Wereldnieuws: de Brexit

VERENIGD KONINKRIJK: We Say Goodbye

Het was een beeld dat volop werd gedeeld na de Brexituitslag: de iconische foto van de Beatles op Abbey Road, maar dan een minder bekende versie, waarop de Fab Four in tegengestelde richting lopen. Het plaatje paste prima in de reeks aan al dan niet ludieke protesten van de Britse culturele gemeenschap tegen de Brexit. Popmusici Damon Albarn en PJ Harvey, fotograaf Wolfgang Tillmans, mode-icoon Vivienne Westwood, schrijver John le Carré, regisseur Danny Boyle en acteur Benedict Cumberbatch, allemaal behoorden ze tot het tegenkamp. John Cleese van Monty Python was overigens vóór, net als collega-krasse knarren Michael Caine en Roger Daltrey. En Paul McCartney zelf? 
Die had zijn keus vlak voor de stemming nog niet gemaakt.

GRIEKENLAND: Crisis in EU is ditmaal niet onze schuld

Volgens de Griekse krant To Vima 
heeft premier Alexis Tsipras het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU ‘een slag voor de Europese eenwording’ genoemd. De Griekse premier ziet de Brexit als het resultaat van de gemakzuchtige aanpak van de vluchtelingencrisis en de bezuinigingsmaatregelen. Dat zijn volgens Tsipras besluiten geweest die aan 
het Europese project schade hebben toegebracht, maar waarvan de Europese leiders niet de consequenties hebben willen aanvaarden.

Europa gaat een moeilijke zomer tegemoet (en gelukkig kan dat ditmaal niet Griekenland worden verweten) en een periode van grote onzekerheid. Men beweert in Brussel nu wel dat de economische gevolgen van de Brexit beperkt zullen zijn, maar de ondergang van Lehman Brothers in 2008 leert 
ons één ding: de gevolgen van een dergelijke gebeurtenis zijn onvoorspelbaar en kunnen snel om zich heen grijpen.

I Kathimerini, Athene

VERENIGD KONINKRIJK – Farages commentaar ‘Geen schot gelost’ is van ‘een peilloze botheid’

Nigel Farage, de leider van de UK Independence Party en een van de motoren achter de campagne voor een Brexit, zei kort nadat de uitslag bekend was geworden: ‘We hebben de afgelopen tijd gevochten tegen de multinationals, tegen de grote banken, tegen de hoge politiek, tegen leugens, corruptie en bedrog. Maar vandaag hebben oprechtheid, fatsoen en het geloof in de natie het gewonnen. En dat hebben we gedaan door verdomd hard te werken, en zonder dat er een schot is gelost.’

De frase ‘zonder dat er een schot is gelost’, nog geen week na de moord op Lagerhuislid Jo Cox (Labour), maakte woedende reacties los op Twitter. De uitlating van Farage werd daar omschreven als ‘ongelooflijk ongevoelig’ en ‘van een peilloze botheid’.

The Independent, Londen

ARGENTINIË: La Guerra de las Malvinas kan opnieuw beginnen

Argentijns minister van Buitenlandse Zaken Malcorra heeft op 23 juni nogmaals de onvervreemdbare rechten van Argentinië op de eilandengroep Malvinas bevestigd, waarover in het voorjaar van 1982 door Argentinië een conflict met Groot-Brittannië werd uitgevochten [de Falklandoorlog]. De zakenkrant Ambito Financiero berichtte onlangs dat een recent Brits regeringsrapport waarschuwt voor ‘een meer agressieve houding’ die Argentinië inzake de zeggenschap over de eilandengroep zal aannemen als het VK de steun van de EU zou ontvallen.

Het is ons allerlaatste territoriale geschil met een grote mogendheid. Onze soevereiniteit opeisen over de Malvinas tegenover de Europese Unie is inderdaad absoluut iets anders dan hetzelfde doen jegens een geïsoleerd land. Het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU biedt kansen aan Argentinië. Ongewild hebben de Britten wellicht met hun Brexit de Malvinas dichter naar het Latijns-Amerikaanse continent geschoven.

Infobae, Buenos Aires

EUROPA: Onderschat nooit de macht van boze kiezers

Het Britse besluit om uit de EU te stappen was onderdeel van een interne strijd omtrent de identiteit, de cultuur en de onafhankelijkheid van het land, en zal de Britse rol in de wereld veranderen. Brexit kan een blunder van historische omvang blijken te zijn, die niet de Britse identiteit bevestigt, maar het land verscheurt. De uitslag zal gevolgen hebben voor de naoorlogse beweging naar een steeds hechter, verder geïntegreerd Europa. Vandaag de dag worstelen andere lidstaten met veel van dezelfde nationalistische en isolationistische tendensen die in Engeland de boventoon voerden. Amerikanen zouden er verkeerd aan doen om dit als een ruzie ergens ver weg te beschouwen.

In de VS winnen demagogie, populisme en nationalistische vreesachtigheid terrein – en ook de stemmen voor de waarschijnlijke Republikeinse presidentskandidaat, Donald Trump. Deze juichte de Brexit toe en leek blij te zijn met de ineenstorting van het Britse pond en de stimulerende invloed daarvan op het inkomend toerisme (hij bezit een golfcomplex in Schotland), voorbijgaand aan het feit dat de zwakkere munt banen in Amerika kost omdat de export zal dalen.

