Regenrovers: hoe vier boeren een droogte veinsden en miljoenen buitmaakten

In een van de bizarste landbouwfraudezaken ooit vernielden twee boeren duizenden neerslagmeetinstrumenten voor duizenden dollars aan schade. Zo konden ze door een vermeende droogte miljoenen aan verzekeringsgeld innen.

Zelfs op uitzonderlijke dagen waarop de regen met bakken uit de hemel kwam, bleven de boerderijen van Patrick Esch en Ed Dean Jagers op papier kurkdroog. Droogte betekende geld. In een van de bizarste zaken ooit van fraude met landbouwverzekeringen wisten Esch en Jagers een miljoenenbuit binnen te halen door de neerslag uit de officiële metingen te laten verdwijnen. De cowboys uit Colorado stalen op die manier zo’n 6,5 miljoen dollar aan regendruppels. 

De twee boeren manipuleerden letterlijk het weer: ze bedekten, kantelden en vernielden regenmeters van de federale overheid in Colorado en Kansas, zodat de weerstations van de Amerikaanse weerdienst NOAA geen neerslag registreerden. Het resultaat: miljoenen aan onterecht uitgekeerd verzekeringsgeld. 

Voordat Esch en Jagers bij het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) in het vizier kwamen, hadden ze al een bizarre reeks gebeurtenissen in gang gezet die in de chaotische talkshow van Jerry Springer niet zouden misstaan: familie-intriges, louche ontmoetingen bij truckstops, steekpenningen, verklikkers, klokkenluiders, ontsnappingen uit de gevangenis en zelfs lijken: het zat er allemaal in. Welkom in een verhaal over hebzucht, gevoed door water – of juist het gebrek daaraan. Want als er miljoenen op het spel staan, telt iedere druppel.

Op zoek naar de droogte

In 2016 speelde zich buiten het zicht van het grote publiek iets vreemds af in een uitgestrekt gebied in het zuidoosten van Colorado en het zuidwesten van Kansas. Iemand knoeide met het weer en liet het lijken alsof er een droogte heerste. In deze streek, waar vooral landbouw zonder irrigatie wordt bedreven, moeten boeren het doorgaans doen met zo’n 35 tot 40 centimeter regen per jaar. ‘Maar de neerslaggegevens die we binnenkregen, klopten gewoon niet’, vertelt Jennifer Stark, destijds hoofdmeteoroloog bij het kantoor van de National Weather Service (NWS) in Pueblo. ‘Op de radar zagen we stormen over het zuidoosten van Colorado trekken en onze weerstations hielden ieder uur gegevens bij, maar toch registreerden ze vaak helemaal geen neerslag.’ 

Kortom, overal leek regen te vallen, behalve in de regenmeters van de NWS. ‘We kregen steeds vaker telefoontjes van waarnemers die zeiden dat er iets mis was met hun meters’, zegt Stark. ‘Onze technici gingen dan kijken en troffen de vreemdste dingen aan.’ 

De problemen deden zich voor bij weerstations verspreid over een groot gebied: van Ellicott, La Junta, Ordway, Springfield en Walsh in Colorado tot Syracuse, Coolidge en Elkhart, net over de grens in Kansas. Sommige stations stonden duidelijk in het zicht bij vliegvelden, andere lagen verscholen in de graslanden langs afgelegen wegen. Van de ongeveer negenhonderd weerstations die verspreid over de Verenigde Staten staan, werden er in dit gebied minstens zestien vernield of gemanipuleerd. Medewerkers van de NWS constateerden voor zo’n 11.000 dollar aan schade: trechters waren dichtgekit met siliconen, opvangbakken gekanteld, kabels doorgeknipt, onderdelen beschoten en bouten losgedraaid – allemaal om te voorkomen dat de werkelijke hoeveelheid neerslag kon worden geregistreerd. 

