Wereldnieuws

Zwitserland – ‘Ook vrijheid van denken valt onder mensenrechten’

Het begrip ‘mensenrechten’ moet worden uitgebreid om het individu te beschermen tegen diefstal, misbruik of het hacken van gedachten en van andere informatie uit het brein. De snelle vorderingen van de technologie waarmee hersenactiviteiten kunnen worden gelezen of gewijzigd, maken deze bescherming noodzakelijk. Dat schrijven de Zwitserse neuro-ethicus Marcello Ienca (Universiteit Basel) en de jurist Roberto Adorno (Universiteit Zurich).

Veel van de bedoelde technologie wordt ontwikkeld voor medische doeleinden, maar sommige van de technieken en instrumenten vinden hun weg naar de markt. Via die weg kunnen zij nieuwe bedreigingen vormen voor de privacy en de persoonlijke vrijheid, stellen de schrijvers.

‘De informatie in onze hersenen behoeft speciale bescherming in dit tijdperk van zich snel ontwikkelende technologieën,’ aldus Ienca. Het tweetal stelt vier specifieke rechten toe te voegen aan de bestaande definitie van mensenrechten: het recht op cognitieve vrijheid (om te weigeren zich te onderwerpen aan nieuwe technieken), op geestelijke privacy (gedachten ‘lezen’ of ‘aftappen’ is uit den boze), op mentale integriteit (bescherming tegen het hacken van hersenimplantaten) en op psychische continuïteit (gericht tegen handelingen die de identiteit van de mens aantasten).

‘Het klinkt misschien wel voorbarig om bescherming te vragen tegen toekomstige technieken,’ aldus Ienca, ‘maar het is altijd te vroeg om de invloed van de techniek te beoordelen, totdat het te laat is.’

(Life Sciences, Society and Policy, Londen)

Algerije – Stemmen op een vrouw, maar wel zonder gezicht

Aan de parlementsverkiezingen op 4 mei in Algerije deden ook vrouwen mee, zelfs voor de streng islamistische partijen – maar op de verkiezingsposters van sommige partijen hadden de vrouwelijke kandidaten geen gezicht. Dat was onder meer het geval voor de islamistische PEP (hoewel die partij een vrouwelijke voorzitter heeft), maar ook voor de socialistische oppositiepartij FFS, die posters verspreidde met wel drie gezichtsloze vrouwelijke kandidaten (de mannelijke kandidaten op de posters stonden er breeduit grimlachend op), en zelfs op de lijst met ‘onafhankelijke’ kandidaten was dat het geval.

De krant Al Watan noemt ‘het fenomeen van de “gezichtsloze kandidaten” illustratief voor de onverwachte opkomst van islamistische idealen in de Algerijnse maatschappij’. Volgens de krant waren het slechts in enkele gevallen de vrouwelijke kandidaten zelf die weigerden ‘hun ware gezicht op de posters te laten zien’. De commissie die toezicht houdt op het verloop van de verkiezingen deelde aan vijf partijen een waarschuwing uit, waarna de posters met de gezichtsloze vrouwelijke kandidaten werden verwijderd.

(France 24, Parijs)

SAOEDI-ARABIË – Angela Merkel; rolmodel voor Saoedische vrouwen

De Saoedische onderminister van Economie Mohammad al-Tuwaijri in een interview bij gelegenheid van het bezoek van bondskanselier Merkel: ‘Zonder vrouwen kan Saoedi-Arabië niet meer functioneren, zonder hun aandeel op de arbeidsmarkt lukt het niet meer. De tijd dat we de helft van het arbeidspotentieel buitensloten, is voorgoed voorbij. Dat kunnen we ons niet meer veroorloven. De hervormingen moeten snel worden doorgevoerd.’

‘Het zal voor sommigen moeilijk te accepteren zijn, maar dat is nu eenmaal altijd zo. Saoedische vrouwen zijn buitengewoon goed opgeleid, ze willen meedoen en ze willen een stem hebben in de veranderingen in ons land.’

‘Angela Merkel is wereldwijd een voorbeeld, dus ook voor ons. Ze is bescheiden en ze werkt hard. Veel mensen hier zien haar op de televisie: hoe ze zomaar mensen uit de meest uiteenlopende landen de hand schudt… Merkel is hier zoiets als een ster, een rolmodel voor Saoedische vrouwen. Daarom is haar bezoek aan dit land zo belangrijk.’

(Der Spiegel, Hamburg)

OOSTENRIJK – Frankrijk verhindert veiling naziroofkunst in Wenen

Het Weense veilinghuis Im Kinsky heeft op aandringen van de Franse staat een schilderij van de zeventiende-eeuwse Amsterdamse portretschilder Bartholomeus van der Helst uit de verkoop gehaald. Het schilderij, een mannenportret, maakte deel uit van de collectie van de Frans-Duitse verzamelaar Adolphe Schloss, die in 1943 door de Duitsers werd geroofd ten bate van het ‘Führermuseum’ in Linz. Dat museum is er nooit gekomen en de collectie, die uit 333 werken van Vlaamse en Hollandse meesters bestond, werd in 1945 in Wenen met andere roofkunst door de Amerikanen in beslag genomen. Onder meer het werk van Van der Helst ‘verdween’ evenwel opnieuw: het werd voor de tweede maal geroofd.

