Europa staat in brand. ‘We weten al wat niet werkt: het probleem negeren’

Om de week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Met name Zuid-Europa wordt al wekenlang geteisterd door grote bosbranden. In de Europese pers lijkt daarbij één vraag centraal te staan: waar blijft de politiek?

Wat is de omvang van de bosbranden?

De bosbranden in onder meer Frankrijk, Spanje en Griekenland laten een spoor van vernieling achter. In Griekenland eisten de branden in één week tijd al het leven van vijf brandweerlieden. Volgens het Spaanse ministerie van Milieu ging al meer dan 170.000 hectare in vlammen op. Vorig jaar was dat nog 29.000 hectare. Meer dan 100.000 mensen moesten hun huis verlaten. In Frankrijk zijn zo’n 220.000 mensen geëvacueerd uit de regio Gironde. Er kwamen vier brandweerlieden om en 150 mensen raakten gewond, aldus The Guardian.

Ook op middellange termijn zullen de branden grote gevolgen hebben. De Spaanse krant La Vanguardia waarschuwt voor ‘kolossale kosten als gevolg van de ramp’. ‘Denk maar aan de 13.000 bedrijven in Gironde die hun panden moesten verlaten, de 240 huizen die zijn verwoest en de winkels en voertuigen die tot as zijn gereduceerd.’ 

Volgens het Britse weekblad The Spectator is slechts 45 procent van de hotelkamers voor augustus geboekt

Ook de toeristische sector wordt bijzonder zwaar getroffen, vervolgt de Catalaanse krant. De prefect van Gironde riep vakantiegangers eerder dringend op ‘niet te komen’, aldus The Spectator. Veel toeristen gaven gehoor aan de oproep. Volgens het Britse weekblad is slechts 45 procent van de hotelkamers voor augustus geboekt. De Franse autoriteiten roepen toeristen op hun beurt op om hun verblijf juist niet te annuleren als hun accommodatie zich niet in een geëvacueerde gemeente bevindt, meldt Le Temps.

Daarnaast vrezen boeren dat zij hun gewassen niet kunnen oogsten, schrijft La Vanguardia. The Spectator deelt die angst en vraagt zich in een ander artikel af: ‘Maakt dan niemand zich zorgen over Franse wijn?’ De beroemde wijngaarden van Bordeaux zouden inderdaad getroffen kunnen worden door de rook, waardoor het ‘in het ergste geval’ onmogelijk wordt om de druiven van dit jaar voor de productie te gebruiken, licht La Vanguardia toe. 

Wat is de kritiek?

‘In een tijd waarin de opwarming van de aarde nog nooit zo duidelijk is geweest, schuiven we het klimaatbeleid naar de achtergrond’, schrijft The Guardian in een redactioneel commentaar. Volgens de Britse krant praten politici het versoepelen van milieuregels vaak goed onder het mom van pragmatisme, gedreven door geopolitieke spanningen en economische concurrentie. ‘Maar hoe sneller de Europese Unie koolstofneutraliteit bereikt, hoe sneller zij haar positie op de wereldwijde markten van morgen zal versterken. Bovendien bewijzen de bosbranden van deze zomer opnieuw dat de gevolgen van klimaatverandering zich niet alleen opdringen als het goed uitkomt.’

Dat de klimaatproblematiek gepolitiseerd moet worden, betoogt ook Pilar Mera, een columnist van de Spaanse krant El País. ‘We weten al wat niet werkt: het probleem negeren, de schuld op anderen afschuiven en belastingen verlagen voor de rijksten in plaats van flink te investeren in publieke diensten. Ook roeptoeteren over immigratie, het milieu, feminisme of een politieke rivaal heeft geen zin.’ We moeten het roer omgooien en ‘nu een politiek antwoord geven’, benadrukt Mera.

‘Het is niet terecht om de omvang van de bosbranden in Zuid-Europa toe te schrijven aan klimaatverandering’

De conservatieve regering van Kyriakos Mitsotakis, die sinds 2019 aan de macht is, ligt eveneens onder vuur in de Griekse pers. ‘Gevaarlijker dan vuur’, kopte de Griekse dagkrant Efsyn op de voorpagina. De regering-Mitsotakis zou de brandweer niet tijdig te hulp zijn geschoten, klaagt de centrumlinkse krant. 

Ook de centrumrechtse krant Ta Nea deelt haar onvrede: ‘Ja, de weersomstandigheden waren verschrikkelijk en droegen bij aan de enorme omvang van de branden in Attica en Boeotië. Ja, de klimaatcrisis is zeer reëel en stelt het land zwaar op de proef. Ja, in zo’n dicht bos was het moeilijk om de brand te bedwingen. Maar… waar was de preventie? Waarom werd de brand niet meteen onder controle gebracht toen hij uitbrak?’

Volgens de Spaanse krant ABC moet er kritisch gekeken worden naar het bosbeheer. ‘Het is niet terecht om de omvang van de bosbranden in Zuid-Europa toe te schrijven aan klimaatverandering, en daarmee de tekortkomingen van de autoriteiten te negeren’, schrijft de conservatieve Spaanse krant in een redactioneel commentaar. ‘We moeten stoppen met het uitsluitend wijten van bosbranden en andere natuurrampen aan klimaatverandering. Dit fenomeen is het perfecte excuus geworden voor bepaalde regeringen om hun verantwoordelijkheid te ontlopen, nadat ze jarenlang de bescherming en het beheer van onze bossen hebben verwaarloosd. Door deze nalatigheid zijn ze weerloos tegen de branden die, zoals elke zomer, grote delen van Spanje teisteren.’

Wat moet er nu gebeuren?

Uit een wetenschappelijke analyse blijkt dat de klimaatcrisis de kans op extreme hitte en droogte, die de enorme bosbranden in Spanje en Frankrijk hebben aangewakkerd, aanzienlijk heeft vergroot. Vergeleken met de periode vóór de industriële revolutie is de kans op heet, droog en winderig weer in Spanje nu minstens twintig keer zo groot en in Frankrijk minstens twee keer zo groot. Dat concluderen onderzoekers van het World Weather Attribution (WWA)-consortium, meldt The Guardian. ‘Dit onderzoek is het zoveelste bewijs dat de verbranding van olie, gas en steenkool de directe oorzaak is van deze dodelijke zomer.’ 

‘De wereld moet de uitstoot van broeikasgassen nu echt een halt toeroepen’

In Der Spiegel schrijft wetenschapsredacteur Susanne Götze stellig: ‘De vraag is tegenwoordig niet óf zulke helse branden in Zuid-Europa uitbreken, maar wanneer, en hoe verwoestend ze zijn.’ De oplossing ligt voor het oprapen, vervolgt ze. ‘De wereld moet de uitstoot van broeikasgassen nu echt een halt toeroepen. Tegelijk moeten we het landschap weerbaarder maken. Denk aan het herstellen van uiterwaarden, het vernatten van veengebieden of – als uiterste middel – het aanleggen van brandgangen en het ophangen van slimme CO₂-sensoren in bomen om vuur vroeg te signaleren.’

Als het tij niet keert, en de opwarming van de aarde doorzet, schieten we al voor 2030 door het klimaatdoel van 1,5 °C uit het Akkoord van Parijs heen, waarschuwt een recent onderzoek, aangehaald door The Guardian. ‘Desondanks trappen veel leiders en regeringen liever op de rem dan dat ze het tempo verhogen’, haalt de Britse krant uit. ‘Dat is geen realisme; dat is plichtsverzuim.’

Lees ook: