Waar is de woede?

Toen Beyoncé eerder dit jaar haar album Lemonade uitbracht was Amerika verrast, niet eens per se omdat ze er volkomen onverwacht op een doodgewone zaterdagavond mee naar buiten kwam, of omdat het album de geruchten voedde dat haar huwelijk in zwaar weer verkeerde. Nee, het nieuwste album van de zangeres sprong in het oog omdat er zo’n onverholen woede uit sprak. Hoewel popmuziek van oudsher fungeert als barometer voor de onvrede onder de jeugd, en vrijwel iedere belangrijke evolutie in de pop, rock en hiphop voortkomt uit ontgoocheling of woede, is de popmuziek tegenwoordig een van de weinige domeinen binnen de Amerikaanse cultuur waar nauwelijks enige woede voelbaar is. EDM [Electronic Dance Music], muziek die meestal geen tekst heeft, is al enige jaren de ongeslagen favoriet op diverse festivals. De populairste rapper van het land, Drake, is een ingetogen Canadees. En voor R&B-artiest The Weeknd (ook een Canadees) betekent introspectie stilstaan bij de verschillende manieren waarop je je beroerd kunt voelen als je de avond ervoor te veel hebt gefeest.

De popmuziek is erin geslaagd door te feesten terwijl de rest van de wereld in brand staat. Ondertussen zijn televisie en film meer en meer een uitlaatklep geworden voor de toorn van de middenklasse die zich in de verdrukking voelt (Breaking Bad, elke willekeurige bijeenkomst van Trump of Sanders), voor geïnstitutionaliseerd racisme (Selma, Fruitvale Station) en voor de afstomping als gevolg van een overdaad aan slecht nieuws .

Elk tijdperk heeft zijn eigen escapismemuziek. ‘In de jaren vijftig had je de pop van na Little Richard,’ zegt Billie Joe Armstrong, singer en songwriter van Green Day, een van de laatste rockbands die woede en verontwaardiging tot een hit maakten met het album American Idiot. En in de jaren zeventig had je schlock – rustige en saaie muziek, veel aardetonen – en later kwam de punk om de hoek kijken. Muziek maakt bepaalde cycli door, maar dit is de langste cyclus die ik me kan heugen waarin niet op een bepaald moment iemand er radicaal doorheen breekt: iemand die echt een boodschap heeft.

Er zijn voorzichtige tekenen dat de muziek ontwaakt uit zijn lethargie. Beyoncés woede dat ze is bedrogen, het kunstzinnige commentaar van rapper Kendrick Lamar op ongelijkheid, en andere belangrijke releases van artiesten als Kanye West en Rihanna, die 
allemaal uiting hebben gegeven aan hun woede en 
verontwaardiging, op een manier die de passiviteit van hun tijdgenoten bijna beschaamt.

De Black Lives Matter-beweging heeft sterren aangespoord om uiting te geven aan hun woede

De Black Lives Matter-beweging heeft sterren als Snoop Dogg en Drake aangespoord om uiting te geven aan hun woede op protestbijeenkomsten en op social media. Jay Z en [de Amerikaanse zanger] Miguel hebben onlangs hun eigen tracks uitgebracht over ongewapende zwarten die zijn vermoord door de politie. Maar het is allemaal de spreekwoordelijke druppel op de gloeiende plaat, gezien het feit dat woede tegenwoordig aan de orde van de dag is in het Amerikaanse debat – van de ongekende verontwaardiging bij de talking heads op Fox News en CNN tot de verhitte sit-ins in het congres. Er is voldoende muziek te vinden met een gezonde dosis morele 
verontwaardiging, maar het is niet trending op iTunes of Spotify. Het is een van de miljoenen dingen die om je aandacht vechten, het moet opboksen tegen de smaak van de massa, in afwachting van andere invloeden die een einde zullen maken aan de huidige patstelling binnen de muziek.

Van oudsher is popmuziek een medium dat bij uitstek de tijdgeest weet te vangen, al was het maar omdat het produceren van een album of een single minder tijd en geld kost dan het produceren van een film of een televisieserie. Maar met alle gratis streamingdiensten, zoals YouTube, drogen de inkomsten van de platenindustrie op en zijn grote labels steeds minder geneigd risico’s te nemen met muziek die de jongeren – de doelgroep waarvan ze afhankelijk zijn – van hen kan vervreemden.

