VPRO

Uit Afrika

In reisserie De trek onderzoekt Bram Vermeulen de migratie binnen Afrika en die naar Europa.

In de vierdelige VPRO-reisserie De trek doorkruist correspondent Bram Vermeulen het Afrikaanse 
continent en treft hij in Zuid-Afrika, Nigeria, Niger en Senegal de hoofdrolspelers die in ons debat over migratie zelden of nooit aan het woord komen: de mensensmokkelaars, drenkelingen, gedeporteerden en ook de Afrikaanse buitenlanderhaters.

‘Het debat over migratie gaat vooral over ons: onze angsten, onze tranen,’ licht Vermeulen toe. ‘We spreken wel heel veel óver migranten, maar zelden mét.’ In de afgelopen jaren waagden vele duizenden Afrikanen de oversteek naar Europa – waarbij overigens niet mag worden vergeten dat de migratie bínnen Afrika nog veel omvangrijker is. In De trek wordt nagegaan wie die vluchtelingen zijn, hoe een vlucht naar Europa precies in zijn werk gaat, wat het vertrek voor de achterblijvers betekent, waarom migranten uit vrije wil de verdrinkingsdood riskeren, wat er met hen gebeurt als ze Nederland zijn uitgezet, 
en ook of Afrika xenofobe populisten als Trump en 
Wilders kent.

In de eerste aflevering, ‘De smokkelaar’, reist Vermeulen naar de smokkelhoofdstad 
van West-Afrika: Agadez in Niger, al eeuwenlang 
het kruispunt van de Sahel, de laatste stop voor migranten op weg naar Libië. De mensensmokkel verloopt hier via een strikte dienstregeling, die iedereen kent: migranten, smokkelaars, politie en leger. Juist nu de Europese Unie hun activiteiten aan banden probeert te leggen, vertellen de smokkelaars op camera openlijk over hun doen en laten. 


(Maarten van Bracht)

De trek
Zondag 6 november, NPO 2, 20.15-21.05 uur

Gewoon Arabistan


Journalist Danny Ghosen wil het andere Midden-Oosten laten zien.

Waarom een reportagereeks over het Midden-Oosten? Danny Ghosen: ‘Omdat het gangbare beeld nogal eenzijdig is: bommen, oorlogen, onthoofdingen, Al-Qaida en Isis. Ik wilde ook de andere kanten laten zien. Danny in Arabistan gaat over de dagelijkse dingen. Hoe zien de in Tunesië populaire ramgevechten eruit? Waarmee worstelen homoseksuelen en ongelovigen in een islamitisch land? Hoe worden jonge mensen verliefd als ze voortdurend in de gaten worden gehouden? Waarom gaan mannen voor IS vechten?’

Danny in Arabistan klinkt als een Kuifje-titel. ‘Iedereen weet dat Arabistan niet bestaat. Toch verbaast het mij hoe weinig mensen over dit deel van de wereld weten. Ik liet een vriend een filmpje zien van een Palestijnse man in een elektrische rolstoel. Hij, gillend: Hebben ze daar elektrische rolstoelen? Ook als ik over mijn geboorteland Libanon vertel, geloven sommigen dat we er nog op ezels boodschappen doen.’

Heeft het werelddeel u persoonlijk verrast? ‘Ja, maar dan onaangenaam. Er is de afgelopen jaren veel veranderd. Egypte is echt een politiestaat geworden. Ik kreeg er een onveilig gevoel. Je moet voortdurend op je hoede zijn, alles wordt gecontroleerd. Ook economisch is het in de meeste Arabische landen veel minder geworden. Het is er verschrikkelijk moeilijk om rond te komen.’

(Merel van Ommen)


Danny in Arabistan
Donderdag 10 november, NPO 3, 21.00-21.45 uur

Medeplichtig

Uw smartphone bevat mineralen die een bloedige strijd in een ver land financieren.

Wat zijn conflictmineralen? ‘Het gaat om goud uit Congo, koper uit Peru, ijzererts uit Mexico, jade uit Myanmar,’ zegt Gisela ten Kate van de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen. ‘In die landen wordt gevochten door gewapende groepen om de winning en verkoop van zulke mineralen te controleren. Daarmee worden miljoenen dollars verdiend, maar er is sprake van geweld en massaverkrachtingen om de lokale bevolking te intimideren. Conflictmineralen worden verwerkt in allerlei producten die de EU importeert, zoals auto’s, treinen, sieraden, batterijen en telefoons.’

Onze smartphones financieren wellicht een gewapend conflict in een Afrikaans land. Wat doen we daaraan? ‘De EU is nu bezig met een wet die de import van mineralen 
als goud in ruwe vorm gaat verbieden. Maar het 
probleem met die wet is dat alleen de import van ruwe grondstoffen gereguleerd gaat worden. Als 
de mineralen in een halffabricaat verwerkt zijn mag het wél, en zo gaat het meestal in bijvoorbeeld de autoindustrie. Een ander bezwaar is dat lang niet alle mineralen in de wet zijn opgenomen.’

In de documentaire 37°: Goldkinder – Der Konflikt um wertvolle Mineralien zien we hoe Congolese kinderen goud winnen dat naar Europa gaat. Ten Kate: ’Binnenkort mag dat dus niet meer. Maar voor smartphones, andere elektronica en auto’s geldt dat bedrijven gewoon door kunnen gaan met het importeren van mineralen in verwerkte vorm.’

(Colin van Heezik )

37°: Goldkinder – Der Konflikt um wertvolle Mineralien
Dinsdag 8 november, ZDF, 22.15-23.00 uur

360 Grad Geo Reportage
Moddervoetbal op IJsland

Zaterdag 5 november, 
Arte, 19.30-20.15 uur

Tegenlicht: Still Berning
Wat Bernie Sanders in de VS teweegbracht
Zondag 6 november, 
NPO 2, 21.00-22.00 uur

Der Angstmacher
Waarom Trump Clinton kan verslaan
Maandag 7 november, ARD, 22.45-23.30 uur

Endstation Bataclan
Samy Amimour, van buschauffeur tot massamoordenaar
Dinsdag 8 november, Arte, 22.05-23.30 uur

Des racines et des ailes
Reisreportage. Afl: de Languedoc
Woensdag 9 november, TV5, 20.58-22.50 uur

2Doc: Inequality for All
Groeiende kloof tussen rijk en arm in de VS
Donderdag 10 november, NPO 2, 23.30-0.30 uur