Vóór de revolutie van 1979 was sekswerk in Iran toegestaan, nu staat er in sommige gevallen de doodstraf op. Toch is het sekstoerisme naar het islamitische land booming. ‘Mannen uit Dubai en Koeweit komen naar Iran voor de prostituees, die vanwege de economische crisis voor een schijntje te krijgen zijn.’
Hoe gingen de islamitische revolutionairen om met prostitutie en sekswerkers in Iran? En hoe zit het vandaag de dag met sekswerk in het land? Deze vragen probeert de Iraanse journalist Nasrin Bassiri te beantwoorden in een artikel voor de site Qantara, een initiatief dat is bedoeld om in dialoog te treden met de islamitische wereld. De site wordt gemaakt door Deutsche Welle, geadviseerd door het Goethe-Institut en het Duitse Instituut voor Buitenlandse Culturele Betrekkingen en betaald door het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken.
Op 30 januari 1979, zo’n twee weken voordat Ayatollah Khomeini in Iran aan de macht kwam en de revolutie in Iran in volle gang was marcheerden moslimfanaten Shahr-e No, de rosse buurt van Teheran, binnen. Aanvankelijk werd de groep woedende fanatici tegengehouden door soldaten van de sjah. Maar, zoals het Iraanse dagblad Ettelaat de volgende dag schreef: ‘Sommigen slaagden erin het district binnen te komen ondanks de inspanningen van de veiligheidstroepen. Ze staken winkels en huizen in brand. Als gevolg hiervan werden enkele mensen gedood en raakten velen gewond.’ De krant voegde eraan toe dat ‘sommigen opstonden tegen de indringers omdat de prostituees juist slachtoffers waren die bescherming nodig hadden’.
Vierentwintig uur later noemde de liberale ayatollah Taleghani de aanval op Shahr-e No ‘een daad van onrecht’, want de vrouwen waren ‘slachtoffers van de corrupte dictatuur, die afhankelijk was van buitenlandse mogendheden’. In de toekomst moesten ze zich veilig kunnen voelen, zei Taleghani. ‘Ze moeten eindelijk de menselijke waardigheid krijgen die ze verdienen.’ De ayatollah vermoedde dat de regering achter de bestorming van de rosse buurt zat: ‘Wat we moeten uitzoeken is waarom onze nietsvermoedende moslimbroeders zijn aangevuurd om het district te bestormen.’
Een paar maanden na de revolutie meldde Aligholi Foadzi, commandant van het revolutionaire comité dat verantwoordelijk was voor de bestorming, dat er destijds behalve vierhonderd vrouwen en hun kinderen ook zo’n negenduizend mannen in de buurt woonden die werkten in winkels en cafés of als particuliere bewakers in dienst waren bij hoerenmadammen.’
Seksualiteit en islam
Volgens de islam is monogamie een heilige plicht voor moslimvrouwen. Een mannelijke soenniet mag met vier vrouwen trouwen, terwijl sjiitische mannen [Iraanse moslims zijn overwegend sjiieten] ook met talloze andere vrouwen mogen trouwen in zogenoemde ‘tijdelijke huwelijken’. Bij het aangaan van een tijdelijk huwelijk bepalen de betrokken partners vooraf de duur ervan, die kan variëren van enkele minuten tot 99 jaar, waarbij ze een vast geldbedrag overeenkomen waarop de vrouw recht heeft. Anders dan in een regulier huwelijk heeft zij dan geen recht op verdere ondersteuning.
Voor jonge en moderne mensen in Iran, vooral voor vrouwen, klinkt dit ideaal. Ze kunnen bij hun minnaars wonen zonder lastiggevallen te worden door morele voogden en kunnen zonder hun toestemming scheiden als ze dat willen. Ze kunnen liefhebben en bemind worden zonder beschouwd te worden als tweederangsburgers ten gevolge van discriminerende wetgeving.
Voor traditionalisten daarentegen betekent een tijdelijk huwelijk dat een welgestelde man, zelfs als hij getrouwd is, gebruik kan maken van de diensten van een of meer vrouwen die hun brood verdienen met sekswerk. Deze laatsten ontvangen een eenmalige vergoeding voor hun diensten.
Meestal zijn Iraanse sekswerkers afkomstig uit lagere sociale klassen en handelen ze uit noodzaak
De redenen waarom vrouwen in de prostitutie terechtkomen, zijn talrijk en divers. Meestal zijn ze afkomstig uit lagere sociale klassen en handelen ze uit noodzaak, of ze het nou doen om schoolboeken te kunnen kopen voor hun kinderen of om een paar maanden zorgeloos te kunnen leven.
Er zijn geen officiële statistieken over het aantal sekswerkers in Iran. Het online portaal Eghtesaad24 schatte in april 2021 dat er ‘enkele miljoenen’ Iraanse vrouwen actief zijn als prostituee: op straat, via online advertenties of via bureaus.
Volgens nieuwssite Rouydad24 is de gemiddelde leeftijd van deze vrouwen de afgelopen acht jaar gedaald van twintig jaar naar ‘twaalf tot achttien jaar’. Vanwege de erbarmelijke economische situatie in Iran, aldus Eghtesaad24, bieden ook getrouwde vrouwen vaker seksuele diensten aan, met toestemming van hun echtgenoot, om het gezin te onderhouden.