Rond diezelfde tijd merkte ook de Risk Management Agency (RMA), de afdeling van het Amerikaanse ministerie van Landbouw die toezicht houdt op federale landbouwverzekeringen, dat er iets niet klopte. Op de High Plains [de uitgestrekte hoogvlakten waartoe onder meer delen van Colorado en Kansas behoren] weken de cijfers sterk af van de historische gemiddelden. 

11.000 dollar aan schade, allemaal om te voorkomen dat de werkelijke hoeveelheid neerslag kon worden geregistreerd

Of ze nu kloppen of niet, in sommige delen van de VS doen al langer verhalen over fraude met landbouwverzekeringen de ronde. In het oosten van Kentucky en North Carolina gaat het om fraude met tabak, in de Mississippi-delta om boeren die claimen dat ze door slechte weersomstandigheden niet konden zaaien, en in Florida om fraude met citrusvruchten. 

Ook langs de afgelegen wegen van Baca County in Colorado gingen al langer verhalen rond over verzekeringsfraude. Maar in 2017 waren het niet langer alleen geruchten: de cijfers spraken voor zich. Meerdere boeren bleken misbruik te maken van het federale Rainfall Index Annual Forage Insurance Plan [een verzekering die boeren beschermt tegen een tekort aan neerslag] en ontvingen zo miljoenen dollars aan uitkeringen. Bij deze verzekering telt niet hoeveel een boer daadwerkelijk produceert, maar uitsluitend hoeveel regen er valt. Boeren verzekeren zich telkens voor een periode van twee maanden – en kunnen zich voor meerdere van zulke periodes verzekeren – en krijgen geld uitgekeerd als er minder neerslag valt dan volgens historische gemiddelden gebruikelijk is.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Landbouw ontvingen boeren in Colorado in 2017 in totaal 8,52 miljoen dollar uit het Annual Forage Insurance Plan op basis van verdachte neerslagmetingen. Daarvan kwam zo’n 3,54 miljoen dollar terecht bij een opvallend klein groepje boeren in Baca County. En daar komen Patrick Esch en Ed Dean Jagers II in beeld – twee mannen voor wie droogte vooral één ding betekende: geld. 

Alchemie

Esch en Jagers, beiden uit Springfield in Colorado, hielden vee in Baca County en ver daarbuiten. Maar daar bleef het niet bij. Ze hielden zich met van alles bezig: vliegtuigen, oldtimers, renpaarden, autodealers en grondhandel. Kopen, verkopen – echte zakenmannen die overal kansen zagen.

‘De details van deze zaak waren ronduit bizar’, zegt Peter McNeilly, openbaar aanklager voor het district Colorado en luitenant-kolonel bij het Amerikaanse Korps Mariniers. ‘Waar veel overheidsgeld wordt uitgekeerd, zijn er altijd mensen die een graantje proberen mee te pikken. Maar in deze zaak kwam een bont gezelschap aan figuren voorbij, met een vindingrijkheid waar zelfs de ervaren aanklagers van stonden te kijken.’ 

Waar Esch duidelijk de leiding had, kwam Jagers over als een doodgewone plattelandsman: overhemd, Wrangler-jeans, cowboylaarzen en een ontspannen houding. Hij stond erom bekend flink te bieden en deinsde ook bij hoge prijzen voor landbouwgrond niet snel terug. 

Of de verhalen nu klopten of niet, rond Esch en Jagers deden al langer geruchten de ronde over fraude met landbouwverzekeringen. Zo had Esch in 2006 een claim van 6 miljoen dollar ingediend voor subsidies die de overheid hem naar eigen zeggen ten onrechte had onthouden. In februari 2007 wees een federale rechter die claim af. Maar hoe kwamen twee vermogende veeboeren op het idee om een droge periode in scène te zetten? Waar begon het allemaal?

