De nieuwe 360 is er! Met o.a. een dossier over filosofie, een analyse van breakup-video’s op TikTok en een reportage over miljoenenfraude in de agrarische sector.

» Lees dit nummer online

Met onder andere:

» Het nut van optimisme

» De regenrovers

» Massaontslagen in silicon valley

Troep

Laatst zag ik het heel duidelijk, toen mijn zoon van vijftien zijn kamer ging opruimen. Hij was enthousi ast begonnen, had alles overhoop gehaald en verschoven en lag een paar uur later verlamd op zijn bed omdat hij geen idee had hoe nu verder: overal om hem heen lag troep en ineens was er helemaal niets leuks meer aan het hele karwei. Op zo’n moment, probeerde ik – ervaringsdeskundige – hem moed in te praten, is er maar één ding dat helpt: overzicht. Weten waar je moet beginnen, wat het doel is, voorselecteren en blijven bedenken dat het minder wordt als je eenmaal begint.

Geen wonder dat in deze tijden, waarin we soms ook moedeloos worden door alle troep, de filosoof floreert. De filosoof schept overzicht, bekijkt de dingen met enige afstand en ziet, als we het allemaal even niet meer weten, hoe het eventueel ook anders kan. De socratische onwetendheid, waarbij het denken met vragen wordt aangescherpt, is helemaal terug van weggeweest. Ook Confucius kunnen we naar deze tijd vertalen, betoogt Julian Baggini in ons dossier ‘Filosofie leeft’. Volgens deze leer zijn we afhankelijk van anderen, zonder dat onze individualiteit daardoor wordt aangetast.

Geen wonder dat in deze tijden, waarin we soms ook moedeloos worden door alle troep, de filosoof floreert

Hoewel de meesten volop gebruikmaken van de mogelijkheden van ChatGPT en soortgenoten, leeft het besef dat we ook hiermee mogelijk weer troep aan het maken zijn. Want wie heeft het overzicht? De programmeurs in Silicon Valley richten zich vooral op mogelijkheden en efficiëntie. Wat als ze de machines wat minder behaagziek zouden maken, wat meer socratische vragen zouden laten stellen? Of als we ze niet alleen zouden leren wat efficiënt is, maar proberen om ze een moraal bij te brengen? Ook de overweldigende invloed van Instagram op ons leven komt in verschillende artikelen terug. Zo schijnt het dat bepaalde posts je liefdesverdriet kunnen verlengen, besluiten jongeren in China als reactie op de gejaagdheid steeds vaker ‘ouderwets’ te leven en zou reizen vooral nog draaien om het afvinken van top 5-lijstjes en streng geënsceneerde foto’s.

Filosoof Agnes Callard waarschuwt terecht dat we niet te snel over deze veranderingen moeten oordelen; we zitten er immers middenin. De uni-context waarin we volgens haar leven – het gevoel dat we ons constant met z’n allen in één kamer bevinden – komt mede voort uit iets wezenlijks menselijks, namelijk ‘onze diepe afkeer van een “gesloten wereld”’. Een verlangen dat terugkomt in wát we die zoekmachines dan eigenlijk de hele dag door vragen. Opvallend vaak blijkt dat te gaan om manieren om te helpen, te troosten of onszelf beter te begrijpen. Om met z’n allen een beetje op te ruimen, dus.