Wereldnieuws

NL | Nederlands paviljoen

De entree tot het Nederlandse paviljoen op de Architectuur Biënnale van Venetië, die eind mei werd geopend, wekt associaties op met de Jordaan op Koningsdag: een spectaculair-oranje kleedkamer met kluisjes. Maar wie de kluisjes opent, krijgt uitzicht op (video)beelden van moderne architectuur in Nederland of kan, op plekken waar de kluisjes als een deur groepsgewijs opengaan, binnenstappen in achterliggende zaaltjes. De Nederlandse inzending werd ontworpen door Marina Otero Verzier van Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. In een van de zaaltjes heeft haar Spaanse collega Beatriz Colomina natuurgetrouw de Bed-In nagebouwd, kamer 702 van het Hilton in Amsterdam, waar John Lennon en Yoko Ono in 1969 het bed hielden.

(Dezeen, Londen)

VS | Een ‘hate incident’ rond Rothko, Newman en King

De Rothko Chapel, een oord voor meditatie in Montrose, een buitenwijk van Houston, werd onlangs besmeurd met witte verf, die ook werd teruggevonden in de vijver rond een beeld van Barnett Newman, Broken Obelisk, opgedragen aan Martin Luther King. De kapel dankt zijn naam aan de muurschilderingen die de abstracte expressionist Mark Rothko erin aanbracht, en behoort tot de Menil Collection, een museum waarin wijlen het Amerikaans-Franse echtpaar De Ménil-Schlumberger zijn kunstverzameling onderbracht. Volgens de directeur van het kunstcentrum was er sprake van een ‘hate incident’. In en rondom de kapel werden strooibiljetten gevonden met de tekst ‘It’s okay to be white’. Het monument voor Luther King was aan het eind van de jaren zestig door het Joodse echtpaar, dat in WOII uit Frankrijk naar Amerika was gevlucht, aangekocht om geplaatst te worden in het stadhuis van Houston. De gemeenteraad wees het geschenk echter af.

(The Houston Chronicle)

OOSTENRIJK | Directeur Weens museum weg om politiek klimaat

Nicolaus Schafhausen, de Duitse directeur van de Kunsthalle in Wenen, neemt per 1 maart 2019 ontslag. Zijn contract liep nog tot 2022. In een open brief geeft Schafhausen als voornaamste reden voor zijn voortijdige vertrek ‘de heropleving van nationaal-politieke sentimenten’ in Oostenrijk. Schafhausen (53) is sinds 2012 werkzaam in Wenen. Voordien was hij verbonden aan de Frankfurter Kunstverein, het Künstlerhaus Stuttgart en het Witte 
de With Centrum in Rotterdam. 
‘Culturele instellingen die zich bezighouden met complexe maatschappelijke en artistieke uitdagingen zullen in de toekomst een aanzienlijk sterkere politieke ruggensteun nodig hebben. Daarom vertrek ik liever nu de situatie nog plezierig is.’ In december vorig jaar trad de voormalige leider van de ultrarechtse FPÖ, Heinz-Christian Strache, als vicekanselier toe tot de regering van Oostenrijk.

(Artnet, New York)

OOSTENRIJK | Asperger stuurde kinderen de dood in

Moet de aanduiding Syndroom van Asperger voor een bepaalde vorm van autisme in de ban worden gedaan? Historici, kinderartsen en autisten pleiten daarvoor na een publicatie waarin de Oostenrijkse historicus Herwig Czech aantoonde dat de naamgever, de Weense kinderarts Hans Asperger, meewerkte aan het euthanasieprogramma van de nazi’s. Kort daarna verscheen het boek Asperger’s Children van de Amerikaanse historica Edith Sheffer, waarin de bevindingen van Czech worden onderschreven.

Het bewijs voor de medewerking aan kindermoord door Asperger schuilt in de verwijsbrieven van de arts voor twee kinderen, Hertha en Elizabeth, naar de kinderkliniek Am Spiegelgrund in Wenen. De naam van de kliniek is nu een synoniem voor Hitlers euthanasieprogramma Aktion T4, ten aanzien van kinderen. In de Weense kliniek werden in de oorlogsjaren ten minste 789 kinderen ter dood gebracht. In zijn verwijsbrief schrijft Asperger over Hertha dat zij ‘een ondragelijke last voor haar moeder’ is, en over Elizabeth dat zij ‘in het gezin zonder twijfel een nauwelijks dragelijke last is’. Asperger kon weten dat hij hiermee een doodvonnis uitsprak over beide kinderen.

In 1981 gebruikte de Britse jeugdpsychiater Lorna Wing voor het eerst de term Syndroom van Asperger voor een bepaalde vorm van autisme. Tien jaar later vertaalde de Brits-Duitse ontwikkelingspsychologe Uta Frith de verhandeling van Asperger uit 1944, waarin hij zich opwierp als de ‘ontdekker van autisme’. In 1994 nam de American Psychiatric Association de term over in het officiële diagnostisch handboek.

(Nature, Londen)

KLIMAATPOLITIEK

Tegengaan van opwarming aarde: winst 20 biljoen dollar

Meer dan een kwart eeuw geleden, in 1991, werd in een wetenschappelijk artikel onder de titel ‘To slow or not to slow’ al een eerste poging gedaan om de economische gevolgen van het ‘broeikaseffect’ te berekenen: waren maatregelen om de opwarming van de aarde te beperken het geld wel waard of konden we de zaak beter op zijn beloop laten? We zouden er iets aan moeten doen, was toen de conclusie. Dat was goedkoper.