‘We hebben verschillende verhalen gehoord over hoe het idee is ontstaan’, vertelt Jasand Mock, de assistent-aanklager die de zaak tegen Esch en Jagers leidde. ‘Volgens de versie van Ed Dean Jagers begon het met een verhaal dat in de omgeving rondging over een vogel die in een regenmeter van een weerstation terecht was gekomen of er een nest had gebouwd. Daardoor ving de meter minder regen op en werd er dus minder neerslag geregistreerd.’ 

De fraude was zorgvuldig uitgedacht en ging veel verder dan alleen het manipuleren van regenmeters

De fraude was zorgvuldig uitgedacht en ging veel verder dan alleen het manipuleren van regenmeters. Voordat Esch en Jagers konden voorkomen dat die meters regen opvingen, moesten ze precies weten waar de weerstations stonden en hoe het verzekeringssysteem werkte: welke dekking er gold, hoe de hoogte van uitkeringen werd berekend, voor welke periodes er werd uitgekeerd en hoe landbouwgrond voor de verzekering in verschillende gebieden was opgedeeld. Bovendien moesten ze voortdurend het weer in de gaten houden. Zodra er een storm op komst was, moesten ze snel iemand naar de betreffende weerstations sturen om de regenmeters in Colorado of Kansas te saboteren.

Ook qua logistiek vergde de fraude flink wat voorbereiding en planning. Esch en Jagers kregen daarbij hulp van minstens twee anderen. Eerst betrokken ze Jagers’ zoon Trey bij het plan en vervolgens Mark Fox, een losbandige landarbeider die voor Esch werkte. Fox was kaal, slungelig en ruim 1,90 meter lang, zocht graag de grenzen op en had al in meerdere lokale gevangenissen vastgezeten. Op straat stond hij bekend onder allerlei bijnamen, van ‘Figgity’ en ‘Floko’ tot ‘Loco Fox’. De keuze voor hem als handlanger zou een grote vergissing blijken: Fox was een wandelende tijdbom. 

In 2016 en 2017 verdeelde het viertal de weerstations in Colorado en Kansas onder elkaar en trok eropuit om te voorkomen dat de regenmeters neerslag konden opvangen. Ieder had daarbij zijn eigen methode: Jagers dekte regenmeters af met een metalen schijf van een landbouwwerktuig, Esch kitte ze dicht met siliconen, knipte kabels door of zette de opvangbak op zijn kant, Trey gebruikte bakvormen om de meters mee af te dekken en Fox sloeg met een hamer gaten in de opvangbakken. 

‘Deze weerstations liggen verspreid over een enorm, voornamelijk landelijk gebied in twee staten. Dat maakte het voor hen vrij eenvoudig om erheen te gaan en ze te saboteren’, zegt hoofdmeteoroloog Jennifer Stark van de NWS. ‘Misschien hebben ze de locaties uit een database gehaald of kregen ze informatie van mensen uit de omgeving. Tot op de dag van vandaag weet ik niet precies hoe ze zo veel weerstations, verspreid over honderden kilometers, wisten te vinden.’

‘Tot op de dag van vandaag weet ik niet precies hoe ze zo veel weerstations wisten te vinden’

Latere rechtbankstukken geven een inkijkje in wat het viertal alleen al van januari tot maart 2017 uitspookte. Als die drie maanden enigszins maatgevend zijn, hebben ze niet bepaald stilgezeten: 

• 1 januari: kabels doorgeknipt bij een weerstation in Syracuse, Kansas.
• 22 februari: kabels doorgeknipt bij een weerstation in Coolidge, Kansas.
• 21 maart: gat geslagen in de opvangbak van een regenmeter in La Junta, Colorado.
• 28 maart: gat geslagen in de regenmeter van een weerstation in Ordway, Colorado.
• 28 maart: trechter van een regenmeter dichtgekit met siliconen in Syracuse, Kansas.
• 29 maart: trechter van een regenmeter dichtgekit met siliconen in Coolidge, Kansas.
• 29 maart: bakvorm over een regenmeter geplaatst in Springfield, Colorado.

