Waarom ík op Macron stem

Een week na de eerste ronde van de presidentsverkiezingen en een week voor de tweede, zijn de Fransen in mineur. Het verleden maakt ze treurig. De toekomst maakt ze ongerust. Er is veel aan de hand. Er dreigt een ramp.

Het is vaker gezegd: deze verkiezingscampagne was onwaarschijnlijk krankzinnig. En vooral wreed. Onwaarschijnlijk en krankzinnig, maar toch niet verrassend. Hoewel ze door iedereen werden verguisd, hebben de peilers de uitslag behoorlijk accuraat voorspeld. Heel anders dan op 21 april 2002, toen de plotselinge opkomst van Jean-Marie Le Pen een donderslag bij heldere hemel was. Deze keer wist iedereen dat zijn dochter de tweede ronde zou halen. Zij heeft zelfs minder stemmen gehaald dan verwacht. Op 7 mei zal ze meer stemmen krijgen.

De grote, en misschien wel de enige les van deze verkiezingen is dat de twee regeringspartijen, van rechts en van links, allebei in elkaar zijn gestort. De overeenkomst is slechts schijn: nog maar een paar maanden geleden verwachtten we de ineenstorting van links en de triomf van rechts. De Socialistische Partij is weggezakt zoals voorzien. Rechts heeft een bittere nederlaag geleden, terwijl het uitging van een overwinning. De Fransen zijn al een hele tijd gedesillusioneerd en pessimistisch. 23 april heeft de donkere wolken niet verdreven. Links weet geen uitweg meer. Rechts kampt met een kater. Links is een puinhoop. Rechts heeft een politieke en morele kruisweg moeten doormaken. Allebei staan ze voor de zware opgave om te rouwen en weer nieuwe hoop te vinden. De verwerping van zowel rechts als links vormt het hoofdthema van Emmanuel Macron, de grote overwinnaar van 23 april. Twee dingen moeten we Macron nageven: om te beginnen is hij een van de weinigen – na Raymond Aron – die de links-rechtsverlamming aan de kaak hebben gesteld; ten tweede is hij de enige die het Front National de voet dwars heeft gezet.

Jarenlang is de strijd tegen het Front National op bedroevende wijze gevoerd. De partij is aangevallen, beschimpt, gemarginaliseerd, maar vertegenwoordigt nu een op de vier kiezers en misschien wel een op de drie, zonder deel te nemen aan de bestuurlijke instituties van het land. Haar aanhangers zijn Fransen zoals wij allemaal en verdienen het gerespecteerd te worden. Maar de doelen van het Front National moeten we tot onze laatste snik bestrijden.

Ramp voor Frankrijk

Of we nu bij links of bij rechts horen, drie doorslaggevende punten plaatsen ons lijnrecht tegenover het Front National: het economische en sociale programma van het Front, dat pure demagogie is; het feit dat de partij Europa en de euro afwijst; het voornemen om de grenzen te sluiten voor vluchtelingen en asielzoekers en terug te grijpen op een extreme vorm van protectionisme. Voor veel socialisten, liberalen, christenen, liefhebbers van de Franse tradities zijn deze doelstellingen onaanvaardbaar. Als mevrouw Le Pen aan de macht kwam, zou dat een ramp zijn, niet alleen voor Frankrijk en de Fransen, van wie de levensstandaard onmiddellijk zou dalen, maar voor heel Europa en ongetwijfeld voor al die mensen in de wereld die verbijsterd naar ons kijken.

Na de uitschakeling van Sarkozy, van Juppé, van Fillon, op wie achtereenvolgens de verwachtingen van rechts en het midden waren gevestigd, is Macron nog de enige hindernis voor de ambities van Marine Le Pen. Of we hem willen of niet, hij is de enige hoop voor de toekomst die we hebben.

Alle Fransen die zich niet herkennen in extreemrechts of in extreemlinks hebben de plicht om voor hem te stemmen. Niet stemmen zou dodelijk zijn. Anders dan in 2002 is een succes van het Front National nu niet ondenkbaar. Of je nu aanhanger bent van Sarkozy, van Juppé, van Fillon, op 7 mei moet er op Macron worden gestemd.

En sterker nog: die stem voor Macron hoeft geen stem uit berusting te zijn. Het moet een stem zijn vanuit goedkeuring en overtuiging, ook al ontbreekt het enthousiasme.

Sommigen van ons dachten dat het programma van François Fillon het enige was dat Frankrijk er weer bovenop zou kunnen helpen. Om redenen die we allemaal kennen is de zekere overwinning een nederlaag geworden. Stem op 7 mei niet met gebogen hoofd, onwillig, bij gebrek aan beter. Stem met opgeheven hoofd, en met hoop in het hart.

Macron was niet je eerste keus, onze eerste keus. Sinds die barre weken en maanden die een bittere smaak hebben achtergelaten en waarnaar het geen zin heeft terug te keren, zijn we inmiddels gewend om de moeilijkste situaties en de grootste problemen onder ogen te zien. Laten we daarmee doorgaan.

