Keiharde afvalrace: steeds meer ICT’ers in Silicon Valley raken werkloos

Vanwege het succes van AI vechten werkgevers dit jaar om het toptalent in de sector, terwijl er ook weer tienduizenden ontslagen vallen. Zo groeit in Silicon Valley de kloof tussen de kleine groep werknemers die vanwege hun AI-vaardigheid ongekende salarissen krijgen aangeboden, en de grote groep overblijvers die amper nog werk kan vinden.

Wie buiten de boot valt, doet precies wat jarenlang van hem of haar verwacht werd  (cv bijwerken, LinkedIn-profiel optimaliseren, op sollicitatiegesprek gaan), maar bedrijven zijn vandaag de dag een stuk kieskeuriger. En de werklozen beginnen hun opties af te wegen. De een neemt genoegen met een lager salaris, de ander zegt de sector vaarwel. Sommigen gaan weer studeren of beginnen een start-up. En er zijn er die helemaal zijn gestopt met werken.

Basem Istanbouli (33) is al ruim een jaar geleden ontslagen bij Google en heeft nog steeds geen nieuwe baan in de San Francisco Bay Area kunnen vinden, ondanks zijn sterke cv en jarenlange ervaring als accountmanager bij de zoekgigant. ‘Het is een keiharde afvalrace,’ zegt hij. ‘Ik word vaak op gesprek gevraagd en zit geregeld bij de laatste kandidaten, maar ik ben het nog nooit geworden.’ Om zijn kans op een baan te vergroten en contact met lotgenoten te krijgen, heeft hij een community opgezet, (un)PTO, die wandelingen organiseert voor mensen op zoek naar ander werk.

Meta plaatst zevenduizend werknemers over naar AI-gerelateerde functies en laat personeel nu op woensdag thuiswerken, terwijl het ondertussen tien procent van zijn medewerkers (zo’n achtduizend mensen) ontslaat in een efficiencyslag en als ‘tegenwicht’ voor investeringen in AI. Volgens Layoffs.fyi, een website die het banenverlies in de sector bijhoudt, zijn er sinds 2022 meer dan 815.500 werknemers in de techsector ontslagen. Die ontslaggolf stak op in 2023: bedrijven die in de coronatijd nog driftig werknemers wierven, begonnen op dat moment te bezuinigen. Dit jaar hebben Amerikaanse techbedrijven van januari tot april al het verdwijnen van 85.411 banen aangekondigd, 33 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar, aldus Challenger, Gray & Christmas. Over de periode van medio 2022 tot februari van dit jaar is het aantal banen voor ICT’ers in Californië (niet alleen in de techsector maar ook in het zwaar getroffen Hollywood) volgens het Public Policy Institute of California gedaald met 17 procent.

Er zijn sinds 2022 meer dan 815.500 werknemers in de techsector ontslagen

Vooral in de San Francisco Bay Area komt dat volgens dit onderzoeksbureau hard aan: daar is de totale werkgelegenheid sinds 2022 met 0,4 procent gedaald, terwijl die voor de coronacrisis over een even lange periode nog met 7,5 procent was gegroeid. De ontslagen bij de techbedrijven werken ook door in andere sectoren. Autofabrikant General Motors heeft op zijn IT-afdeling zo’n 600 mensen ontslagen, en naar verluidt wil Walmart met overplaatsingen en ontslagen circa duizend banen schrappen in zijn technologie- en productteams.

Volgens recruiters zijn bedrijven veel selectiever geworden: ze eisen AI-vaardigheden, combineren functies en laten per vacature meer kandidaten op gesprek komen. ‘Je ziet langere wervingsprocedures,’ zegt Robert Lucido, adjunct-directeur strategisch advies bij Magnit, een Californisch bedrijf dat techreuzen en andere bedrijven helpt bij het vinden van freelancers, medewerkers op contractbasis en andere flexibele arbeidskrachten. ‘Ze hebben meer tijd om te zoeken naar wat ze echt nodig hebben.’ Kandidaten moeten vaak meerdere keren op gesprek, werkgevers doen soms wel zes maanden over het invullen van een fulltime positie. En de aangeboden salarissen dalen, zegt hij.

Paul Flaharty, regionaal directeur bij wervingsbureau Robert Half in Los Angeles, zegt dat er wel ontslagen vallen, maar dat de bedrijven in het kader van AI-initiatieven ook nieuwe functies creëren. ‘Voor de mensen die ontslagen zijn, is het echt zaak dat ze vaardigheden bijleren, om zichzelf zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor de nieuwe banen die er komen,’ zegt hij.