‘Een snel voorbijtrekkende storm in Baca County kan minder dan een millimeter regen opleveren, terwijl een langzaam bewegende storm voor honderd keer zo veel water kan zorgen’, vertelt Stark. ‘Zij hebben dat allemaal uit de boeken gewist. Ze hebben de gecontroleerde neerslaggegevens en daarmee de klimaathistorie van het land blijvend vervalst. Ze hebben gegevens weggenomen die van onschatbare waarde zijn voor andere boeren en onderzoekers – puur voor hun eigen gewin.’ 

‘Uiteindelijk zijn er dus gegevens verloren gegaan in een extreem droog gebied, waar die informatie juist van onschatbare waarde is’, vervolgt Stark. ‘En het ontbreken van die gegevens heeft gevolgen voor boeren, waterbeheerders, onderzoekers en nog veel meer mensen.’ 

Het viertal had zijn eigen duistere vorm van alchemie bedreven: regen was veranderd in goud. Nu hoefden ze alleen nog maar te cashen. 

Pak me dan, als je kan

Al snel begonnen de forse verzekeringsuitkeringen binnen te stromen. Op de rekening van Jagers kwam op 6 februari 2017 een bedrag van 74.974 dollar binnen. Op 26 juni volgden nog eens 104.647 en 27.999 dollar. Esch streek nog veel meer op: op 23 juni ontving hij 76.197, 728.687 en 527.028 dollar, en vijf dagen later nog eens 118.468, 869.356 en 627.628 dollar. 

Volgens de aanklagers hebben Jagers, Esch en Trey voor in totaal 3.131.066,65 dollar aan frauduleuze verzekeringsclaims ingediend. Daarvan was 1.036.625 dollar terug te voeren op de acties van Jagers en Trey. De rest was het resultaat van het dichtkitten en doorboren van regenmeters door Esch en Fox. 

Grote sommen geld kunnen het gezond verstand behoorlijk vertroebelen. Esch en Jagers leken ervan overtuigd dat de federale autoriteiten hen nooit op het spoor zouden komen. Dat ze hun bakvormen en dichtgekitte trechters gewoon zichtbaar bij de weerstations achterlieten, zegt genoeg over hun brutaliteit: zie ons maar eens te pakken. 

Perioden van droogte zijn op de High Plains niets uitzonderlijks. Maar wanneer een toch al droog gebied volgens de cijfers ineens in een bijna apocalyptische woestijn verandert, klopt er iets niet. Zonder dat Esch en Jagers het wisten, waren hun verzekeringsclaims inmiddels opgevallen bij de RMA. De verdachte cijfers belandden uiteindelijk bij Shawn Dionida, speciaal agent van de inspectiedienst van het Amerikaanse ministerie van Landbouw, een onvermoeibare speurder die zich doorgaans in een spoor vastbijt en niet meer loslaat. 

Dionida had in zijn carrière al de meest uiteenlopende vormen van fraude en criminaliteit in de landbouw onderzocht. ‘Ik heb voor verschillende overheidsdiensten gewerkt en allerlei strafrechtelijke en civiele onderzoeken gedaan, ook naar geweldsmisdrijven. Ik heb het allemaal wel eens voorbij zien komen.’ 

‘Wij analyseren gegevens en gaan op zoek naar opvallende afwijkingen’, vervolgt de agent, die de aanklagers hielp bepalen waarop ze hun onderzoek moesten richten. ‘Als we iets verdachts tegenkomen, vragen we meer gegevens op, en extra documenten voor nader onderzoek. In deze zaak spraken de cijfers voor zich: zowel de neerslagmetingen als de verzekeringsuitkeringen weken sterk af van wat normaal was. Er klopte simpelweg iets niet.’ 

Dionida begon vervolgens aan de losse draadjes te trekken. Wat zich toen ontvouwde, leek wel een aflevering van The Jerry Springer Show. 

