VPRO

Universiteit kan beter


Hoe ziet universitair onderwijs en onderzoek er in de toekomst uit?

Het Maagdenhuis, bestuurscentrum van de Universiteit van Amsterdam, werd vorig jaar langdurig door studenten bezet. Het protest richtte zich tegen het ‘rendementsdenken’ van de raad van bestuur. Tegenlicht, dat toen een veelbesproken aflevering uitzond over onderwijsvernieuwing op basis- en middelbare scholen, komt nu met een vervolg over het hoger onderwijs, ‘De slimme universiteit’. Voor de UvA bedenkt het Instituut voor Interdisciplinaire Studies momenteel nieuw onderwijs in de vorm van gecombineerde studierichtingen die beter aansluiten bij de maatschappelijke praktijk dan strikt afgebakende vakken. In Duitsland biedt de Universität Duisburg-Essen universitair onderwijs voor iedereen; kinderen wier ouders niet gestudeerd hebben worden gestimuleerd zich in te schrijven en de studie vol te houden, een initiatief van de rector die zelf uit een arbeidersmilieu komt. Aan de Katholieke Universiteit Leuven in België staat de – gekozen – rector Rik Torfs open voor kritiek, en in Silicon Valley bestaan MOOC’s, Massive Open Online Courses, waarbij je wereldwijd colleges kunt 
volgen. In Londen ten slotte keek Tegenlicht mee bij Forensic Architecture. Daar werken ngo’s samen met architecten, juristen en journalisten aan concrete onderzoeksprojecten. Opvallend genoeg blijken veel docenten de studentenprotesten nogal conservatief te vinden. (Angela van der Elst)


VPRO Tegenlicht
Zondag 28 februari, NPO 2, 21.05-22.00 uur

Continuïteit

In Görings ministerie van Rijksluchtvaart zit nu het ministerie van Financiën.

In Duitsland is het naziverleden nooit ver weg. Neem het Detlev-Rohwedder-Haus in Berlijn. De naam van deze kantoorkolos aan de Wilhelmstrasse stamt uit 1992, maar het gebouw dateert van 1936. Het werd opgetrokken op last van Hermann Göring als het ministerie van Rijksluchtvaart. Daarmee werd het een van de belangrijkste machtscentra van de nazi’s. Toen na de Duitse eenwording Berlijn weer de hoofdstad werd, is uitgerekend in dit pand het Duitse ministerie van Financiën gehuisvest. Geschichte im Ersten belicht in drie kwartier het intense stenen verleden van het gewezen ‘Reichsluftfahrtministerium’, dat de omvang heeft van een slordige duizend eengezinswoningen en tweeduizend kantoren telt. Vanuit dit betonnen monstrum werd in de jaren dertig de Duitse luchtmacht uitgebreid en de luchtoorlog van de jaren veertig uitgedacht. Vervolgens werd in 1949 in de grootste feestzaal 
de DDR uitgeroepen, en in 1961 bezwoer DDR-leider Walter Ulbricht op deze locatie dat niemand de intentie had een muur te bouwen. Die Berlijnse Muur liep uiteindelijk pal langs het ministerie. Het hoog oprijzende gebouw werd ooit gebruikt om via een geïmproviseerde kabelbaan van Oost- naar West-Berlijn te roetsjen. Ook pleegde Erich Apel, voorzitter van de DDR-plancommissie, in dit gebouw in 1965 zelfmoord, omdat hij weigerde een nieuw handelsakkoord met de Sovjet-Unie te tekenen. (Jurgen Tiekstra)


Geschichte im Ersten
Maandag 29 februari, ARD, 23.30-0.15 uur

Megacities

Vergeet Londen, Parijs, New York. Het gaat straks om Kinshasa, 
Lima en Addis Abeba.

Econoom Edward Glaeser laat in Triumph of the City zien dat veel grote menselijke prestaties zijn te herleiden tot steden, want ideeën, vaardigheden en uitvindingen kunnen het makkelijkst worden gedeeld en overgenomen op plekken waar veel mensen bij elkaar zitten. Zo bezien komen grote ontdekkingen en uitvindingen de komende eeuw wellicht niet uit Londen, Parijs of Silicon Valley, want de grootste steden ontstaan nu in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Stephanie Bakker en Yvonne Brandwijk, te gast bij Bureau Buitenland, gaan in snel groeiende wereldsteden op zoek naar pioniers en jong talent. Hun project Future Cities resulteert in een vijfdelige webdocumentaire waarvan de eerste inmiddels online is te bekijken: een prachtig inkijkje in ‘het Parijs van 2025’ Kinshasa, met zijn modebewuste sappeurs. Bij elke stad behandelen ze een ander thema. Bakker en Brandwijk lieten hun oog ook vallen op Lima, Rangoon, Medellín en Addis Abeba. Bakker: ‘Uiteindelijk was het een intuïtieve keuze. We kozen vijf verrassende steden waarvan we dachten: wat is hier aan de hand? Wat doen ze goed, waarom groeien ze zo hard?’ In Medellín zagen ze vooral veel sociale innovatie. ‘We spraken er met een jongen die zooltjes had ontwikkeld die boeren in hun schoen konden doen, waarmee ze landmijnen kunnen detecteren. Inmiddels is er contact met het Colombiaanse leger, zelfs met partijen in Vietnam en Afghanistan.’ (Bouwe van Straten
)

Bureau Buitenland
Vrijdag 4 maart, NPO Radio 1, 20.00-20.30 uur

AGENDA

Langs de oevers 
van de Yangtze
Stroomopwaarts. Afl 4: De Drieklovendam
Zondag 28 februari, 
NPO 2, 20.15-21.05 uur

Die Story im Ersten
Wordt in Duitsland de extreem-rechtse NPD verboden?
Maandag 29 februari, 
ARD, 22.45-23.30 uur

Kurdistan – Traum oder Wirklichkeit?
Portret van drie groepen Koerden in drie verschillende landen
Dinsdag 1 maart, 
Arte, 22.40-23.30 uur

Cartel Land
Niet de overheid maar vigilantes bestrijden drugskartels in Mexico
Dinsdag 1 maart, 
NPO 2, 22.55-0.35 uur

2Doc: 
Narco Cultura
Drugsoorlog in Mexico expliciet in beeld. VS-docu van Shaul Schwarz
Donderdag 3 maart, 
NPO 2, 23.55-1.35 uur

Beeld bovenaan: Kinshasa, april 2014. – © www.futurecities.nl