VPRO

Jihad online

In het Midden-Oosten is een cyberjihad gaande.

Het jihadisme is online gegaan en heeft zich ontwikkeld tot een invloedrijke virtual reality. Een nieuw soort oorlog, waarin de vijand vooral psychologisch strijd levert, met inzet van social media. Hoeveel onlineterritorium het Westen deze jihadisten toestaat en welke verantwoordelijkheid social mediaplatforms daarbij dragen, wordt onderzocht in de Tegenlicht-aflevering ‘Cyberjihad’. Daarin analyseert terrorismedeskundige J.M. Berger het Twittergedrag van IS.

In 2014 verstuurde IS tienduizenden tweets om het leger in Mosul te demoraliseren. Wat kan het Westen hier tegenoverstellen? Bergers collega Peter de Kock ontwikkelde antiterrorismesoftware die aanslagen kan voorspellen. Aan het woord komt ook ex-jihadist Mubin Shaikh, die voor de Canadese veiligheidsdienst infiltreerde in de Toronto-18, een Al-Qaidacel die op het punt stond bomaanslagen te plegen. Volgens Shaikh, die met IS-aanhangers twittert, zijn westerse deradicaliseringscampagnes geldverspilling.

Het échte antwoord zou moeten komen van gematigde moslims die de dialoog aangaan en zich online veel sterker uitspreken.

Auteur: Maarten van Bracht

VPRO Tegenlicht: Cyberjihad
Zondag 10 april, NPO 2, 21.05-22.00 uur

Poenige pillen

Moeilijk regels op te leggen aan farmaceutische branche.

VVD-politica Edith Schippers is voor vrijemarktwerking, maar wanneer zij met farmaceutische concerns afspraken maakt over beschikbaarstelling en prijsverlaging van dure geneesmiddelen, zegt dat niet alleen iets over de noodzaak om te bezuinigen op gezondheidszorg, maar ook over de grote maatschappelijke verantwoordelijkheid van de farmaceutische branche, of juist het (veronderstelde) gebrek daaraan. Die industrie heeft sowieso een te grote invloed op uitkomsten van medisch onderzoek, zo wordt geklaagd.

In Duitsland bleef de machtige farmaceutische industrie een eeuw lang gevrijwaard van overheidsbemoeienis, ook al bracht Bayer ooit heroïne als middel tegen verkoudheid op de markt, gevolgd door andere schandalen die meestal voortkwamen uit winstbejag. Pas na het Contergan-schandaal [softenon] in 1961 kwam er ook controle van buitenaf, maar door de sterke farmaceutische lobby is het overheid en politiek sindsdien niet gelukt om de branche meer regels op te leggen.

Farmaceutische bedrijven zijn beursgenoteerd, de aandeelhouders willen hoge winstcijfers zien. Dat die winsten worden opgebracht door de consument is duidelijk, maar waar ze precies blijven niet. Wel dat van de ontwik- kelingskosten de helft opgaat aan marketing.

De ARD-reeks Akte-D gaat in drie afleveringen na waar de macht van de farmaceutische concerns in Duitsland op berust. Filmmaker Winfried Oelsner kreeg toegang tot de archieven van Bayer.

Auteur: Maarten van Bracht

Akte D – Die Macht der Pharmaindustrie (1)
Maandag 11 april, ARD, 23.30-0.15 uur

Blub blub

Metropolen worden bedreigd door wassend water.

Zogeheten klimaatsceptici denken nog steeds dat het wel meevalt, maar de feiten wijzen anders uit: de afgelopen decennia is het aantal stormrampen en overstromingen wereldwijd toegenomen; het bewijs voor klimaatverandering en een stijgende zeespiegel is nu toch echt geleverd. Met name voor miljoenensteden die in laagland, aan zee of aan riviermondingen liggen, dreigt in toenemende mate het gevaar van overstroming, met massaal menselijk leed en enorme materiële schade tot gevolg.

Na New Orleans bleek ook New York onder te kunnen lopen, en van overstroomde steden in Azië kijken we al niet meer op. Twee tendensen versterken elkaar, blijkt uit de Arte France-documentaire Inondations: Une menace planétaire van Marie Mandy: de genoemde stijging van de zeespiegel en de daling van metropolen. Die laatste zinken letterlijk weg omdat er grondwater wordt weggepompt ten behoeve van de drinkwatervoorziening, maar ook omdat er stuwdammen worden aangelegd. Zo’n 130 ‘megacities’ zouden nu onvoldoende zijn beschermd tegen het rijzende zeewater. Raken ze overstroomd, dan zouden de gevolgen niet alleen voor de stedelingen maar ook voor de wereldeconomie rampzalig zijn.

Sommige deskundigen denken dat wanneer het niet lukt om passende maatregelen te treffen, bewoners van bedreigde steden op den duur zullen verkassen naar hoger gelegen gebieden.

Auteur: Maarten van Bracht

Inondations: Une menace planétaire
Dinsdag 12 april, Arte, 20.15-21.45 uur

Vranckx
In Pakistan worden ongewenste kinderen vaak vermoord
Zaterdag 9 april, Canvas, 20.05-20.35 uur

Op zoek naar Frankrijk
Afl. 4: Fransen zijn pessimistisch en melancholiek
Zondag 10 april, NPO 2, 20.15-21.05 uur

Oratorium zonder Doel
Docu over Doel bij Antwerpen, opgeofferd aan havenuitbreiding Zondag 10 april
Canvas, 22.35-00.25 uur

2Doc: Molenbeek
Portret van Brussels wereldberuchte deelgemeente. Afl. 1
Dinsdag 12 april, NPO 2, 22.55-23.45 uur

Das Baskenland in Spanien
Spaans Baskenland.
Do. 14 april, Arte, 19.30-20.15 uur