21 miljoen

Al vrijwel vanaf het begin dreigde de onberekenbare ‘Figgity’ Fox de kip met de gouden eieren te slachten. In 2016 had hij een quad van Esch gestolen. Toen die hem daarmee confronteerde, gaf Fox de diefstal toe, maar daagde hij zijn baas doodleuk uit om de politie te bellen. Fox was steeds ontevredener geraakt over de bedragen die hij zelf aan de fraude overhield. Hij kreeg regelmatig 500 tot 1.500 dollar toegeschoven, maar dat was hem niet genoeg. Hij wilde meer. Veel meer.

Fox kende alle spreekwoordelijke lijken in de kast. Later zou hij beweren dat Esch en Jagers al in 2011 met hun landbouwfraude waren begonnen. Ook suggereerde hij dat er al sinds 2001 strafbare praktijken in de landbouw speelden. 

Feitelijk chanteerde Fox zijn baas met alles wat hij over hem wist: betaal me wanneer ik erom vraag, anders vertel ik alles aan de federale autoriteiten. Begin 2019 eiste Fox, die geregeld vastzat voor uiteenlopende vergrijpen, waaronder huiselijk geweld en rijden met een ingevorderd rijbewijs, dat Esch een borgsom van 3.000 dollar voor hem zou betalen. Volgens rechtbankstukken bracht ‘vriendin 1’ die boodschap namens hem over: Esch moest betalen, anders zou Fox uit de school klappen. Niet veel later betaalde Esch de borg. Tegelijkertijd probeerde die zichzelf in te dekken door beëdigde verklaringen op te stellen die Fox en ‘vriendin 1’ moesten ondertekenen. Daarin verklaarden ze dat Esch niets te maken had met het saboteren van weerstations en dat alles wat ze in de toekomst anders zouden beweren ‘leugens en onwaarheden’ waren die ‘niet geloofd mochten worden’.

In mei 2019 zat Fox opnieuw achter de tralies en had hij weer geld nodig om op borgtocht vrij te komen. Hij belde Esch, die een borgsom van 10.000 dollar betaalde en hem daarmee vrij kreeg. Maar al de volgende dag kwam Fox met een opmerkelijk bedankje: hij eiste maar liefst 21 miljoen dollar aan zwijggeld. Esch weigerde. 

De bizarre cyclus bleef zich herhalen. Ruim een jaar later, in augustus 2020, belandde Fox opnieuw achter de tralies. Weer klopte hij bij Esch aan: dit keer had hij 46.000 dollar nodig om op borgtocht vrij te komen, en snel ook. Ondertussen brachten Dionida en het Amerikaanse ministerie van Landbouw steeds meer details over de verzekeringsfraude van Esch en Jagers aan het licht, en maakten ze zich klaar om toe te slaan. 

Baas, haal me hieruit

Vanuit zijn cel besloot een wanhopige Fox alles op alles te zetten. Ervan overtuigd dat hij zowel zijn criminele kompanen als justitie te slim af kon zijn, schreef hij op 12 september 2020 een warrige afpersingsbrief aan Esch, die hij gewoon per post verstuurde: 

‘Zeg tegen Dean [Jagers] dat de verjaringstermijn voor fraude pas ingaat vanaf het moment dat de fraude wordt ontdekt, voor het geval hij denkt dat hij veilig zit. Ik geef maar één waarschuwing, want ik wil dit echt niet doen, het is zo dom. Betaal me wat je me verschuldigd bent en daarmee is het klaar. […] 

Baas, haal me hieruit. Als je wilt dat ik Dean met rust laat, doe ik dat. Maar die rijke, arrogante klootzak moet eens met beide benen op de grond worden gezet, en dat doe ik maar al te graag. Bedelaar. Flikker op. Betaal mij, of betaal de federale overheid al die zooi terug, meneer Jagger.’ 