‘We hebben het idee dat popmuziek in de voorgaande decennia veel revolutionairder was dan nu, omdat popmuziek zich tegenwoordig op een veel jonger publiek richt,’ zegt Joe Bennett, een forensisch musicoloog, verbonden aan het Boston Conservatory, die popmuziek analyseert. ‘Er is altijd popmuziek speciaal voor een jong publiek geweest, maar daarnaast was er ook altijd heel veel andere muziek, zoals rock, die een iets ouder publiek aansprak. En die laatsten zijn nou precies degenen bij wie een politiek besef begint te dagen, bij wie anti-oorlogssentimenten ontluiken.’

De muziekindustrie van dit moment richt zich op de consument die is geboren tussen 1983 en 2003. Deze millennials vormen de grootste generatie in de geschiedenis van de Verenigde Staten – ze hebben het stokje overgenomen van hun ouders, de babyboomers. Het is een optimistische groep die maar weinig gemeen lijkt te hebben met de angstige generatie X die daar weer voor kwam.

‘Woede in de popmuziek is tegenwoordig vrijwel uitsluitend beperkt tot stukgelopen relaties. ‘Waarom heb je me aan de kant gezet?”

‘Het openlijk manifesteren van woede, domweg kwaad op iemand worden, neemt voor elke leeftijdsgroep een andere vorm aan,’ aldus Neil Howe, auteur van het boek Millennials Rising. Howe is socioloog, gespecialiseerd in veranderingen die gekoppeld zijn aan generaties. ‘Millennials zijn van mening dat de wijsneuzerige verontwaardiging op Fox of MSNBC iets is van oude mensen,’ zegt hij. ‘Zelf hebben ze meer vertrouwen in het systeem, ze zijn optimistischer over de toekomst, hebben een sterk geloof in gemeenschappen. Daarom houden ze van EDM – je geniet ervan met een hele groep, en dat past perfect bij hun generatie. Daarnaast is het een en al blijheid en escapisme. Millennials zijn niet zo van de introspectie of het aanzwengelen van nieuwe sociale bewegingen via muziek. Voor hen is muziek puur vermaak, en niet veel meer dan dat.’

‘Woede in de popmuziek is tegenwoordig vrijwel uitsluitend beperkt tot stukgelopen relaties,’ zegt Bennett. ‘Waarom heb je me aan de kant gezet? Dat sluit veel meer aan bij het individualisme dan maatschappelijke verontwaardiging.’

Aangezien elke generatie zich afzet tegen de generatie ervoor, wordt wel gezegd dat het feit dat de millennials zich zo gedeisd houden een reactie is op de woede die ons land in zijn greep heeft. ‘Negeren, dat is hun statement,’ zegt Armstrong, die kinderen heeft van achttien en eenentwintig. ‘Dat is hun woede. Ik ben kwaad op je, dus ik keer je de rug toe. Ze zijn al het gedoe zat. Ze hebben meer zoiets van: ik ga lekker de hele dag een serie kijken met zombies die elkaar opeten.’

Zoeter

Muziekgenres waarmee miljoenen werden verdiend hebben zich ook geëvolueerd en zijn de laatste tijd zoeter geworden – confronterende muziekstijlen als punk, gangstarap, metal en grunge hebben plaatsgemaakt voor tienerbandjes en een vorm van hiphop die heel geschikt is voor feestjes.

‘Het is gewoonlijk niet zo dat songwriters hun nummers speciaal voor de markt schrijven, maar het is wel zo dat de markt bepaalt wat er wordt gekocht,’ zegt Bennett. ‘En liefhebbers van popmuziek worden aangetrokken door muziek waarin ze hun gevoelens herkennen, muziek die gaat over wat hen op dat moment bezighoudt. Het is eerder zo dat popmuziek de teneur van de tijd weerspiegelt dan dat ze die zou sturen; en die teneur zal weer veranderen.’

Armstrong voegt daaraan toe: ‘We zijn nu op een punt aangeland dat artiesten in een hoek zijn gedrongen en eigenlijk geen kant meer op kunnen. Als je naar het journaal kijkt, als je ziet wat er allemaal speelt in de wereld, dan is het bijna The Walking Dead. Er is geen ontkomen aan. Schrijf daar maar eens over.’

Auteur: Lorraine Ali

Beeld bovenaan: Beyoncé 2016 BET Awards in Los Angeles, California – © Danny Moloshok / Reuters

Los Angeles Times
Verenigde Staten, dagblad, oplage 657.000

Meest links georiënteerde van de grote Amerikaanse kranten. Belangrijke nieuwsbron voor de entertainmentindustrie en winnaar van vele Pulitzerprijzen. Eigendom van de Tribune Company in Chicago.