Tee Vong, de ruimtesleutelaar

Voordat hij met zijn werk kan beginnen, moet Tee Vong zich als een kurkentrekker naar binnen werken in een donkere ruimte. Eerst steekt hij zijn armen en vervolgens zijn hoofd door een opening van zo’n 45 centimeter doorsnede. Dan draait hij zijn romp in een nauwe tunnel. Met nog een draai volgen zijn heupen en schuift hij verder naar binnen om eerst zijn linker- en dan de rechterknie te kunnen buigen. Als hij er weer uit wil, moet hij al deze bewegingen in omgekeerde volgorde maken.

Tee Vong werkt aan een viermotorig straalvliegtuig met dubbele romp: de WhiteKnightTwo. Zijn werkplek? Het binnenste van de koolstofvleugel. Tee Vong is grondwerktuigkundige bij Virgin Galactic, het bedrijf van Richard Branson dat commerciële ruimtevluchten wil gaan aanbieden. Daarvoor moet de WhiteKnightTwo, het draagvliegtuig, opstijgen tot 15 kilometer hoogte, waar het SpaceShipTwo met zijn betalende vracht van onder die ene vleugel wordt losgekoppeld. Dit ruimteschip vliegt daarna door naar 80 kilometer hoogte, de rand van de ruimte, waar de passagiers zo’n vier minuten lang ervaren hoe het is om gewichtloos te zijn.

Dat Tee Vong op een dag zijn steentje zou bijdragen aan het ruimtetoerisme, had niemand verwacht

De onderhoudsploeg op de grond bestaat nu uit ongeveer vijftig man, inclusief de twaalf ‘ruimtesleutelaars’, zoals de FAA-gecertificeerde technici bij Virgin Galactic heten die het onderhoud aan de romp en de motoren uitvoeren en de toestellen klaarmaken voor volgende vluchten. Tee Vong, assistent-teamleider, is hier onmisbaar: met zijn 1,70 meter en zijn 100 kilo is hij de enige technicus die in de vleugel kan komen om er inspecties of reparaties uit te voeren.

Voor dit soort werk heb je wel een bepaald karakter nodig. Tee Vong moet soms dagen van veertien uur maken. Vorig jaar heeft hij tien maanden in de vleugel gezeten, en dat is heel erg lang als je met een zaklamp in zo’n nauwe ruimte je werk moet doen. ‘Het is ondankbaar werk. Je moet in die holte zien te komen en dan kruipend reparaties uitvoeren,’ zegt Michael Moses, operationeel directeur bij Virgin Galactic.

In twee van de drie holtes in de lange vleugel van de WhiteKnightTwo bevinden zich brandstoftanks. Een poosje geleden ontdekte Tee Vong er een probleem met een van de afsluiters. Dat heeft geleid tot een aanpassing van de inspectieprotocollen.

George T. Whitsides, president-directeur van Virgin Galactic, schrijft in een mail dat ‘Tee een goed voorbeeld is van de kwaliteiten die we graag zien bij al het personeel van onze ruimtetak: een grote persoonlijke betrokkenheid bij onze missie, bereidheid tot samenwerken, een groot gevoel voor humor en de ambitie om uit te blinken.’

Tee Vong begrijpt best waarom niemand hem benijdt om de niche waarin hij nu zit. ‘Het is echt krap daarbinnen. Heel benauwend. Het is er heel warm, vooral als het zomer wordt. Je bent voortdurend in beweging en overal ligt stof,’ zo beschrijft hij zijn werkplek. Maar Tee Vong is opgegroeid in een familie die weet wat beproevingen zijn. ‘Toen ik jong was, zag ik hoe hard mijn ouders werkten voor een beter leven voor de mensen om hen heen,’ vertelt hij.

Piepkleine ruimtes lijken een vast onderdeel van zijn leven te zijn. Zijn familie ontvluchtte Cambodja en het communistische regime van Pol Pot en de Rode Khmer in 1979, na het bericht dat Tee Vongs grootvader een van de 1,4 miljoen mensen was die de Rode Khmer had geëxecuteerd.

Toen Tee werd geboren, woonden de Vongs in vluchtelingenkamp Khao I Dang in Thailand. Zijn eerste thuis was volgens zijn moeder een ruimte van nog geen vijf bij vijf meter die hij deelde met zijn ouders en zijn oudere broer Samn.

Uiteindelijk emigreerden ze in 1985 naar de Verenigde Staten. Tee was toen twee jaar. ‘We spraken geen Engels en hadden geen geld. We woonden met zijn tienen in een heel klein flatje in de Tenderloin in San Francisco, een wijk die absoluut niet mals is,’ zegt hij lachend.