Drie dagen later begon Fox zijn geduld te verliezen en krabbelde hij opnieuw een dreigend bericht neer aan Esch: 

‘Ik heb het ministerie van Landbouw gebeld. […] Ik zei dat ik meneer Jagger probeerde te bereiken vanwege een openstaande schuld. […] Onze afspraak staat wat mij betreft nog steeds. Voor honderd procent. Maar Dean [Jagers] stelt geen reet voor en het klinkt alsof hij binnenkort voor een paar serieuze zaken wordt aangeklaagd. […] Het is een kwestie van tijd voordat de FBI bij mij op de stoep staat, en dan zal ik bepaald niet in Deans voordeel spreken! Of hij dacht dat ik blufte, of hij dacht: krijg de klere. […] 

‘Het is een kwestie van tijd voordat de FBI bij mij op de stoep staat’

Baas, ik hoop echt dat je in Arizona zit, want je kunt me toch niet al dertig dagen negeren terwijl je alleen maar iets van je hoeft te laten horen. Ik weet zeker dat je alle berichten en telefoontjes van [VRIENDIN, wier identiteit bij de federale onderzoeksjury bekend is] krijgt. Maar je reageert niet. [VRIENDIN] is twee keer naar je huis gereden en de brief die ze op je deur had achtergelaten was weg, dus je weet ervan. Dean zei dat hij je twee weken geleden al had verteld dat ik in de gevangenis zit. Ik hou me nog steeds aan mijn woord. Maar als ik erachter kom dat je me zonder reden negeert […] dan ben ik niet meer aardig.

De federale autoriteiten kennen mijn naam nu dus en zullen binnenkort wel komen rondneuzen. Denk je soms dat ik zal aarzelen om Dean erbij te lappen als ik daarmee strafvermindering kan krijgen? Bedelaar. […] 5.000 dollar. Ik krijg elke cent. O ja, laat hem ook maar weten wat ik van leugenaars vind.’

Of Esch inmiddels ten einde raad was of werkelijk dacht dat Fox zich daarna koest zou houden, is niet duidelijk. Voorlopig weigerde hij in elk geval opnieuw diens borg te betalen. In plaats daarvan sprak hij bij een truckstop in Lamar af met Fox’ nieuwe tussenpersoon, ‘vriendin 2’. Daar dicteerde Esch opnieuw een aantal verklaringen waarin hij stelde dat alle beschuldigingen over het saboteren van regenmeters onwaar waren. Kennelijk stelden die verklaringen hem voldoende gerust, want op 5 oktober 2020 betaalde hij alsnog de borgsom van 46.000 dollar om Fox vrij te krijgen.

Toch bleef Fox om geld vragen en kwam hij telkens weer met nieuwe eisen. En Esch bleef naar zijn pijpen dansen: 8.000 dollar voor Fox en ‘vriendin 2’ bij een andere truckstop in Lamar, 4.000 dollar voor ‘vriendin 2’ bij een tankstation in Las Animas en nog eens 3.000 dollar, achtergelaten in Fox’ pick-uptruck in Ordway. Maar al die betalingen waren tevergeefs: Fox was inmiddels naar de federale autoriteiten gestapt en had zich officieel als klokkenluider gemeld.

‘Zoals veel mensen die goed kunnen manipuleren en liegen, vermengde Mark Fox waarheid en leugens om er zelf beter van te worden’, zegt assistent-aanklager Bryan Fields. ‘Hij had veel van die regenmeters gesaboteerd, in opdracht van Esch. Toen hij zich voor het eerst bij ons meldde, deed hij zich voor als iemand die de waarheid sprak en een crimineel plan kwam onthullen. Wat wij toen nog niet wisten, was dat hij in de tussentijd Esch afperste, de man die achter de hele fraude zat. Fox dacht daadwerkelijk dat hij slimmer was dan zowel de autoriteiten als zijn medeplichtigen.’

