Gezien de blijvende onzekerheid over de toekomst van Palestina dringt een Europese diplomaat er bij de Palestijnse elites op aan hun verantwoordelijkheid te nemen.
Keuze uit het archief
Afgelopen week hebben meerdere Europese landen de staat Palestina erkend. Sommigen zien dit als een noodzakelijke stap op weg naar vrede, anderen denken dat de oorlog in Gaza er alleen maar door zal verergeren. Weer anderen zien de erkenning als een puur symbolische daad die geen enkel effect zal hebben als er niet tegelijk sancties aan Israël worden opgelegd.
Dit artikel van Your Middle East uit 2016 betoogt dat voor een eigen Palestijnse staat vooral verandering van binnenuit noodzakelijk is. Veel Palestijnen zien het nut van een eigen staat niet in zolang het huidige impotente leiderschap op het regeringspluche blijft zitten, aldus de auteur, die anoniem wenst te blijven.
De Palestijnse Autoriteit (PA) is verworden tot een zielloze, kreupele overheid, een slap aftreksel van een echte regering
De laatste presidentsverkiezingen vonden plaats in 2005. De laatste verkiezingen voor de Palestijnse Wetgevende Raad zijn alweer meer dan tien jaar geleden. Toch is Abbas nog steeds in functie en blijven veel parlementariërs, van wie het mandaat al jaren geleden afliep, hun salaris incasseren en gebruikmaken van hun werkkamer en ambtsauto, zonder dat ze een vinger uitsteken voor het herstel van gezonde democratische machtsverhoudingen en parlementaire controle. Al hun energie lijkt op te gaan aan het gekissebis tussen Fatah en Hamas over wie verantwoordelijk is voor deze vreselijke impasse.
Als dat een voorbode is van de toekomst, als een eventuele Palestijnse staat is voorbestemd om de zoveelste zwakke en autoritaire Arabische staat te worden, zo vragen veel Palestijnen zich af, waarom zouden ze daar dan nog moeite voor doen? Wie wil zich inzetten voor een autoritaire president die aan niemand verantwoording aflegt? Of voor een van de talloze konkelende politici die liever proberen zoveel mogelijk macht te verwerven voor het geval dat Abbas vertrekt dan zich in te zetten voor een vredesakkoord dat de basis voor die macht alleen kan ondergraven? De bezieling lijkt verdwenen.
De Palestijnse Autoriteit (PA) is verworden tot een zielloze, kreupele overheid, een slap aftreksel van een echte regering. De dagen dat Fatah een politiek programma had, liggen ver achter ons. Er worden internationale bezoekers ontvangen, er worden donorgelden aanvaard en salarissen betaald. Elke dag staan soldaten de straat te bewaken als de stoet auto’s van president Abbas langskomt. Verder wordt hij zelden gezien.
De revolutionairen van weleer zitten nu comfortabel op het pluche – een beetje al te comfortabel, volgens veel burgers. In de ogen van veel Palestijnen zijn het onderhand burgemeesters in oorlogstijd, die miljoenen aan ontwikkelingsgeld te besteden hebben. Met elke belofte van verzoening die weer niet wordt nagekomen en elke deadline voor nieuwe verkiezingen die wordt overschreden, slinkt het vertrouwen van de Palestijnen dat hun leiders echt voor hun belangen opkomen en oog hebben voor hun welzijn.
Donorgelden
Er is geen alternatief, zo wimpelen Palestijnse functionarissen kritiek steevast af. Geef je Israël de touwtjes weer in handen, dan zullen de Palestijnen daaronder lijden. Israël wil zich niet houden aan de verplichtingen die het internationaal recht een bezettingsmacht oplegt. Instandhouding van een zwakke en door de internationale gemeenschap gefinancierde eigen regering is veel goedkoper voor Israël en veel veiliger voor de Palestijnen. Breken met het Oslo-proces, de grondslag voor de Palestijnse Autoriteit, zal de Palestijnen in elk geval op korte termijn alleen maar verlies opleveren. De economie kan dan in een vrije val raken en honderdduizenden Palestijnen kunnen hun uitkering verliezen. Het kan het einde betekenen van de donorgelden die de Palestijnse Autoriteit ondanks haar gebrek aan legitimiteit nu nog krijgt omdat ze stabiliteit brengt. Op die manier zorgen de Israëlische bezetters en de donorlanden ongewild (of volgens cynici zelfs met opzet) dat de Palestijnen geen kant op kunnen.