Brief van Jean d’Ormesson aan minister Macron

Geachte minister, Beste Emmanuel,

Je bent jong, snel, heel handig, ambitieus, vriendelijk, briljant, je hebt een bijzondere vrouw. Er is veel dat in je voordeel spreekt, maar ook veel in je nadeel. Laten we niet doen alsof: wij zijn het niet altijd met je eens geweest. Op een aantal punten verschillen we van mening. We kunnen ze zo opnoemen. Iedereen weet ze nog. We hebben ze allemaal in ons hoofd. Laten we ons beperken tot de grootste van onze bezwaren. Die vormt een beroemde paradox.

Jarenlang is de woede van het volk op de zittende regering gestegen. En kijk, tot slot is een belangrijk lid van die regering, de intelligentste natuurlijk, de minst partijpolitieke, de minst conformistische – jij – degene die onze hoop vormt. Dat is om je de haren uit je kop te rukken! 

Maar zo liggen de feiten. We kunnen er niet omheen. Jij bent na de eerste ronde de enige verdedigingsmuur tegen de rampen die mevrouw Le Pen belooft. Laten we, met het oog op dat gevaar, niet blijven hangen in wat ons scheidt, maar liever kijken naar wat ons bindt.

Ga met alle middelen die je hebt de strijd aan tegen een dreigende ramp. Jij moet de oorlog winnen

Jij wilt een eind maken aan de steriele strijd tussen sociaaldemocratisch links en gematigd rechts. Wij ook. Jij wilt de arbeidsmarkt liberaliseren. Wij ook. Jij wilt ondernemerschap stimuleren. Wij ook. Hoe zouden we je níét kunnen steunen tegenover de demagogische, anti-Europese en onverdraagzame waandenkbeelden van mevrouw Le Pen? Wij staan achter je, en niet vanuit opportunisme, maar vanwege voor de hand liggende redenen, met als belangrijkste de wil om te verbinden, het verlangen naar verzoening, de hoop voor de toekomst. En ook, allereerst, omdat we de nachtmerrie willen terugdringen die het voor het land en voor ons allemaal zou betekenen als het Front National aan de macht kwam.



Wij zullen op 7 mei niet wegblijven. We zullen uit overtuiging op je stemmen. Maar die steun mag dan zijn ingegeven door noodzaak, ze is geen blanco cheque.

 Als je faalt in deze grootse onderneming waaraan je zo talentvol, moedig en ambitieus begint, dan blijft het land achter in een toestand die nog ernstiger is dan de verschrikkelijke situatie waarin het zich nu, na vijf jaar socialisme, bevindt. Dan is alles mogelijk. Dan wordt het ergste vrijwel zeker bewaarheid. Dan blijkt de ramp alleen maar uitgesteld. Je taak is enorm. Je verantwoordelijkheid loodzwaar. Ga met alle middelen die je hebt de strijd aan tegen een dreigende ramp. Jij moet de oorlog winnen.

Jean d’Ormesson was schrijver en lid van de Académie française.

Hij overleed in 2017.

CONTEXT – De laatste prognose: lage opkomst

De meest onzekere factor is de opkomst van de kiezers in deze tweede ronde. Die opkomst was voor Frankrijk al zwak in de eerste ronde: met 77,8 procent de op een na laagste sinds het ontstaan van de Vijfde Republiek in 1958. Opvallend bij de verkiezingen van twee weken geleden was het wegblijven van jonge Fransen. Van de kiezers onder 35 jaar meed ruim 30 procent de stembus.

De laagste opkomst in een eerste ronde werd in 2002 genoteerd: 71,6 procent. Maar in de tweede ronde, waarin de strijd destijds ging tussen de rechtse kandidaat, de zittende president Jacques Chirac, en de extreemrechtse Jean-Marie Le Pen (de vader van de huidige kandidate), herstelde het electoraat zich: 79,7 procent van de kiezers vervoegde zich bij het stembureau. Chirac won die tweede ronde met 82,2 procent. (Ook in 2002 werden de socialisten al in de eerste ronde weggevaagd: hun kandidaat Lionel Jospin behaalde niet meer dan 16,1 procent).

Blanco

Voor de tweede ronde wordt nu een opkomst voorspeld van niet meer dan 71 procent, hetgeen voor een tweede ronde een opvallend laagterecord zou zijn. Volgens de peilingen kan Macron in de tweede ronde rekenen op 90 procent van de stemmen die in de eerste ronde naar de socialistische kandidaat Benoît Hamon gingen (6,3 procent), op 50 procent van de kiezers van Jean-Luc Mélenchon (ultra-links, 19,6 procent in de eerste ronde) en op een derde deel van de kiezers van François Fillon, de rechtse kandidaat uit de eerste ronde (met toen 20 procent).

Le Pen, zo voorzien de peilingen, krijgt een kwart van de kiezers van Mélenchon en een derde van de kiezers van Fillon. De rest van de aanhang van deze beiden (een kwart van de kiezers voor Mélenchon en een derde van die van Fillon) zou ditmaal thuisblijven.

Opvallend is dat van de belangrijkste verslagen kandidaten uit de eerste ronde alleen Mélenchon heeft geweigerd zijn aanhang een stemadvies te geven. Zeiden Fillon en Hamon na hun nederlaag dat zij in de tweede ronde op Macron zouden stemmen, de ultralinkse (ex-socialistische) kandidaat wilde niet verder gaan dan de verklaring dat hij in de tweede ronde wél naar het stembureau zou gaan en dat hij níét op Le Pen zou stemmen. Maar hij liet de mogelijkheid open dat hij zijn stembiljet blanco in de stembus zou deponeren.