Fox pakte opnieuw pen en papier en begon nog meer bizarre brieven te schrijven, waarin hij zichzelf steeds meer als de grote redder voordeed.

De vruchten van de giftige boom

Nu de puzzelstukjes in het onderzoek steeds meer op hun plaats vielen, begon het net zich rond de verdachten te sluiten. Trey Jagers was de eerste die overstag ging. Nadat hij in april 2021 door agenten van de FBI en het ministerie van Handel was benaderd, stemde hij ermee in mee te werken aan het onderzoek en heimelijk gesprekken met een van zijn medeplichtigen op te nemen, in de hoop belastend bewijs te verzamelen. (Uit de rechtbankstukken blijkt niet of het daarbij om Esch of Jagers ging.)

Maar toen het erop aankwam, krabbelde Trey terug. Aanklager Bryan Fields: ‘Trey Jagers had aanvankelijk toegezegd met de autoriteiten mee te werken. Hij zou verborgen opnameapparatuur dragen en een gesprek voeren met een van de andere medeplichtigen. Maar in dat gesprek hoor je dat hij de ander eigenlijk waarschuwt en duidelijk maakt dat die beter niets kan zeggen. Ik vermoed dat Trey zich er op dat moment niet prettig bij voelde om iemand rechtstreeks te belasten. Omdat er geen videobeelden zijn, weten we niet of hij met gebaren duidelijk maakte dat hij opnameapparatuur droeg, maar hij gaf in elk geval een waarschuwingssignaal.’

Terwijl de federale autoriteiten de druk op Trey opvoerden, belandde Fox opnieuw achter de tralies. Zoals inmiddels vaste prik was, pakte hij vervolgens een potlood en schreef Esch een brief. Ironisch genoeg bood hij ditmaal aan om Esch uit de problemen te helpen, in ruil voor een borgsom.

‘Omdat ik immuniteit heb […] kan ik dit oplossen. Maar niet zolang ik vastzit. Ik ben nog niet opgeroepen om voor de federale onderzoeksjury te verschijnen. Mijn advocaten zeggen dat ik als laatste aan de beurt ben voordat de aanklachten komen, vanwege mijn “persoonlijke kennis”.

Baas, ik kan dit tegenhouden. Maar dat gaat me veel kosten, want ik heb nu immuniteit en die moet ik dan opgeven

Baas, ik kan dit tegenhouden. Maar dat gaat me veel kosten, want ik heb nu immuniteit en die moet ik dan opgeven. Ik weet niet of je geprobeerd hebt me op borgtocht vrij te krijgen, maar als je dat doet: DOE HET NIET OP JOUW NAAM. Ik kan dit stoppen en ik kan je helpen, want ik ben het enige bewijs dat ze hebben. Het kost je niets om mijn borg te betalen. Maar vanuit de gevangenis kan ik je niet helpen. […]

De federale autoriteiten houden deze gevangenis scherp in de gaten. Ook je telefoon en je truck worden in de gaten gehouden. Ik kan dit oplossen, baas. Vertrouw me. Ik sta toch al op het punt alles kwijt te raken. Daar ben ik op voorbereid. Echt waar. Haal me hieruit. Ik zal je laten zien wat de “vruchten van de giftige boom” zijn. Kom me halen, baas.’

Ondanks alle dreigementen van Fox was het bewijs tegen Esch en Jagers overweldigend. Ze beseften dat ze geen kant meer op konden. De twee legden zich bij het onvermijdelijke neer en besloten met de federale autoriteiten te gaan praten. 

Fox, inmiddels 46, zat ondertussen voor andere vergrijpen vast toen de strafzaak tegen Esch en Jagers van start ging. In juli 2023, een maand voordat Jagers en Esch schuld bekenden, deed Fox alsof hij ziek was. Hij propte dekens onder zijn beddengoed om het tijdens een videocontrole te laten lijken alsof hij in bed lag. Vervolgens klom hij door het plafond en wist hij samen met drie andere gevangenen via het dak van een aangrenzende badkamer te ontsnappen.

