De roep om een verhoogde belasting op vlees neemt toe. Betutteling, vinden tegenstanders. Maar voorstanders wijzen op de hoognodige voordelen voor de volksgezondheid en het milieu.
NEE
Begin november publiceerde wetenschappelijk tijdschrift PLOS ONE een onderzoek van de Universiteit van Oxford dat een campagne lijkt in te luiden om verwerkt en rood vlees in de ban te doen. Het is een ware kruistocht, en zoals de meeste kruistochten begint ook deze met de roep om een zondebelasting.
De bewijsvoering rust, zoals wel vaker wanneer de ‘volksgezondheid’ in het geding is, op ondoorzichtige computermodellen. Die leveren schattingen op van het aantal sterfgevallen als gevolg van de overconsumptie van vlees, de kosten voor de maatschappij en de hoogte van eventuele belastingen om die te compenseren. Uiteindelijk rolt daar een schatting uit van het aantal mensen dat langer leeft als we door hogere prijzen minder vlees gaan eten.
Het artikel geeft de lezer te weinig informatie om het model werkelijk te kunnen begrijpen, maar één ding is duidelijk: de cijfers zijn onwaarschijnlijk hoog. De auteurs concluderen dat er wereldwijd jaarlijks 2,4 miljoen mensen sterven aan de consumptie van verwerkt en rood vlees. Op zich is, naar de losse standaarden van de voedingsepidemiologie, het verband tussen verwerkt vlees en darmkanker redelijk rechtlijnig. Het zou goed kunnen dat er inderdaad een associatie is tussen het eten van vlees en hart- en vaatziekten en beroertes. Maar dan nog is zo’n hoog cijfer volstrekt ongeloofwaardig.
Slik je het idee dat er jaarlijks 2,4 miljoen mensen dood neervallen bij hun broodje ham of braadworst, dan ga je misschien ook mee met de auteurs in hun schatting
Slik je het idee dat er jaarlijks 2,4 miljoen mensen dood neervallen bij hun broodje ham of braadworst, dan ga je misschien ook mee met de auteurs in hun schatting dat de consumptie van verwerkt en rood vlees de gezondheidszorg over de hele wereld jaarlijks 285 miljard dollar kost. De auteurs nemen dit bedrag en doen vervolgens een aantal ongespecificeerde aannames over de milieueffecten en de broeikasgasuitstoot van de veeteelt. Ze besluiten dan dat de prijs van verwerkt vlees in rijke landen met gemiddeld 111 procent zou moeten stijgen om de negatieve effecten ervan te compenseren.
Hoe absurd dit voorstel misschien ook klinkt, het is helemaal niet zo onwaarschijnlijk dat er in de afzienbare toekomst zo’n vleesbelasting zal komen, waarschijnlijk gevolgd door een reclameverbod en afschrikwekkende waarschuwingen. De onstuitbare opkomst van de volksgezondheidsbeweging van de laatste jaren doet het ergste vrezen.
Die kans wordt alleen maar groter als je bedenkt dat niet alleen de volksgezondheidslobby het graag wil. Gezondheidsfreaks, veganisten, vegetariërs en milieuactivisten hebben op dit punt een onzalig verbond gesloten. Het is een nieuwe fase in de groeiende betutteling die onze maatschappij in haar greep heeft. Alleen een domoor ziet niet in dat deze mensen ook nu hun zin zullen krijgen.
Auteur: Christopher Snowdon
Snowdon is een Britse auteur en journalist en lid van de libertarische denktank The Institute of Economic Affairs. Hij is een verklaard tegenstander van wat hij de ‘nanny state’ noemt.
The Spectator | Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 93.670
Springplank voor aspirant-parlementariërs. Opgericht in 1828 en nog altijd het kompas voor intellectuelen en conservatieve leiders. Sterke analyses, scherp van toon.
JA
Gesteld dat ons overheidsbeleid de weerslag moet vormen van de publieke opinie, maatschappelijke behoeftes en wetenschappelijk bewijs, wordt het hoog tijd voor een belasting op vlees.
Recente conclusies van onder andere de Verenigde Naties, de Wereldgezondheidsorganisatie en de NHS [de Britse gezondheidsdienst] liegen er niet om: het lekkere stukje vlees op ons bord is zijn onschuld verloren. Zeker, vlees kan belangrijke voedingsstoffen leveren en deel uitmaken van een gezonde levensstijl. Maar dat is niet waar het hier om gaat.
De consumptie van slechts 50 gram verwerkt vlees per dag (bijvoorbeeld een hotdog) verhoogt de kans om in de loop van je leven darmkanker te krijgen met 18 procent. De gemiddelde Brit eet niet minder dan 70 gram per dag. Vleesconsumptie belast dus onze gezondheidszorg en daar zijn kosten aan verbonden. Een belasting op vlees zou zeer vergelijkbaar zijn met de al bestaande accijnzen op tabak en sigaretten.
Een belasting op vlees zou ook in lijn zijn met de Britse belasting op zoete frisdranken
Voordat de huidige wetenschappelijke consensus over de nadelige effecten van roken tot stand kwam, ging men ervan uit dat sigaretten niet alleen onschadelijk waren, maar zelfs goed voor de gezondheid. De wetenschap ontdekte echter dat dit niet klopte en na verloop van tijd werd daarom het beleid aangepast, ondanks furieuze protesten van partijen die hun belangen bedreigd zagen.
Een belasting op vlees zou ook in lijn zijn met de Britse belasting op zoete frisdranken. Suiker kan best deel uitmaken van een gezonde voeding, maar overconsumptie zorgt in ons dagelijks leven voor problemen; hier ligt een taak voor de overheid, vandaar deze belasting. In het geval van vlees komen daar nog de desastreuze milieueffecten en andere negatieve gevolgen van de veeteelt bij. Waarom is ingrijpen hier dan taboe?
Niet alleen zou een vleesbelasting de Britten ertoe aanzetten gezonder te leven, het zou ook de Britse broeikasgasuitstoot met 17 procent terugbrengen. Groot-Brittannië zou laten zien de klimaatverandering serieus te nemen en zelfs het voortouw te willen nemen in de bestrijding ervan. De Denen en Zweden praten er al over, Groot-Brittannië zou hetzelfde moeten doen. Toch is de houding van veel mensen in deze kwestie nogal bizar: een uitzinnige, compromisloze, hartstochtelijke verdediging van alles wat maar met vlees te maken heeft.
Tegenover deze vaak luidruchtige types moeten we onze motieven helder verwoorden: we pleiten er absoluut niet voor om vlees in de ban te doen of de vleesconsumptie te controleren. Een belasting is niet meer dan een verstandige, progressieve beleidsmaatregel, een stap in de goede richting, gebaseerd op wetenschappelijk bewijs. Kortom, een prima manier om iets te doen aan de negatieve gevolgen van onze persoonlijke keuzes.
Auteur: Sam Pugh
Pugh studeert politicologie aan de Universiteit van Glasgow, waar hij schrijft voor studentenplatform MyGlasgow. Deze bijdrage is zijn eerste stuk voor de New Statesman.
New Statesman | Verenigd Koninkrijk | weekblad | oplage 34.000
Sinds 1913 hét tijdschrift voor de Britse linkse intelligentsia. Bekend om zijn diepteanalyses en stevige maatschappijkritiek. Biedt ook ruimte aan andere dan linkse geluiden.
