VPRO

Rekening

Poetins ‘geleide economie’ is een echec.

Rusland is een petrostaat waar corrupte elites zich verrijken met de opbrengst van grondstoffen, terwijl investeringen in industrie en infrastructuur uitblijven. Vooral in de Russische provincie zakt Poetins vaak aangehaalde ‘geleide democratie’ weg in een moeras van ambtelijke willekeur, corrupte rechtspraak en criminele praktijken.

Udo Lielischkies, ARD-correspondent in Moskou, maakte een reportage over een land waarin de regering de teugels steeds meer uit handen lijkt te moeten geven. Hij filmde onder andere in het zuiden, bij Krasnodar, waar geprivatiseerde kolchozen worden ingepikt door agrarische concerns die het uitsluitend om het land te doen is; al het vee wordt geslacht, zuivel- en vleesverwerkende bedrijven en broodfabrieken worden gesloten. Veel dorpen raken voorzieningen als scholen en brandweer kwijt, omdat ze niet langer door de opgedoekte bedrijven worden gefinancierd. Waar ooit socialisme werd gepraktiseerd, heerst nu het roofkapitalisme.

Toen Lielischkies en zijn team in de Oeral filmden hoe het gezondheidswezen er door wanbeleid in elkaar zakt, of hoe ergens langs de Wolga een kritische automanager zijn baan kwijtraakte, werden ze door lokale overheden en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden en tegengewerkt. Wanneer krijgt ook Poetin de rekening gepresenteerd?

(Maarten van Bracht)

Die Story im Ersten: Putins leere Kassen
Maandag 10 oktober, ARD, 22.45-23.30 uur

Hydrologie

Vergroeningsprojecten in Afrika

Kunstenaar en natuurbeheerder Peter Westerveld, hoofdpersoon van de documentaire De man die de wereld wilde veranderen, werkte tot zijn overlijden in 2014 aan een ambitieus vergroeningsproject in Oost-Kenia. Hij wilde er verdroging tegengaan door het graven van contour trenches, die het water van de weinige maar steeds heftigere regens opvangen en opslaan. Dat zou een einde moeten maken aan verwoestijning en erosie. Westerveld geloofde bovendien dat door vergroening een ‘hydrologische corridor’ kon ontstaan: omdat de atmosfeer koeler en vochtiger zou worden, zou het vaker en gelijkmatiger gaan regenen. Zelfs de Kilimanjaro zou weer besneeuwd raken. Begeesterd door Westervelds plannen haalde ondernemer Dennis Karpes zo veel mogelijk fondsen voor hem binnen. Helaas liep hun samenwerking stuk, blijkens de documentaire.

Fons Jaspers, waterspecialist in Wageningen, zag wel wat in de gedurfde plannen van Westerveld en werkte na diens dood samen met Karpes, die verder ging met plannen in Kenia, Tanzania en Marokko. Hoe uniek waren Westervelds ideeën? Jaspers: ‘Er zijn meer vergroeningsprojecten, maar uniek was de schaal waarop hij het wilde aanpakken, en zijn duurzame basis: je moest volgens hem geen rare dingen doen die je niet kunt onderhouden. Ook heeft hij altijd een voorkeur gehad voor business-cases, zodat lokale mensen ermee aan de slag kunnen en een inkomen uit de grond halen. Het concept van de hydrologische corridor ben ik bij andere projecten niet tegengekomen, dat verdient zeker goed onderzoek.’

(Jurgen Tiekstra)

2Doc: De man die de wereld wilde veranderen
Donderdag 13 oktober, NPO 2, 23.00-0.10 uur

Welke crisis?

In de VS wordt klimaatscepsis gevoed door het grote geld

In de documentaire Klimaatontkenners volgt Gideon Levy het spoor van het geld in de industrie van de klimaatscepsis, variërend van oliebedrijven die malle wetenschappers betalen tot denktanks die memo’s schrijven voor de pers. Levy: ‘In de VS hebben klimaatontkenners veel macht, en dat land is enorm belangrijk in de onderhandelingen. De Republikeinen liggen op een structurele manier dwars, en dat ben ik gaan uitzoeken. Tot de belangrijkste geldschieters behoren de gebroeders Koch uit New York, elk zo’n 40 miljard waard. Dat geld zit voornamelijk in grondstoffen, mijnen en Exxon Mobile. Dit soort partijen stopt miljoenen in de business van klimaatscepsis, rechtstreeks in denktanks die “bewijzen” dat het allemaal onzin is en informatie voeren aan de pers. Maar ook slinks, zodat het geld niet tot hen te herleiden is.

Stel, jij bent een oliebaron. Je doneert aan een fonds, dat weer doneert aan de klimaatontkenners. Die hoeven niet te publiceren dat ze dat geld van jou krijgen. 
Zo gaat dat, ze kunnen er niet op aangepakt worden. Ik heb de invloedrijke denktank The Heritage Foundation gevraagd hoe dat gaat, klimaat ontkennen. Hun gesprekstechnieken zijn echt ijzersterk. Gouverneur Rick Scott van Florida gelooft niet in de opwarming van de aarde, en het woord “klimaatverandering” mag daar niet worden genoemd in officiële overheidsstukken. Wat mij betreft komt er een serie over klimaatverandering, een breed en spannend onderwerp dat iedereen aangaat.’

(Ilse van der Velden)

2Doc: Klimaatontkenners
Maandag 10 oktober, NPO 2, 20.55-22.00 uur

Inside the Commons
Achter de schermen in het 
Britse Lagerhuis (2/4)
Zaterdag 8 oktober
BBC 1, 19.00-20.00 uur

Ireland with 
Simon Reeve
Langs de oostkust naar Belfast en Dublin
Zondag 9 oktober
BBC 2, 20.00-21.00 uur

Droomland Amerika
Afl. 5: Mississippi. Obamacare maakt weinig verschil
Zondag 9 oktober
NPO 2, 20.15-21.05 uur

TED Stories
Kinderen vs. plasticzakjesvervuiling in Indonesië
Dinsdag 11 oktober
Arte, 0.35-1.25 uur

Sea Blind – The Price of Shipping Our Stuff
Wereldwijd roetvervuiling door zeeschepen
Woensdag 12 oktober
NPO 2, 23.00-0.10 uur