Het Europees Parlement heeft genoeg van de Russische propaganda. Onlangs werd een resolutie aangenomen ter bestrijding van Russische media ‘die een bedreiging vormen voor de Europese waarden’.
De leden van het Europees Parlement in Straatsburg hebben onlangs gedebatteerd over maatregelen tegen het informatiebeleid dat door pro-Kremlin-media wordt gevoerd. Verder is er een ontwerpresolutie in stemming gebracht (en op 23 november aangenomen) waarin de Russische media worden bestempeld als bedreiging voor de traditionele Europese waarden. Dat zou vertaald moeten worden in politieke en financiële ondersteuning van de propagandainstrumenten van het oude continent.
Uit gesprekken met vertegenwoordigers van het Europees Parlement blijkt dat Europa het informatie-instrumentarium van het Kremlin zou hebben onderschat. In het dertig bladzijden tellende verslag dat betrekking heeft op propaganda en contrapropaganda wordt benadrukt dat Moskou ‘met de Russische annexatie van de Krim en de door Rusland gevoerde hybride oorlog in het Donetsbekken’ de confrontatie met de Unie heeft geïntensiveerd en een propagandaoorlog is begonnen om ‘de samenhang in het buitenlands beleid van de EU’ te ondermijnen.
Bedreiging
Volgens het document heeft het informatiebeleid van het Kremlin een belangrijke invloed op de publieke opinie, niet alleen in Rusland, maar ook binnen de EU. Die invloed wordt echter voornamelijk uitgeoefend op de landen die deel uitmaken van de belangensfeer van het Oostelijk Partnerschap, namelijk Georgië, Azerbeidzjan, Oekraïne, Moldavië, Wit-Rusland en Armenië. De nationale media in deze landen zijn vaak zwak en kunnen geen weerwerk bieden tegen de machtige Russische media, aldus het verslag.
De auteurs benadrukken dat de propaganda een bedreiging is geworden voor de territoriale integriteit van de EU, alvorens over te gaan tot een nogal curieuze beoordeling van het mediabeleid van het Kremlin: ‘De Russische regering heeft gebruikgemaakt van een groot aantal instrumenten en hulpmiddelen, zoals speciale stichtingen (Russkiy Mir), meertalige tv-kanalen (Russia Today), pseudonieuwsagentschappen en multimediadiensten (Sputnik), grensoverschrijdende sociale en religieuze groepen – aangezien het regime zichzelf wil presenteren als de enige ware beschermer van de traditionele christelijke waarden.’
Deze strategie maakt deel uit van een campagne om de Europese Unie te destabiliseren en te verdelen, zo concludeert het document. Het verslag gaat niet uitsluitend over Rusland, want er wordt ook voor gepleit om de propaganda van Islamitische Staat tegen te gaan. Deze analogie heeft geleid tot protest van het EP-lid Javier Couso Permuy (fractie Europees Unitair links, Spanje), die het ‘onverantwoord’ vindt om Rusland als een even grote bedreiging aan te merken als IS.
‘Het Kremlin investeert veel geld in de ontwikkeling van media en andere structuren om de mensen te hersenspoelen en desinformatie te verspreiden, om er zo voor te zorgen dat het Europees beleid de Russische belangen dient,’ aldus Petras Austrevicius, EP-lid voor de fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa. ‘Het doel is Europa te laten ontsporen, door de mensen te vertellen dat de Europese waarden niet deugen en dat de EU Rusland alleen maar schade wil berokkenen zonder te weten wat er gebeurt.’
Het antwoord op de Russische propaganda moet volgens Austrevicius bestaan uit financiële en politieke ondersteuning van structuren die de leugens van de Russische media aan het licht brengen. Er worden werkgroepen opgezet zoals EastStratCom, dat belast is met de analyse van de desinformatie. Bovendien zouden er, zoals EP-lid Couso Permuy heeft aangegeven, Russischtalige Europese media moeten worden opgezet om de media van het Kremlin weerwerk te bieden. Zij moeten journalisten ontmaskeren die voor bepaalde media werken en directe beschuldigingen van desinformatie inbrengen tegen vertegenwoordigers van de Russische pers. Met andere woorden: op de Russische propaganda wil Europa reageren met propaganda.
‘In Tsjechië en Slowakije zijn sinds 2014 meer dan honderd pro-Kremlin-websites opgezet’
Voor de oprichter van de Oekraïense website Stopfake.org, Jevgen Fedchenko, gaat het erom dat het Europees Parlement het bestaan erkent van het fenomeen ‘propaganda van het Kremlin’, en dat het dit kan evalueren. Volgens hem moet er permanent gesurveilleerd worden, onder meer door een lijst op te stellen van betrokken organisaties en journalisten, en door te achterhalen hoe deze propaganda buiten de Russische grenzen wordt gefinancierd.
Volgens Fedchenko zou het tevens nuttig zijn om samen te werken met bedrijven als Facebook, Google en Twitter, om ‘het opduiken van propaganda-inhoud te beperken, of het op zijn minst te signaleren, zodat het publiek weet waar het om gaat. Hetzelfde geldt voor de adverteerders: er moet worden uitgelegd waarom hun reclameboodschappen niet moeten worden verspreid via dat soort media.’
Olga Irisova, analiste bij het Pools-Russische Centrum voor Dialoog en Begrip, wijst erop dat er al lange tijd gewacht wordt op de start van een actieve Europese campagne: ‘Het Kremlin heeft zich zowel direct (met Russia Today en Sputnik) als indirect (met de zogenaamde ‘trollen’ en ‘deskundigen’ die de boodschap van het Kremlin in lokale media verspreiden) in het Europese medialandschap geïnstalleerd. Zo zijn er bijvoorbeeld in Tsjechië en Slowakije sinds 2014 meer dan honderd pro-Kremlin-websites opgezet.’
De hoofdredactrice van Russia Today, Margarita Simonjan, heeft recentelijk haar beklag gedaan over ‘deze curieuze vrijheid van meningsuiting, die erin bestaat enkele afwijkende stemmen onder de duizenden Europese media aan te vallen’. Irisova antwoordt dat de pro-Kremlin-media hun best doen de liberale waarden als zodanig in diskrediet te brengen. Dat is de reden dat de mensen er voortdurend aan moeten worden herinnerd dat vrijheid te verkiezen is boven het ontbreken van vrijheid. De deskundige benadrukt dat de strategie van de EU er weliswaar op gericht moet zijn het informatiebeleid van het Kremlin tegen te werken, maar dat het tevens het liberale gedachtegoed moet stimuleren bij Europeanen die zijn begonnen zich daarvan af te wenden.
Auteur: Aleksej Gorbatsjov
Nezavisimaya Gazeta
Rusland | dagblad |
oplage 42.000
Nieuws en achtergronden op het gebied van o.a. politiek, geschiedenis en cultuur. Gaat een kritische benadering niet uit de weg.
