ALDE om elke kritiek op het beleid in de kiem te smoren. En tegelijk werden wetten die de praktijk van de rechtspraak regelen ingrijpend veranderd, wat de minister van Justitie de controle gaf over in naam onafhankelijke openbaar aanklagers. Door deze veranderingen zal de president van de Sociaaldemocratische Partij van Roemenië, de tot tweemaal toe veroordeelde Liviu Dragnea (nog steeds de parlementsvoorzitter), mogelijk zijn straf ontlopen.
Twee jaar geleden begonnen de eerste protesten tegen deze maatregelen. De verontwaardiging betrof vooral ‘noodmaatregel 13’, die ambtelijke corruptie vrijwel geheel onbestraft laat zo lang het fraudebedrag lager ligt dan 42.000 euro. De protesten waren de grootste sinds de revolutie van 1989. Menigten zwaaiden met Europese vlaggen en riepen de hulp aan van ‘moedertje Merkel’. Op 10 augustus 2018 sloeg de politie een demonstratie met gebruik van traangas gewelddadig neer. 500 mensen belandden in het ziekenhuis. Dit optreden stuitte op kritiek van de Europese Commissie, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en andere buitenlandse partners.
Stuurloosheid en incompetentie
Nu het einde van het Roemeense voorzitterschap nadert, wordt duidelijk dat het land niet in staat is om het voorzitterschap van de Europese Raad naar behoren te vervullen. Toen president Dragnea, die wel vaker lijnrecht tegenover de regering staat, dit opmerkte, veroorzaakte hij paniek in meerdere Europese hoofdsteden.
Stuurloosheid en incompetentie regeren, want onze Ene Partij ziet professionaliteit en expertise als iets verwerpelijks. De minister van Europese Zaken, zonder twijfel een van de bekwaamste leden van een verder beschamend amateuristisch kabinet van populisten en zwendelaars, heeft ontslag genomen of werd daartoe gedwongen. Het was maar een van de vele schandalen in de achterkamertjes van de PSD – de partij die ook twee premiers afzette omdat zij weigerden Dragnea te gehoorzamen.
Roemenië is een buitenbeentje in Europa omdat het geen eurosceptische partij van belang heeft, noch op de linker- noch op de rechterflank. Sowieso bestaan extreemlinks en extreemrechts nauwelijks in ons land. Deels komt dat doordat de regerende sociaaldemocraten de kiezers die gevoelig zijn voor nationalistische, xenofobe of anti-Europese geluiden hebben ingepakt met hun min of meer openlijk economisch en nationalistisch populisme. Dit laat extremistische partijen weinig ruimte. Tot dusverre lukte het de PSD om oudere, laagopgeleide kiezers op het platteland binnenboord te houden, maar de recente onmin met Brussel zal de pragmatische sociaaldemocratische leiders er mogelijk toe aanzetten om euroscepsis en nationalisme prominenter op de agenda te zetten. Parlementsleden op links reppen al over een ‘Roemeense beschaving’, die superieur zou zijn aan die van West-Europa.
Er is maar één manier waarop Brussel met de schurkachtige Roemeense maffiaregering om kan gaan: artikel 7 in werking stellen
De PSD–ALDE-regering is duidelijk niet bereid om te luisteren naar kritiek van haar eigen bevolking of die van bevriende landen. De laatste wordt ingepakt met leugens over samenwerking, binnenlandse vrede en veiligheid. De eerste wordt door de politie onthaald op traangas en wapenstok. Het zogenaamde mechanisme voor samenwerking en toetsing – door PSD-woordvoerders afgeschilderd als een anti-Roemeense samenzwering – is door de EU ingesteld om de ontwikkeling van de rechtsstaat in Roemenië en Bulgarije kritisch te volgen. Een recent rapport in dit kader gaf de Roemenen ervan langs, terwijl het de Bulgaren juist lof toezwaaide. Deze omdraaiing van rollen ontstond nadat de PSD in 2016 de macht overnam en een onafhankelijke rechtspraak onmogelijk maakte.
Om al deze redenen is er maar één manier waarop Brussel met de schurkachtige Roemeense maffiaregering om kan gaan: artikel 7 in werking stellen en alle EU-gelden voor het land bevriezen. Ruim zestig procent van alle publieke investeringen in Roemenië komen uit deze bron; de nationale begroting gaat op aan pensioenen en de almaar stijgende ambtenarensalarissen – of aan gekochte stemmen.
Als geheugensteuntje voor de lezer: artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) behelst een strafprocedure die lidstaten veroordeelt en sancties oplegt als zij door de EU gegarandeerde fundamentele rechten niet respecteren. Hij is ingesteld zodat de Unie effectief kan optreden tegen landen of politici met xenofobische of autocratische neigingen, zoals nu geldt voor Hongarije en Polen. Een land kan door toepassing van artikel 7 uiteindelijk zelfs zijn Europees stemrecht verliezen.
Eén kwestie leidt momenteel in Roemenië tot heftige discussies: is het hoogverraad als een Roemeense volksvertegenwoordiger het wanbeleid van de eigen regering bij het Europees parlement en bij de Europese Commissie aan de kaak stelt? Voor pro-Europeanen, vooral voor federalisten, is deze vraag van levensbelang en het antwoord kraakhelder: natuurlijk niet!
De regering van een land is niet gelijk aan het volk, en de kritiek die deze krijgt betreft niet het land als geheel. Elke andere bewering geeft een verkeerd beeld van waar de Europese Unie voor staat en van hoe een democratische regeringsvorm werkt. Toch is dat precies wat populisten en nationalisten de kiezers voorhouden. Ze creëren haat, angst en leugens, en graaien ondertussen naar hartenlust in de EU-potten. Dat zagen we al in Hongarije en Polen gebeuren, en nu is het in Roemenië voor iedereen zichtbaar aan de gang.
Gebruik dus alsjeblieft artikel 7 tegen mijn land. Sla ons voorlopig maar liever over bij het invullen van het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Ontneem ons ons stemrecht. Neem ons onze subsidies af, ze vallen toch maar in handen van corrupte lieden, door angstige en onwetende mensen aan de macht gehouden omdat ze driftig met vlaggen zwaaien en met de vinger naar buitenlanders wijzen. En vergeet niet de PSD en hun bondgenoten van de ALDE uit hun respectievelijke Europese families te verwijderen, hoeveel zetels het ook moge kosten.
En tegen mijn landgenoten zeg ik dit: er wordt jullie een vals besef van eenheid voorgehouden. Politici zetten het al sinds 1989 in om jullie arm en onwetend te houden. Van je land houden is niet hetzelfde als boeven in bescherming nemen tegenover vorsende buitenlandse blikken. Het betekent juist er alles aan doen om je land van hen te bevrijden, zodat het eindelijk een trots lid kan worden van de Europese familie. Corruptie is geen zaak van nationale schaamte, maar een nationale ziekte. Dit keer staan we er echter niet alleen voor. Brussel is de remedie.
Auteur: Radu Dumitrescu
Vertaler: Valentijn van Dijk
Radu Dumitrescu is een van de hoofdredacteurs van The New Federalist, het webmagazine van Jonge Europese Federalisten. Hij werkt voor een Roemeense factcheck-ngo en werkte o.a. voor de Presidential Administration van Roemenië en als marketeer. Hij interesseert zich voor stemgedrag, Europese Zaken en corporate personhood.