Lees ook:
In december 2019 maakte persbureau Rokna een item over vrouwen die op de Beheshte Zahra-begraafplaats in Teheran seks aanboden in ruil voor een broodje falafel. Ze zouden klanten naar een ‘graf’ begeleiden en hen daar van dienst zijn. Vorig jaar berichtte Didar News over vrouwen die zo wanhopig waren dat ze hun lichaam verkochten voor 50.000 of zelfs 20.000 rial, respectievelijk 1 euro en 41 cent.
Op sommige plaatsen in Iran bestaan door de staat gerunde huizen voor berooide vrouwen, die bekendstaan als ‘kuisheidshuizen’, naar een idee dat oorspronkelijk werd geopperd door de Raad voor de Islamitische Gemeenschap van de heilige stad Qom. Op die plekken zouden gescheiden of alleenstaande vrouwen of weduwen met mannen kunnen worden samengebracht om ‘tijdelijke huwelijken’ met hen aan te gaan. Het idee werd uiteindelijk verworpen, maar sommige van deze huizen bestaan nog steeds. Een ervan bevindt zich in de exclusieve wijk Zaferanieh in het noorden van Teheran.
Doodstraf
In Iran kan voor prostitutie de doodstraf worden opgelegd als de vrouw in kwestie getrouwd is. In dergelijke gevallen kan ook de klant worden geëxecuteerd. Maar ondanks deze gevaren bloeit de sekshandel in de straten van de grote steden, vooral in Teheran en de twee belangrijkste bedevaartsteden Mashad en Qom.
Dubai, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Irak hebben allemaal stabiele valuta en daarom maken veel sjiitische mannen uit deze landen pelgrimstochten naar Iran, genietend van het prachtige landschap, de bezienswaardigheden en de vrouwen, die voor een schijntje te krijgen zijn vanwege internationale sancties en de economische crisis.
In veel landen dragen sekswerkers onderscheidende kleding zodat ze opvallen en makkelijker herkend kunnen worden door potentiële klanten. In Iran wordt dat bemoeilijkt door de islamitische kledingvoorschriften. Anders dan in Europa zijn sekswerkers in Iran niet in specifieke buurten te vinden, maar overal, in elke straat: zo kan elke vrouw die langs de kant van de weg op een taxi wacht, abusievelijk worden aangezien voor een prostituee.
Bijgevolg zullen chic geklede mannen die in luxeauto’s rijden op de rem trappen voor mooie en verzorgde vrouwen. Oudere, Zuid-Koreaanse auto’s zullen stoppen voor vrouwen, toeterend en met schreeuwende inzittenden. Als de vrouw geen interesse toont en wegloopt, zal de bestuurder soms de auto in zijn achteruit zetten en haar volgen. Het is dus niet verwonderlijk dat veel Iraanse vrouwen zich onveilig voelen als ze alleen op pad zijn.
Een bureau publiceert profielen van vrouwen die bereid zijn een tijdelijk huwelijk aan te gaan voor ‘een sessie’
Veel mannen proberen de hoge werkloosheid onder jonge Iraanse vrouwen uit te buiten door advertenties te plaatsen voor vacatures waaruit blijkt dat ze uit zijn op seksuele diensten. Anderen proberen het door aanlokkelijke huisvesting aan te bieden.
Een voorbeeld van zo’n vacature: ‘Wij zoeken een knappe, alleenstaande vrouw tot en met zeventwintig jaar voor de functie van secretaresse. Flexibele werktijden. Inzet in het weekend wordt verwacht.’
Op een site voor mensen op zoek naar woonruimte zoekt een man een vrouwelijke huisgenoot tussen de vijfentwintig en vijfendertig jaar; ze hoeft slechts het equivalent van 3 euro per maand bij te dragen om zijn appartement van 130 vierkante meter te mogen delen.
Een ander zoekt een hulp in de huishouding die ook voor de kinderen kan zorgen. Hij zoekt een vrouw tot veertig jaar. Ze moet bereid zijn om een tijdelijk huwelijk aan te gaan met de vader van het gezin, aldus de advertentie.
Een bureau voor tijdelijke huwelijken publiceert profielen en korte samples met stemmen van vrouwen die bereid zijn een tijdelijk huwelijk aan te gaan voor ‘een sessie’. De profielen vermelden het ‘bruidsgeld’ dat verschuldigd is voor één sessie en andere informatie over de vrouwen. Zo zijn testresultaten over besmettelijke soa’s beschikbaar en ook de lengte en het gewicht van de vrouwen zijn ‘vooraf gecheckt’.
Een profiel kan er dan zo uitzien: ‘Naam T., leeftijd 49, uit Teheran. Lengte 1,65, gewicht 64, huidskleur licht, oogkleur bruin. Plek voor ontmoeting beschikbaar, bruidsgeld per sessie 1.500.000 rials [ongeveer 30 euro]. Seks met volledige penetratie. Over mij: ruimdenkend en liefdevol.’
Lees ook:
