VPRO

Junglemuziek

Zingende vluchtelingen in Calais.

In Calais wordt permanent strijd geleverd tussen gendarmes en duizenden vluchtelingen die willen oversteken naar Engeland. ‘Ik ben hier, maar mijn ziel is aan de andere kant van de zee,’ zingt een jongeman in de film Muziek op de vlucht, met het geluid van sirenes op de achtergrond. Er wordt veel muziek gemaakt in de ‘jungle’ van Calais. Mannen dreunen luidkeels teksten op die herinneren aan oude protestmuziek.

Frans, Silvia en Ruben Bromet filmden de zingende vluchtelingen. ‘Treurige boel hier, 
maar we willen geen treurige film,’ zegt Frans Bromet. ‘Je kunt het het best een documentairemusical
noemen.’ De beelden spreken voor zich. Tussen de tentjes klinkt het lamento van een zanger. ‘De grond van ons lieve Kunduz heeft genoeg van al het bloed en de doden,’ zingt de man. Net als de vluchtelingen komt de muziek uit alle windstreken. We horen islamitische invloeden, maar ook Ethiopische jazz van Mulatu Astatke. Op een muur is een afbeelding van Steve Jobs te zien, geplaatst door graffitikunstenaar Banksy.

Zou er tussen deze vluchtelingen een Steve Jobs zitten? Zou zich onder de ontheemden een Charles Aznavour bevinden? De zanger werd geboren als zoon van Armeense vluchtelingen en maakte wereldwijd furore met zijn muziek. De uitgewekenen in de ‘jungle’ kunnen echter geen kant op. Bromet observeert zoals we van hem gewend zijn. Genoeg om de klanken en de realiteit van de ‘jungle’ vast te leggen.

(Nathan Oosthoek)

2Doc: Muziek op de vlucht
Dinsdag 27 september, NPO 2, 22.55-23.55 uur

Inkapseling


Ons onlinegedrag wordt minutieus geanalyseerd. Door wie en waarom?

Ons surfgedrag wordt door onlinetracking geregistreerd en kaatst naar ons terug als een boemerang. Het verzamelen en analyseren van gegevens is een business die zich razendsnel heeft ontwikkeld, bevolkt door user experience- architecten en online persuasion officers. De Tegenlicht- aflevering ‘What makes you click’ van Martijn Kieft voert experts uit deze tak van sport ten tonele, zoals Pepijn Rijvers, hoofd marketing van Booking.com en Bart Schutz, persuasion psychologist, gespecialiseerd in het beïnvloeden van onlineconsumentengedrag en werkzaam als chief inspirational officer bij Online Dialogue.

Niet alleen op ons koopgedrag, ook op onze vrije tijd en politieke voorkeuren wordt deze kennis toegepast. Loopt het bedrijfsleven hierin niet mijlenver voor op de wetenschap en de overheid? Dat is de centrale vraag in de uitzending. En wat betekent het dat de constructeurs van deze digitale verleidingstechnieken, onder wie voormalige Googlemedewerkers, nu zelf pleiten voor het instellen van een ethische code?

Tristan Harris, filosoof en user experience-ontwerper, is zo’n voormalige Googlemedewerker. Hij bestudeerde hoe technologie de aandacht, het welzijn en het gedrag van het onlinepubliek beïnvloedt. ‘Een stel mensen uit Silicon Valley beïnvloedt het gedrag van miljarden mensen.’

Harris pleit voor ‘designethiek’. Nu is hij architect van de ‘Time Well Spent’-beweging, die een ecosysteem wil ontwerpen met als doel ‘ons te helpen te leven volgens onze waarden en onze tijd goed te besteden’. Een mengeling van technologie en goede bedoelingen.

(Ilse van der Velden)

VPRO Tegenlicht
Zondag 25 september, NPO 2, 21.00-22.00 uur

Prioriteit

Zuid-Soedan: gerechtigheid 
of verzoening?

Na een gewelddadig conflict is eerst rechtvaardigheid nodig, daarna kan het proces van verzoening beginnen. Aldus activist en publicist Dyab Abou Jahjah onlangs in Zomergasten. ‘Zonder Nürnberg zou ik me niet kunnen verzoenen met de Duitsers,’ zei hij. ‘Ik wil eerst een veroordeling van de misdaad zien.’ In Zuid-Soedan is justitiële vervolging juist de stap die de regering wil overslaan om het versnipperde land zo snel mogelijk te herenigen.

De piepjonge staat, waarin tientallen etnische groepen wonen, werd drie jaar lang geteisterd door een bloedige burgeroorlog. Het conflict speelde zich grotendeels af tussen de Dinka’s van president Salva Kiir en de Nuer van vicepresident Riek Machar, met zo’n 50.000 doden en een miljoen vluchtelingen tot gevolg. Na een vredesverdrag hernamen Kiir en Machar hun posities als president en vicepresident, en sindsdien prijken hun beider hoofden op grote billboards met als onderschrift: ‘Reconciling, Uniting the Nation’.

Bij die verzoening hoeft vrouwe Justitia volgens de leiders geen rol te spelen. In een gezamenlijk geschreven opiniestuk gepubliceerd in The New York Times vragen zij de internationale gemeenschap of het strafrechtelijke gedeelte van het vredesakkoord achterwege kan worden gelaten: ‘rechtelijke straffen zouden pogingen om ons land te herenigen verstoren, omdat ze de haat in leven houden.’

In de documentaire A Haunting History volgen we de Zuid-Soedanees Anuol Deng. Hij ontvluchtte als kind het geweld en keerde na een studie rechten naar Engeland terug als ambitieuze advocaat.

(Daan Schneider) 







2Doc: A Haunting History
Woensdag 28 september, NPO 2, 22.55-23.55 uur

Vranckx
In Erbil, Iraaks Koerdistan
Zaterdag 24 september, Canvas, 20.05-20.35 uur

Droomland Amerika
Afl 3: Chiraq. In de South Side 
van Chicago
Zondag 25 september, 
NPO 2, 20.15-21.05 uur

Panorama: Aleppo: Life under Siege
De strijd om Aleppo, Syrië, duurt al vier jaar
Maandag 26 september, 
BBC 2, 21.30-22.00 uur

Ma terre
Erfgoed en geschiedenis van Wallonië
Woensdag 28 september, 
TV5, 21.00-23.00 uur

Americanos
Afl: Linke soep. Van Guatemala naar de VS
Donderdag 29 september, 
NPO 3, 21.00-21.45 uur