De ontsnapping van Fox leidde tot een landelijke klopjacht. Volgens de latere schuldbekentenis van Esch was diens familie zo bang voor wraak van Fox dat ze ‘onderdoken’.

Enkele weken nadat Fox op de vlucht was geslagen, kreeg de sheriff van Otero County een melding over een lichaam dat was gevonden in een boerderij op zo’n 8 kilometer ten zuiden van Rocky Ford. Een voormalige bewoner had het lichaam aangetroffen. Het huis, op een terrein van zo’n 44 hectare, stond al enkele maanden leeg. Toen hulpsheriff Dominic Mondragon ter plaatse kwam, trof hij een zwerm vliegen, een penetrante stank en het ontbindende lichaam van een man aan. Die droeg alleen een oranje boxershort, zoals die vaak in gevangenissen wordt verstrekt. ‘Ik zag enorm veel vliegen en er hing een zeer sterke, azijnachtige geur waardoor het moeilijk was om adem te halen’, verklaarde Mondragon. ‘Vervolgens zag ik het lichaam van een overleden man. Het was in staat van ontbinding, begon zwart te worden en er kropen maden overheen.’

Later bleek het lichaam dat van Mark Fox te zijn. Volgens de lijkschouwer was hij al enkele weken dood. De doodsoorzaak kon niet worden vastgesteld. Met zijn overlijden kwam ook een einde aan de sterke verhalen en de brieven uit de gevangenis.

Wie anders?

Trey bekende in 2022 schuld en hoefde niet de gevangenis in. Esch en Jagers deden dat een jaar later. Esch kreeg twee maanden celstraf, Jagers zes maanden. Samen moesten ze 3,1 miljoen dollar aan schadevergoeding betalen en daarnaast troffen ze voor 3,5 miljoen dollar een schikking in de civiele zaak.

En toen volgde nog een laatste, bizarre wending. Met de dood van Fox was er een einde gekomen aan alle strafzaken die tegen hem liepen wegens afpersing en andere misdrijven. Maar omdat hij zich officieel als klokkenluider had gemeld, ontvingen zijn nabestaanden bij de uiteindelijke afwikkeling van de federale zaak alsnog 500.000 dollar.

‘Deze zaak was ingewikkeld en eenvoudig tegelijk’, concludeert openbaar aanklager McNeily. ‘De fraude zelf zat vrij simpel in elkaar. Maar door de menselijke factor en alle verschillende personen die erbij betrokken waren, werd het pas echt ingewikkeld. Zij waren vastbesloten hier veel geld aan te verdienen; daardoor kostte het de rechercheurs en de aanklagers veel moeite om de hele wirwar te ontrafelen.’

Waren er, naast het viertal, nog anderen betrokken bij het stelen van de regen? Wie wist ervan?

De civiele schikking met Esch en Jagers, die in februari 2024 werd afgerond, lijkt daar wel iets over prijs te geven. Twee vrijwel identieke zinnen springen eruit. In het gedeelte over Esch staat: ‘De manipulatie door de medeplichtigen had ook gevolgen voor uitkeringen uit neerslagverzekeringen van andere personen en bedrijven die aan Esch verbonden waren en van wie hij wist dat ze aan het verzekeringsprogramma deelnamen.’ En in het gedeelte over Jagers: ‘De manipulatie door de medeplichtigen had ook gevolgen voor uitkeringen uit neerslagverzekeringen van andere personen en bedrijven die aan Jagers verbonden waren en van wie hij wist dat ze aan het verzekeringsprogramma deelnamen.’

Hoeveel anderen er uiteindelijk ook bij betrokken waren en ermee wegkwamen, uiteindelijk draaide het bij de fraude van Esch en Jagers puur om hebzucht en zelfverrijking – ten koste van andere boeren en de Amerikaanse belastingbetaler.

Vertaald door Tina Papa