Wereldnieuws

DUITSLAND | Nepnieuws tijdens demonstraties

Tijdens demonstraties eind augustus tegen coronamaatregelen in Berlijn deden valse berichten de ronde. Nieuws over een demonstrant die door politie-ingrijpen zou zijn omgekomen verspreidde zich als een lopend vuurtje via socialemediakanalen van de ‘Coronarebellen’ of ‘Dwarsdenkers’. Het vermeende bewijs van de ‘moord’ werd geleverd door een omstander die de arrestatie van een vrouw op video had vastgelegd.

Maar volgens de Berlijnse politie is er niemand omgekomen. Ook de beschuldiging op berichtendienst Telegram dat de politie de gearresteerde vrouw had verkracht op weg naar het politiebureau, noemt de politie een poging om hulpdiensten in diskrediet te brengen. Een foto die eveneens op grote schaal werd verspreid, toont een demonstrant die zou zijn flauwgevallen toen hij werd gearresteerd. Volgens berichten van demonstranten is het onduidelijk ‘of hij het heeft overleefd’. Hulpdiensten zeggen dat de man nooit buiten bewustzijn is geweest. De nieuwssite van Der Spiegel beschuldigt de Dwarsdenkers van het ‘doelgericht’ verspreiden van nepnieuws.

(Der Spiegel, Hamburg)

KENIA | Kleurrijke verschijning

Iedereen in de Keniaanse hoofdstad Nairobi kent James Maina Mwangi van zijn monochrome pakken in felle kleuren. Zelfs het hoesje van zijn telefoon en mondkapje matchen met de kleur van zijn outfit. Tijdens een interview in 2018 met BBC Africa vertelde hij dat hij meer dan 160 pakken bezit en maakte hij aanspraak op de titel van best geklede man van Afrika.

Maina Mwangi groeide op in armoede en vertrok op zijn twaalfde naar Nairobi, waar hij vijf jaar op straat leefde voordat hij een als jongerenwerker aan de slag ging. ‘Ik had maar één shirt en één broek, die ik alleen maar met water waste.’ Met zijn opvallende outfits wil hij aan de jeugd duidelijk maken dat je succes kunt hebben als je op het rechte pad blijft.

(Bored Panda, Vilnius)

NOORWEGEN | Conflict in het Poolgebied

De Noorse Barents Observer biedt sinds 2003 nieuws over het Poolgebied in het Engels en Russisch. Het medium is sinds anderhalf jaar in conflict met Roskomnadzor, de Russische toezichthouder op staatsmedia, vanwege een verhaal over een homoseksuele Sami uit Noord-Zweden. De man vertelt hoe hij worstelde met vooroordelen en twee keer probeerde zijn leven te beëindigen. Het verhaal eindigt positief want de man werkt nu als hulpverlener voor jonge homomannen in vergelijkbare omstandigheden.

De Roskomnadzor ziet dat echter anders en vindt dat het artikel ‘zelfmoord propageert’. Barents ging op slot voor Russische lezers. Een beroep van Barents tegen dit besluit werd onlangs door een rechtbank in Moskou afgewezen en de Noren stappen nu naar het Russische Hooggerechtshof. ‘We hebben niets verkeerds gedaan,’ vindt hoofdredacteur Thomas Nilsen. Nilsen wil desnoods doorgaan tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

(Barents Observer, Kirkenes)

INDIA | Advocaat veroordeeld

Prashant Bhushan, een prominente advocaat in India, is schuldig bevonden aan minachting van het Hof. Hij kreeg daarvoor een symbolische boete van één roepie (0,011 euro). Bushan had een foto op Twitter gepost van een opperrechter die tijdens de lockdown zonder mondkapje poseerde. In een andere tweet stelde Bhushan dat de bepalende rol van het Hooggerechtshof zeker zal worden opgemerkt, als historici in de toekomst zullen bestuderen hoe de democratie in India de afgelopen zes jaar is vernietigd. ‘Ondermijning van de waardigheid en het gezag van het Hooggerechtshof,’ aldus het Hooggerechtshof.

De rechtszaak leidde in India tot een fel debat over vrijheid van meningsuiting en over de onmogelijkheid de hoogste rechterlijke macht te bekritiseren, aangezien het Hof in dergelijke zaken zelf moet oordelen of het geschaad is.

(The Indian Express, Mumbai)

AMERIKA | Schaake versus Silicon Valley

The New Yorker publiceerde een mooi portret van voormalig EU-parlementariër Marietje Schaake. Sinds oktober is zij directeur Internationaal Beleid van het Cyber Policy Center aan de gerenommeerde Stanford University. Schaake afficheert zich daar graag als een ‘buitenaardse’ te midden van alle techgelovigen. Niet geheel onterecht, want Stanford is dé leverancier van talenten voor Silicon Valley.

Samen met voormalig Google-CEO Eric Schmidt was Schaake een van de keynotesprekers op een conferentie van wetenschappers en techprominenten. Schmidt hield een voorspelbare lofzang op artificial intelligence en Google, maar Schaake sloeg een andere toon aan. Ze confronteerde haar gehoor met een kritisch relaas over het heden, dat wordt gekenmerkt door de weerzin van Big Tech tegen regelgeving, door het ongecontroleerd verzamelen van persoonlijke gegevens en de gestage uitholling van de democratie. Silicon Valley beschouwt zichzelf als voorvechter van democratie en individuele besluitvorming, maar Schaake betwist dat.