‘Voor de mensen die ontslagen zijn, is het echt zaak dat ze vaardigheden bijleren, om zichzelf zo aantrekkelijk mogelijk te maken’

Kira Martins (36) had in haar kleine team bij Snap, het moederbedrijf van Snapchat, haar werklast al zien groeien toen ze in april werd ontslagen. Het bedrijf wil kosten besparen en de winstgevendheid vergroten en wijst erop dat werknemers met behulp van AI ‘minder repetitief werk hoeven te doen, sneller werken en de dienstverlening aan onze gemeenschap, partners en adverteerders verbeteren’. Martins had al enkele ontslagrondes bij het bedrijf in Santa Monica meegemaakt, maar was toch verrast toen ze zelf haar baan als digital asset manager  verloor. ‘Je zit weleens in de rats, omdat je van alles hoort over de arbeidsmarkt en zo,’ zegt ze. ‘Maar dan denk ik: het komt wel goed.’

Ze ziet AI als een hulpmiddel en denkt wel iets nieuws te kunnen vinden. Er zijn nog steeds mensen nodig om te bepalen hoe AI wordt ingezet en de resultaten te controleren, denkt ze. ‘Je moet in de techsector een early adopter zijn, want voor je het weet kun je niet meer mee,’ aldus Martins. ‘Nu wil iedereen meeliften met de AI-rage.’

Martins wil eerst even bijkomen, lekker op vakantie naar India, veel lezen en afspreken met vrienden. Ze heeft al wat recruiters gesproken, maar gaat pas later dit jaar weer solliciteren. ‘Ik bof dat ik in deze sector kon werken. Ik heb wat kunnen sparen,’ zegt ze. ‘Ik hoef nog niet per se meteen een baan te vinden.’

‘Ik bof dat ik in deze sector kon werken. Ik heb wat kunnen sparen. Ik hoef nog niet per se meteen een baan te vinden’

Sommige ontslagen werknemers merken nu hoezeer hun identiteit verweven is met hun werk en doen daar verslag van op sociale media. Jason Zhang (25) is een kind van immigranten en zegt dat zijn beroepskeuze louter op praktische overwegingen berustte. Zijn ouders hebben geen universitair diploma en hebben nooit veel geld verdiend. Hij zocht dus vastigheid in een baan als software-engineer en kreeg in 2022 een felbegeerde aanstelling bij Google. ‘Veel studenten droomden van een carrière bij Google,’ zegt hij. Maar dit jaar werd hij ontslagen.

Sommige ontslagen werknemers zeggen op sociale media dat hun ontslag het beste is wat hun ooit is overkomen, en Zhang vroeg zich af of dat ook voor hem gold. Hij deed op TikTok en Instagram verslag van zijn twijfels. Het filmpje over zijn ontslag ging viraal en hij heeft nu ruim 50.000 volgers op Instagram. Sommige ontslagen werknemers proberen een nieuwe carrière op te bouwen als contentmaker, maar Zhang wil liever in de ICT blijven werken. Hij hoopt ergens aan de bak te komen als technicus middenkader engineering en gaat een paar maanden besteden aan de voorbereiding op een strenge selectieprocedure.

Er zijn ook mensen voor wie het ontslag een vervroegd pensioen betekent. Bruce Bowers (64) heeft ruim veertig jaar in de sector gewerkt, bij bedrijven als Xerox, Sun Microsystems en uiteindelijk Oracle. Dit jaar verloor hij daar zijn baan als productmanager, samen met duizenden collega’s. Hij zat al zo dicht bij zijn pensioen dat het niet zoveel zin meer had om nog naar een nieuwe baan te zoeken. Hij doet nu vrijwilligerswerk bij zijn kerk. ‘Ik begin nu pas een beetje te beseffen hoe de volgende fase in mijn leven eruit gaat zien,’ schreef hij op LinkedIn. ‘Ik kijk uit naar een vruchtbare en vreugdevolle pensionering.’

Istanbouli, nog steeds op zoek naar werk, weet dat enkel solliciteren in deze competitieve markt niet genoeg is. Je moet kunnen netwerken en je contacten gebruiken om op te vallen bij personeelsmanagers. Elke keer afgewezen worden is vervelend, maar hij heeft eelt op de ziel gekweekt en leeft nu gezonder, terwijl hij zich ondertussen profileert als leider van zijn community en zijn kennissenkring uitbreidt. Community’s zoals (un)PTO, dat ongeveer 600 leden telt, bieden meer dan alleen activiteiten zoals wandelen, zegt hij. De leden geven elkaar ook tips over vacatures en helpen elkaar aan nieuwe middelen en contacten. Wie een baan in de wacht sleept, kan dat succes met de anderen delen en hen ook weer aanbevelen. ‘Iedereen heeft zijn eigen netwerk dat we kunnen aanspreken, en hopelijk vinden we uiteindelijk allemaal weer een baan,’ zegt hij.

Vertaald door Frank Lekens