Pas toen het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken zich met de zaak ging bemoeien, ging Im Kinsky door de knieën

De erfgenamen van Schloss hadden het veilinghuis verzocht het werk uit de aanbieding te halen, maar Im Kinsky weigerde dat: de huidige eigenaar die het schilderij voor de veiling had ingebracht, zou hebben aangetoond dat hij het in 2004 ‘te goeder trouw’ van een Duitse kunsthandelaar had gekocht.

Het veilinghuis kwam met een heel ander voorstel: de erfgenamen zouden het schilderij – geschat op een waarde van dertigduizend euro – zelf kunnen kopen, of genoegen kunnen nemen met het delen van de opbrengst met de huidige eigenaar. Pas toen het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken zich met de zaak ging bemoeien, ging Im Kinsky door de knieën.

Volgens Ernst Ploil, een van de directeuren van het veilinghuis, is hij volgens de Duitse en Oostenrijkse wetgeving gerechtigd kunstwerken te verkopen waarop de verdenking rust dat ze destijds door de nazi’s zijn geroofd, zolang duidelijk is dat de huidige eigenaar het werk te goeder trouw heeft aangekocht. Maar in Frankrijk mag dergelijk werk onder geen beding worden verhandeld.

Van de collectie-Schloss, die door de grootindustrieel in de negentiende eeuw vanuit zijn woonplaats Parijs werd bijeen gekocht, zijn na het einde van de Tweede Wereldoorlog 162 werken teruggegeven aan de erven. Dat betekent dat er nog altijd 171 schilderijen worden vermist.
Het onderhavige werk van Van der Helst is zeer waarschijnlijk het portret van de Rotterdamse bierbrouwer Dammas Jansz. Pesser, wiens jongere broer Dirck zich in 1634 liet vereeuwigen door een andere fameuze Amsterdamse portretschilder, Rembrandt van Rijn.

(The Guardian, Londen)

VERENIGD KONINKRIJK – ‘Twee biertjes werken beter dan gebruikelijke pijnstillers’

Het drinken van twee glazen bier kan lichamelijke gevoelens van pijn met een kwart verlagen. Dat blijkt uit een omvangrijk onderzoek aan de Universiteit van Greenwich (Londen). Het verhogen van een alcoholgehalte in het bloed tot 0,08 procent leidt tot ‘een kleine verhoging van de pijngrens en dus tot een gemiddelde tot grote verlaging van het pijngevoel’.

‘De uitkomst van het onderzoek wijst uit dat alcohol een effectieve pijnstiller is,’ aldus de onderzoekers. ‘Dat kan het overmatig alcoholgebruik verklaren van mensen met aanhoudende pijnen – niettegenstaande de mogelijke consequenties voor de gezondheid op lange termijn.’

De leider van het onderzoek, Trevor Thompson: ‘Alcohol kan worden vergeleken met sterke pijnstillers als opioïden zoals codeïne. Het effect is groter dan dat van paracetamol. Als we er een medicijn van kunnen maken zonder de schadelijke bijwerkingen, hebben we iets dat in beginsel beter werkt dan wat er nu op de markt voorhanden is.’

(The Independent, Londen)

FILIPIJNEN – Gat in de markt: een prefabmuseum

De Filipijnse kunstverzamelaar en projectontwikkelaar Robbie Antonio denkt een gat in de vastgoedmarkt te zien. Hij heeft twee Franse architecten van naam, Jean Nouvel en Christian de Portzamparc, gevraagd ontwerpen te maken voor een serie kant-en-klaarmusea, die hij voor een miljoen dollar of daaromtrent in de particuliere markt wil zetten. Hij wil zo collega-verzamelaars in staat stellen hun collectie voor weinig geld aan een groter publiek te tonen dan alleen aan de eigen familie en vrienden.

Zelf heeft Antonio zijn verzameling hedendaagse kunst – waaronder opmerkelijk veel portretten van zichzelf – ondergebracht in zijn villa in Manila, die iets meer heeft gekost: 15 miljoen dollar. Niet voor het publiek toegankelijk, maar wel ontworpen door een architect van naam: Rem Koolhaas.

De Filipijn heeft gunstige ervaringen met prefab: hij heeft de laatste jaren een hele serie kant-en-klare huizen op de markt gebracht, ontworpen door architecten van naam (onder wie Daniel Libeskind), die per stuk tussen 80.000 en een half miljoen dollar kosten en binnen enkele maanden leverbaar zijn.

(ArtNews, New York)