Er zijn gevaarlijke, demagogische, intolerante stromingen in de huidige Amerikaanse politiek. Een les die uit Brexit kan worden getrokken is dat we niet zelfgenoegzaam moeten worden, niet zomaar mogen aannemen dat de kiezers uiteindelijk wel tot bezinning zullen komen en een veilige, verantwoorde keuze zullen maken. De boodschap is helder: onderschat de macht van boze kiezers niet.

Los Angeles Times, Los Angeles

VS: Een ‘Brexit’ zou zich ook op 8 november kunnen voordoen

Het was op grimmige wijze toepasselijk: de eerste wereldberoemde bezoeker aan post-Brexit Groot-Brittannië was Donald Trump. In de vroege morgen van vrijdag 24 juni landde zijn privévliegtuig in Glasgow, waar hij overwipte in een Trump-helikopter voor de opening van zijn golfcomplex, Trump Turnberry Golf Course. En daar stak hij de loftrompet over ‘de geweldige overwinning’ van de voorstanders van de Britse uittreding uit de Europese Unie (alleen was hij op de verkeerde plek: de Schotten waren in meerderheid tegen).

Hij prees de kiezers die ‘hun heilige recht’ op onafhankelijkheid hadden opgeëist en zich weer meester hadden gemaakt van hun land en zijn grenzen. Uiteraard moest hij het vooral ook over zichzelf hebben. Volgens hem zijn er parallellen tussen Brexit en zijn succes bij de Republikeinse voorverkiezingen in Amerika. ‘Ik denk dat de meeste mensen die parallel wel zien. Kiezers hebben er genoeg van te worden geregeerd door de elite.’

Brexit laat zien dat vijandigheid jegens migranten, het cynisch vertrappen van de waarheid en een arrogante minachting voor expertise en deskundigheid wonderen kunnen doen

Inderdaad, velen vragen zich af of de onvoorstelbare keuze die de Britten hebben gemaakt zijn schaduw vooruitwerpt over de Amerikaanse presidentsverkiezingen op 8 november.

Er zijn in elk geval genoeg lessen uit Brexit te trekken voor Amerikanen die in november geconfronteerd zullen worden met nationalistisch, eigen-volk-eerst getint populisme. Mogelijk menen de Amerikanen dat er niet genoeg blanke, arme, boze en achtergestelde kiezers zijn om Trump de presidentsverkiezing te laten winnen. Maar Brexit bewijst dat het wél kan. Brexit laat zien dat vijandigheid jegens migranten, het cynisch vertrappen van de waarheid en een arrogante minachting voor expertise en deskundigheid wonderen kunnen doen. En dat dit ook in landen waarvan de democratische spelregels ooit werden gezien als een baken in de wereld kan leiden tot ernstige, duurzame zelfverminking.

Jonathan Freedland in The New York Review of Books

WAT ZIJ ZEGGEN OVER… de Brexit

Keith Dixon, Le Monde

‘En zo klapte de val dicht achter David Cameron, die hij had gezet voor zijn eurofobe tegenstanders binnen de conservatieve partij. De Britse premier meende een dubbelslag te slaan met een referendum: nieuwe concessies afdwingen in Brussel in onderhande-

lingen onder druk, zo het gras wegmaaien voor de voeten van de eurosceptici en een einde maken aan de twisten die het Britse conservatisme teisteren sinds het vertrek van Margaret Thatcher in 1990.’

Frankfurter Allgemeine Zeitung, commentaar

‘Een toekomstige Britse regering 
kan na de Brexit alsnog besluiten om weer lid te worden van de EU, een 
zogenoemde “Brentry”. Dat zou evenwel veel tijd kosten en 
nieuwe onderhandelingen zouden de Britten geen garantie bieden dat zij 
opnieuw voor een uitzonderingspositie in aanmerking komen, zoals het behoud van de eigen munteenheid en het niet-toetreden tot het Verdrag van Schengen.’

Rhiannon Lucy Cosslett, The Guardian

‘“Ik ben bang dat Brexit me een totaal andere kijk heeft gegeven op ouderen,” zegt een vriendin. “Ik zag die vrijdagmorgen een ouder stel op straat en plotseling voelde ik een enorme woede in me opkomen, een bijna fysieke afkeer.” Bij het referendum stemde 75 procent van de 18- tot 24-jarigen en 56 procent van de 25- tot 49-jarigen tegen een Brexit versus 44 procent van de 50- tot 64-jarigen en 39 procent van de 65-plussers.’

Colin Tóibín, Neue Zürcher Zeitung

‘De Ierse Republiek is lid van de Europese Unie, en indien Schotland eveneens voor die status kiest, raakt Noord-Ierland tamelijk geïsoleerd. In het kader van de vredesovereenkomst werd destijds vastgelegd dat Noord-Ieren zich als Iers of als Brits burger kunnen laten registreren, 
maar ook voor de dubbele nationaliteit kunnen kiezen. Men kan ervan uitgaan dat vooral jongeren van die mogelijkheid gebruik zullen maken. Als enigen onder de inwoners van het Verenigd Koninkrijk kunnen zij dan ondanks Brexit zoals voorheen Brits staatsburger én lid van de EU zijn.’

Auteur: Lambiek Berends