Sindsdien zijn er allerlei studies verschenen met dezelfde vraagstelling, en voortdurend is de uitkomst dezelfde: het beperken van de uitstoot van schadelijke stoffen is goedkoper dan het opvangen van de gevolgen van de opwarming van de aarde. Maar hoeveel goedkoper?

Onlangs verscheen de jongste studie over die vraag, en het antwoord luidt ditmaal concreet: we kunnen tot het eind van deze eeuw 20 biljoen dollar besparen als we de klimaatverandering weten in de perken zoals in Parijs is afgesproken.

Meer actie om de klimaatverandering tegen te gaan, levert grotere economische voordelen op

De studiegroep onder leiding van Marshall Burke van Stanford University maakte een rekenmodel gebaseerd op de invloed van veranderingen in het klimaat op het bbp van 162 landen in de vijftigjarige periode van 1960 tot 2010. Het resultaat: meer actie om de klimaatverandering tegen te gaan, levert grotere economische voordelen op (of: berokkent minder schade).

Wat specifieker: er is 75 procent kans dat wanneer we de rest van deze eeuw de stijging van de gemiddelde temperatuur weten te beperken tot 1,5 graden Celsius – het streven van de Akkoorden van Parijs – we een stuk beter af zijn dan wanneer we de temperatuur met 2 graden laten oplopen. De besparingen belopen dan vermoedelijk een cumulatieve groei van het wereldwijd gemeten bnp van 20 biljoen dollar (ter vergelijking: het wereldwijde bnp bedroeg in 2016 76 biljoen dollar).

Maar ongetwijfeld zullen voor- en tegenstanders van een forse klimaatpolitiek op deze conclusies van alles hebben af te dingen.

(Nature, Londen)

CAMBODJA | Cambodja heeft hekel aan onafhankelijke pers

De laatste onafhankelijke Engelstalige krant in Cambodja, The Phnom Penh Post, is verkocht aan de Maleise zakenman Sivakumar Ganapathy, eigenaar van een pr-onderneming met goede banden met de Cambodjaanse overheid. Ganapathy zegt dat hij de redactionele onafhankelijkheid zal respecteren.

Maar de verkoop valt in een periode waarin de regering in Phnom Penh nogal nonchalant omgaat met de persvrijheid. De Cambodia Daily kreeg vorig jaar een belastingaanslag van 6,3 miljoen dollar, die het bedrijf niet kon betalen. Radio Free Asia sloot onlangs het kantoor in Phnom Penh als gevolg van ‘de onophoudelijke campagne’ tegen het station door de overheid. De belastingtruc werd ook toegepast op de Post, die een aanslag kreeg van 3,9 miljoen. Maar toen de Maleise koper zich meldde, verdween de aanslag van tafel. Het Maleise regeringshoofd Hun Sen, al 33 jaar aan de macht, heeft kennelijk een hekel aan onafhankelijke nieuwsbronnen. En volgende maand zijn er verkiezingen.

(BBC, Londen)

Auteur: Lambiek Berends

WAT ZIJ ZEGGEN OVER… het MH17-rapport

Jerry Skinner, advocaat slachtoffers – The Sydney Morning Herald

Tot nu toe klonken de steunbetuigingen van politici aan de slachtoffers nogal hol. Het Joint Investigation Team (JIT) en het Nederlandse leiderschap hebben dat veranderd. De raket was Russisch, het bewijs daarvoor is duidelijk en overweldigend. Het JIT heeft nog veel meer bewijs, maar in een meesterlijke presentatie hielden 
de onderzoekers de juridische kaarten 
op de borst. Het JIT bestaat uit juristen 
en politiemensen. Nu moeten ook de betrokken landen opstaan. De strafzaak kan worden gewonnen. De civiele zaak kan ook worden gewonnen.

Stuff

Nieuw-Zeeland heeft zich aangesloten bij de internationale veroordeling van Rusland op basis van het JIT-rapport. Minister van Buitenlandse Zaken Winston Peters schaarde zich onvoorwaardelijk achter de conclusie dat een Russische raket de MH17 neerhaalde. Peters sprak zijn ‘diepe bezorgdheid’ uit. Eerder dit jaar leek Peters nog te aarzelen om de Russen verantwoordelijk te stellen voor de MH17 en de gifgasaanval in Syrië. Nieuw-Zeeland hoopte toen een handelsovereenkomst met de Russen te redden. Dat mislukte na felle internationale kritiek.

Julie Bishop Australische minister BZ – Daily Mail

Afgaand op deze bevindingen is de enige redelijke conclusie die we kunnen trekken dat Rusland direct betrokken was bij het neerhalen van de MH17. Australië en Nederland hebben de Russische Federatie laten weten dat we haar verantwoordelijk stellen. We hebben geëist dat er onderhandelingen komen over de precieze toedracht, en over schadevergoedingen voor de Australische slachtoffers. Zij willen de zaak afsluiten, maar ze zoeken ook gerechtigheid voor de wreedheden die zijn begaan.

Grigory Logvinov Russisch ambassadeur in Australië – Tass (Russian News Agency)

De Australische autoriteiten hebben 
de dubieuze conclusies van het JIT 
overgenomen en eisen dat Rusland 
spijt betuigt en een schadevergoeding betaalt. Alle Russische voorstellen om betrokken te worden bij het onderzoek zijn verworpen. Het was op voorhand duidelijk wie de schuld zou krijgen. Het zogenaamde onderzoek is vrijwel uitsluitend gebaseerd op sociale media en ongeloofwaardig internationale ngo’s. Hetzelfde patroon zag je bij de zogenaamde Skripal-zaak, in Syrië en bij het westerse ingrijpen in Joegoslavië en Irak.