Een selectie uit de buitenlandberichtgeving op televisie, radio en internet.
Hersenschade
Louis Theroux toont zich empathisch bij mensen met hersenletsel.
‘Ongeveer vijftien centimeter lang. Een gedraaide rode vorm met daaraan vast een lang en recht groen aanhangsel. Het ontbreekt dit voorwerp aan de eenvoudige symmetrie van de platonische lichamen, hoewel het misschien een hogere symmetrie van zichzelf heeft.’
Enig idee waarover dit gaat? Neuroloog Oliver Sacks liet zijn patiënt na bovenstaande uiteenzetting ruiken aan het onderwerp van gesprek. ‘Een vroege roos!’, wist Dr. P. direct, de man die zijn vrouw voor een hoed hield, tevens de titel van Sacks’ bundeling van verhalen over mensen bij wie iets spaak is gelopen met de bedrading in hun hoofd. Met verstrekkende gevolgen voor hun persoonlijkheid. Een hersentumor, infectie, infarct of zuurstoftekort kan je al tot een ander iemand maken, doordat bepaalde gedrag aansturende gebieden in de verdrukking zijn gekomen.
Vier slachtoffers zien we in Louis Theroux: A Different Brain. In diverse Britse revalidatiecentra leerde Theroux Earl, Dan, Amanda en Natalie kennen. Respectievelijk twee auto-ongelukken, een val van een paard en een poging tot zelfmoord maakten dat van hen nieuwe versies ontstonden, waarmee zijzelf en iedereen in hun omgeving moeten leren omgaan. Earls moeder blijft van hem houden, ook al is hij niet meer de oude Earl, en Amanda’s man doet er alles aan om zijn vrouw weer thuis te laten wonen, ook al gedraagt ze zich hatelijk tegen haar echtgenoot. Theroux is intussen op zijn empathische best. (Angela van der Elst )
Louis Theroux: A Different Brain
Donderdag 21 juli, NPO 3, 21.00-22.05 uur
Groeistoornis
Brazilië kampt met ernstige milieuvervuiling.
De makers van No Rio e no Mar!, Jan Willem den Bok en Floor Koomen, beginnen hun documentaire met een promotiefilmpje: ‘Welkom in Brazilië, een paradijs op aarde!’ Meteen gevolgd door: ‘De haven van Aratu is een grote bom die de aarde en de zee vervuilt’, gezongen door Djalma, een visser die op Ilha de Maré in een baai aan de kust woont.
Er zit nu bijna geen vis meer, het water is vervuild door petrochemische bedrijven van Petrobras, het grootste oliebedrijf op het zuidelijk halfrond. Onderzoek wijst uit dat jonge eilandbewoners een extreem hoog loodgehalte in hun lichaam hebben, te wijten aan het eten van vis. Djalma’s dochter zit onder de rode bulten, veroorzaakt door gelekt naftaleen uit het havengebied.
De vissers op het eiland zijn quilombolas, die leven in een reservaat met enige mate van zelfbestuur. Ze zijn de nazaten van slaven die ontsnapten door naar Ilha de Maré te zwemmen. ‘De helft van de blanke Brazilianen ziet ons als dieren,’ vertelt een vrouw wier oma nog slavin is geweest. Nog altijd bestaan er diepgewortelde vooroordelen over zwarte Brazilianen.
No Rio e no Mar! toont minder paradijselijke kanten van Brazilië, dat zich economisch razendsnel ontwikkelt. Maar de inwoners profiteren hier niet van als het gaat om goede gezondheidszorg en onderwijs. De film wordt dit najaar vertoond in Brazilië, dat volgens Global Witness het hoogste aantal vermoorde milieuactivisten kent. (Radha Ramdhan)
2Doc: No Rio e no Mar!
Dinsdag 19 juli, NPO 2, 22.40-23.30 uur
Niemand zeggen
De Duitse geheime dienst BND wordt geteisterd door schandalen.
Duitsland heeft drie geheime diensten, waarvan de Bundesnachrichtendienst onder vuur ligt omdat allerlei activiteiten werden ontplooid die men niet onder de pet wist te houden. Het begon met de onthullingen van Snowden over de Amerikaanse NSA, waarna een onderzoekscommissie van de Bondsdag de samenwerking tussen BND en NSA boven tafel wilde krijgen. Ofwel: hoe Duitsers en Amerikanen elkaar al vanaf 2002 hun gang lieten gaan.
Telecommunicatie onderscheppen, bedrijfsspionage, politici en diplomaten afluisteren. Zelfs de mobiele telefoon van Angela Merkel bleek niet veilig. Intussen luisterde de BND zelf Hillary Clinton, Kofi Annan, Turkse politici en Duitse diplomaten af. Nu is men in Duitsland nogal gevoelig voor ongecontroleerd gesnuffel, dossiervorming en aantasting van de privésfeer, maar opheldering over genoemde praktijken blijft uit, met als excuus dat de Amerikanen weigeren mee te werken. ‘Veiligheid’ prevaleert boven transparantie en controle.
Orde op zaken stellen bij de BND, die 6500 medewerkers telt, valt dus niet mee. De BND blijft het zesde zintuig van de regering en voert onverminderd opdrachten van diverse ministeries uit. Een onlangs ingediende ontwerpwet voorziet in strengere controle, maar breidt tegelijkertijd de bevoegdheden uit. De nieuw te bouwen BND-centrale in de Berlijnse Chaussestrasse mag 1,3 miljard euro kosten en oogt als een enorme vesting.
De documentaire Schattenwelt BND (ondertitel: ‘Hoeveel geheime dienst heeft Duitsland nodig?’) zoekt uit wat de dienst uitvoert en namens wie. (Maarten van Bracht)
Schattenwelt BND
Dinsdag 19 juli, Arte, 20.15-21.50 uur
Woensdag 27 juli, ARD, 22.45-0.15 uur
Kijk ook:
Panorama
De ontstaansgeschiedenis van IS
Zondag 17 juli,
Canvas, 20.05-20.55
Grensland
Afl 6 t/m 8. In Rusland en Oost-Europa
Ma 18 t/m wo 21 juli,
NPO 2, 19.35-20.30 uur
Terzake docu
Cyberjihad (Tegenlicht). Hoe radicaliseert IS westerse jongeren
Maandag 18 juli,
Canvas, 20.30-21.05 uur
Op zoek naar Frankrijk
Zesdelige serie. Afl 1: Een republiek aan scherven
Donderdag 21 t/m 27 juli,
NPO 2, 19.30-20.20 uur
Willy Brandt – Erinnerungen an ein Politikerleben
SPD-politicus, Bondskanselier, ‘Ostpolitik’
Vrijdag 22 juli,
Arte, 21.50-23.20 uur