Ongereguleerde informatietechnologie is volgens haar geen wapen tegen autoritarisme, integendeel: technologie die buiten het bereik van wetgevers en kiezers valt, is antidemocratisch. Pas als het beleid van techbedrijven door kiezers kan worden beoordeeld, kunnen wetten worden aangenomen die de maatschappelijke en economische schade door Big Tech beperken. Privacy wordt dan beter beschermd, transparantie over het verzamelen van gegevens wordt vergroot en bedrijven kunnen dan effectief verantwoordelijk worden gehouden voor de informatie die ze verspreiden.

(The New Yorker, New York)

AMERIKA | Facebook is een zegen voor Donald Trump

‘Luister, liberalen. Als jullie denken dat Donald Trump in november niet herkozen kan worden, moeten jullie meer aandacht aan Facebook besteden.’ Zo begon Kevin Roose vorige maand zijn column over technologie in The New York Times. Sinds de verkiezingen van 2016 volgt hij naar eigen zeggen ‘obsessief’ hoe partijpolitieke berichten het doen op Facebook. Gebruikmakend van CrowdTangle, een datatool van Facebook, analyseert Roose welke berichten van politici en experts de meeste likes en commentaren hebben gekregen. Zijn ranglijst ziet er nagenoeg elke dag hetzelfde uit: conservatieve posts volgen elkaar op en slechts af en toe is er sprake van een liberale ‘indringer’. Het is volgens Roose dan ook geen geheim dat Facebook een zegen is voor de president en zijn bondgenoten, ondanks het geklaag van Trump over vermeende ‘censuur’ door Silicon Valley.

Met zijn dataonderzoek laat Roose zien hoe dominant het rechtse spectrum op Facebook de afgelopen jaren is geworden. Het pro-Trumpkamp heeft een goed geoliede mediamachine gecreëerd, die bij elk belangrijk nieuwsbericht in werking treedt. Een rechtse stortvloed van commentaren overstemt volgens Roose stelselmatig de reguliere media en de liberale op-positie. Daardoor is een soort parallel media-universum ontstaan dat linkse Facebook-gebruikers wellicht nooit te zien krijgen, maar dat verbluffend effectief is in het creëren van een eigen versie van de realiteit. In die rechtse Facebook-bubbel is de reactie van president Trump op covid-19 sterk en doeltreffend, is Joe Biden nauwelijks in staat om hele zinnen te zeggen en is Black Lives Matter niet meer dan een groep gevaarlijke, gewelddadige plunderaars.

De bevindingen van Roose zijn van belang, want in 2019 gebruikte 70 procent van de Amerikaanse volwassenen Facebook en betrok 43 procent zijn nieuws van het platform. Tijdens de coronapandemie zijn die aantallen mogelijk nog verder gestegen.

(The New York Times, New York)

WAT ZIJ ZEGGEN OVER… de staatsgreep in Mali

Joseph Stepansky, journalist

‘In de weken voorafgaand aan de staatsgreep gingen tienduizenden aanhangers van de oppositie de straat op om te protesteren tegen omstreden parlementsverkiezingen, aanhoudende economische ellende en de politieke instabiliteit die is ontstaan na de staatsgreep van 2012, waardoor aan Al Qaida gelieerde separatisten gebied wisten te veroveren. Maar naast de hoop op de sociale en politieke hervormingen, blijven de voortdurende conflicten in de uitgestrekte noordelijke en centrale regio’s van het land de realiteit.’    

Robbie Gramer & Chloe Hadavas, verslaggevers

‘Mali is een belangrijk knooppunt in de strijd tegen terrorisme in West-Afrika. De staatsgreep is een aanzienlijke tegenslag voor de jarenlange pogingen om de invloed te beperken van militante groeperingen, waarvan sommige zijn gelieerd aan IS en Al Qaida. Na de militaire staatsgreep in 2012 namen extremisten al grote delen van centraal Mali in beslag. Ondanks de jarenlange internationale inspanningen hebben deze groepen hun greep weten te behouden en ze verspreiden zich nu verder zuidelijk, naar Burkina Faso en Niger.’

Florence Parly, Franse minister van Defensie

‘Een overgang naar een civiele regering zal snel moeten plaatsvinden. Het is een kwestie van maanden. Als dat niet gebeurt, bestaat het risico dat terroristen als eersten zullen profiteren van deze politieke crisis, omdat terroristen zich voeden met de zwakte van staten. En de Malinese staat is op dit moment zwak. Zeer zwak. De internationale gemeenschap, die zich heeft gecommitteerd aan de Sahel en aan Mali in het bijzonder, moet bij zichzelf te rade gaan over te nemen stappen.’

Bisa Williams & John Goodman, Carter Center voor conflictoplossing

‘De Europese Unie, Frankrijk en de Verenigde Staten hebben de staatsgreep snel veroordeeld, en de VN-Veiligheidsraad volgde kort daarna. De Afrikaanse Unie noemde militaire staatsgrepen “iets uit het verleden dat niet meer kan worden geaccepteerd” en schorste Mali. Terecht maken deze bondgenoten zich zorgen over een machtsvacuüm in Mali dat de regio verder zou kunnen destabiliseren. Ze staan nu voor de vraag hoe ze kunnen bijdragen aan een vreedzame oplossing van de huidige crisis.’