Die donorgelden houden ook de illusie in stand dat er onder de bezetting sprake kan zijn van een status quo. Maar de basis voor een staat brokkelt steeds verder af, met elk huis dat in de nederzettingen wordt gebouwd, met elk Palestijns huis dat wordt gesloopt en elk stuk land dat wordt onteigend. En intussen wordt de Palestijnse Autoriteit, als een soort modeldorp, met internationale hulpgelden overeind gehouden. De donorlanden praten vol vuur over natievorming, maar kritische Palestijnen zeggen dat het vooral om kunstmatige stabiliteit gaat, dat ze alleen de lieve vrede willen bewaren en hun morele schuldgevoel afkopen over het feit dat zij (de donorlanden) niets doen tegen de evidente groei van Israëlische nederzettingen en tegen de mensenrechtenschendingen.
Wat kunnen de Palestijnen doen? Ze hebben momenteel ook geen perspectief op gelijke rechten als burgers van Israël. De steeds fellere rechtse Israëlische regering heeft de situatie van de Palestijnen in praktisch alle opzichten verder verslechterd en de Palestijnse leiders hebben daar geen antwoord op. Dat blijkt wel uit de recente piek in het Palestijnse geweld (en de keiharde Israëlische reactie daarop). Er zit geen politiek programma achter de steekpartijen en de aanslagen met auto’s. Ze zijn een gruwelijk symptoom van uitzichtloosheid en gebrek aan visie. In hun destructiviteit geven ze geen enkel ander signaal af dan een afkeer van alles – van de verstikkende Israëlische bezetting, de verstikkende Palestijnse Autoriteit, de verstikkende Palestijnse maatschappelijke structuren.
Palestijnse beleidsmakers die nog wel hart voor de zaak hebben, zie ik steeds weer tegen een muur aanlopen, ik zie de burgers steeds wanhopiger worden en ik zeg dan ook tegen mijn Palestijnse vrienden: doe niet langer alsof je ook maar enige invloed op de situatie hebt, louter om donorgelden te blijven ontvangen. Want dat geld is eerder een schaamlap voor de bezetting dan een deken voor jullie. Besef dat zelfs de Israëlische oppositie eerder uit is op een vredesproces dat internationale kritiek afwendt dan op een echte oplossing. Voer een eerlijk openbaar debat over wat dat betekent.
Er zit geen politiek programma achter de steekpartijen en de aanslagen met auto’s
Israël zal de Westelijke Jordaanoever nooit opgeven. Dwing de Israëli’s dus om openlijk te kiezen: apartheid of democratie. Maak een eind aan de leugen dat deze bezetting tijdelijk is – een leugen die in stand wordt gehouden door het vasthouden aan de Oslo-akkoorden, oorspronkelijk bedoeld als tijdelijk mechanisme dat in 1999 had moeten uitmonden in een Palestijnse staat. Dwing de internationale gemeenschap een beleid te ontwikkelen waarbij Israëlische mensenrechtenschendingen niet kunnen worden afgekocht met een sloot ontwikkelingsgeld.
Oefen druk uit op internationale instellingen en donorlanden om meer te doen dan het afgeven van steeds weer dezelfde afgezaagde, en daardoor uiteindelijk betekenisloze persverklaringen waarin men zorgen uitspreekt over het zoveelste voorbeeld van landroof of uitbreiding van de nederzettingen door Israël. Dat is al net zo’n poppenkast als het hele optreden van de Palestijnse Autoriteit. Verwerp de internationale consensus dat de vorming van een Palestijnse staat afhankelijk is van Israëls goedkeuring en gooi het over een totaal andere boeg.
Haal de banden tussen Gaza en de Westoever aan. Vorm jullie Palestijnse instellingen om tot lichtende voorbeelden van openheid en transparantie, instellingen waar elke Palestijn zich in vertegenwoordigd kan voelen en trots op kan zijn. Zet de groeiende bekrompenheid van de Israëlische democratie voor schut door zelf een bruisende cultuur van vrije meningsuiting en uitwisseling van gedachten te ontwikkelen. Kom met progressieve oplossingen die verder kijken dan de optie van twee staten op etnisch-religieuze grondslag. Maak van Palestina een idee dat wereldwijd aanspreekt. Kortom: bevrijd Palestina door de Palestijnen te bevrijden.
De auteur, die anoniem wenst te blijven, is een voormalig functionaris van een EU-land die betrokken was bij het vredesproces in het Midden-Oosten.
Vertaler: Frank Lekens