Composieten

Dat Tee Vong op een dag zijn steentje zou bijdragen aan het ruimtetoerisme, had niemand verwacht. Nooit had hij gezegd dat hij astronaut of piloot wilde worden. Naar eigen zeggen heeft hij zelfs met moeite de middelbare school afgemaakt. Toen zijn oom Bunsun Chhan de opleiding voor grondwerktuigkundige deed, schreef Vong zich daar op aandringen van zijn moeder ook voor in.

Op 11 september 2001 zat hij nog op school, maar daarna was er door de terroristische aanslagen een sterke terugval in de vraag naar vliegtuigmonteurs. Dus werkte Tee Vong drie jaar bij een grote supermarkt en stapte vervolgens over naar het bouwmanagement.

Intussen had zijn oom een baan gevonden bij Scaled Composites, het bedrijf dat de WhiteKnightTwo en het SpaceShipTwo oorspronkelijk heeft ontwikkeld en dat nu onderdeel is van de [Amerikaanse groep] Northrop Grumman. Tee Vong is zijn oom uiteindelijk gevolgd naar Scaled, waar Bunsun Chhan aan beide ruimteschepen werkte. Toen Virgin Galactic de WhiteKnightTwo overnam, ging de jonge monteur mee naar de nieuwe werkgever.

Tee Vong is gespecialiseerd in composietmaterialen, maar hij en zijn collega’s doen al het onderhoud aan de toestellen: de romp, de vleugel, de vliegtuighuid en de motoren. ‘We controleren of het toestel in constructief opzicht in orde is. We zorgen dat de huid van de vleugel geen afwijkingen vertoont. We checken de systemen, de bedrading, de stuurkabels, de hydraulische systemen en de systemen voor de klimaatregeling die zorgen voor zuurstof en luchtdruk,’ legt hij uit. ‘Er is geen enkel onderdeel in dit toestel dat ik nooit heb aangeraakt.’

In 2014 deed zich bij Virgin Galactic een dodelijk ongeluk voor: het vorige exemplaar het SpaceShipTwo stortte tijdens een testvlucht neer. Piloot Peter Siebold, die toen 43 jaar was, overleefde een val van 12.000 meter hoogte, maar zijn copiloot Michael Alsbury van 39 kwam om. Federale onderzoekers concludeerden dat de crash was veroorzaakt door een fout van Alsbury en dat die fout in het veiligheidssysteem niet was voorzien. ‘Op dat moment werkte ik er al zo’n twee jaar… Het is moeilijk als je een vriend verliest,’ zegt Tee Vong.

Virgin Galactic deelt zijn hangar met The SpaceShipTwo Company, de zustermaatschappij die de toestellen bouwt. Dat betekent dat Virgin Galactic inbreng heeft in het productieproces en het ontwerp. Technici, piloten, ingenieurs en ontwerpers kunnen nuttige input geven waarover commerciële luchtvaartmaatschappijen niet beschikken. Door die gezamenlijke werkruimte en de onderlinge uitwisselingen kennen de technici en de piloten elkaar goed.

Passie

Richard Branson en zijn bedrijf zijn nog steeds vastbesloten ruimtetoerisme voor de gewone man mogelijk te maken. Hun toekomstige ‘astronauten’ lijken dit optimisme te delen: volgens een zegsvrouw van Virgin Galactic hebben na de crash maar twintig passagiers hun ticket geannuleerd. Zo’n zevenhonderd mensen hebben voor 250.000 dollar [225.000 euro] een vlucht gereserveerd.

Tee Vong heeft intussen een passie voor het ruimtetoerisme gekregen, en die is sterk genoeg om de lange uren in die benauwde ruimte goed te maken. ‘Ik ben echt trots op wat ik doe,’ zegt hij. Ik had nooit gedacht dat iemand met mijn achtergrond zo ver zou kunnen komen als ik nu ben. Het voelt nog steeds een beetje onwerkelijk.’

Volgens Michael Moses wil Virgin Galactic uiteindelijk vijf raketvliegtuigen en drie draagvliegtuigen bouwen. Daarna wil het bedrijf kijken hoe de vraag zich ontwikkelt.

‘Heel wat mensen zien het ruimtetoerisme als een nieuw speeltje voor de rijken. Maar ik vind het belangrijk om mensen in de ruimte te brengen,’ zegt Tee Vong. ‘Het is de volgende mijlpaal. Binnenkort kan iedereen erheen.’

Inclusief hijzelf. Want de jonge technicus die geboren is in een Thais vluchtelingenkamp heeft een duidelijk doel voor ogen: ‘Ik wil de eerste Cambodjaan in de ruimte zijn.’

Auteur: Soo Youn
Vertaler: Tess Visser

The Washington Post
Verenigde Staten | dagblad | oplage 700.000

Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrum-rechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.