Amsterdam bespaart 6000 ton papier en 700 vuilnisrondes per jaar met een opt-insysteem voor folders. De resultaten zijn zo indrukwekkend dat andere steden en landen het voorbeeld willen volgen.
Skye Neville is dol op stripboeken, maar de elfjarige fronst haar voorhoofd als ze in haar dorp in Wales haar favoriet voor de Zoom-camera houdt. ‘Kijk!’ zegt ze dringend. ‘Dit tijdschrift kreeg ik dubbel verpakt in plastic en bij dit andere kreeg ik gratis plastic speelgoed zoals deze lelijke, rode kikker. Het is onvergeeflijk om in deze tijd plastic rotzooi cadeau te doen.’
Vorige winter besloot ze er iets aan te doen: ze schreef een brief aan de uit-gever van Horrible Histories [een reeks stripboeken voor kinderen over geschiedenis]. ‘Ik legde hem verschillende opties voor, zoals bijvoorbeeld een verpakking gemaakt van aardappelzetmeel.’ Toen de uitgever haar probeerde af te wimpelen met het antwoord dat kinderen dol zijn op gratis plastic speeltjes, begon ze een onlinepetitie, die meer dan 65.000 handtekeningen opleverde. Als gevolg daarvan verdween het blad uit de schappen van Waitrose, een van de grootste supermarktketens in het Verenigd Koninkrijk. Zelfs het parlement van Wales ging in op haar verzoek en overweegt nu een verbod op plastic verpakkingen en cadeautjes. ‘Ik kon natuurlijk gewoon mijn abonnement op het tijdschrift opzeggen,’ zegt Neville, ‘maar ik hou van lezen. Ik wil alleen niet al dat ongewenste plastic ontvangen.’
80% van de kinderen is tegen plastic cadeautjes
De kwestie ligt haar na aan het hart. Nevilles vader is de plaatselijke postbode in Fairbourne. Hun huis ligt op maar honderd meter van de kust waar ze bijna dagelijks al het plastic afval opruimt, en Fairbourne is een van de eerste Britse dorpen dat overspoeld zal worden door het stijgende zeewater. Wetenschappers schatten dat de huizen daar over twintig jaar waarschijnlijk onder water komen te staan, dus bewoners denken als eersten aan de gevaren van klimaatverandering.
Toen de Britse media Nevilles petitie oppikten en een peiling hielden onder hun lezers, bleek 80 procent van de kinderen tegen plastic cadeautjes te zijn en slechts 20 procent voor. De vraag waar het om gaat is: mogen consumenten beslissen over wat er in hun brievenbus valt? Diverse landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, zijn momenteel wetsontwerpen aan het voorbereiden om plastic tijdschriftverpakkingen te verminderen of te verbieden. Bovendien hanteren veel Europese landen, evenals Canada en Australië, een ‘opt-outsysteem’: een sticker op de brievenbus waarschuwt postbodes dat ze geen bulkpost mogen bezorgen.
Nee-Nee-sticker
Het is een goed begin, maar minder dan 27 procent van de Duitsers maakt gebruik van zo’n Nee-Nee-sticker, hoewel 83 procent desgevraagd zegt geen junkpost te willen ontvangen. ‘Het deugt niet dat mensen moeite moeten doen om iets wat ze sowieso niet willen níét te ontvangen,’ zegt Sebastian Sielmann, initiatiefnemer van ‘Laatste Advertentie’, een Duitse petitie tegen junkpost. Om dat aan te pakken, begon Amsterdam in 2018 met een ‘opt-insysteem’, en veel andere Nederlandse steden volgden dit voorbeeld. In plaats van een Nee-Nee-sticker op de deur te moeten plakken, keerde Nederland het systeem om. Om wel junkpost te ontvangen, moet je een Ja-Ja-sticker op de deur plakken.
Slechts 23 procent van de Nederlandse huishoudens heeft een Ja-Ja-sticker op de deur
Slechts 23 procent van de Nederlandse huishoudens heeft zo’n sticker. Iedereen die niet zo’n sticker heeft en toch ongewenste post ontvangt, kan de gemeente bellen, waarna de afzender een boete van 500 euro krijgt. Het resultaat is dat Amsterdam 6000 ton papier en 700 vuilnisrondes per jaar bespaart. Deze hoeveelheden tonen aan hoeveel er bespaard zou kunnen worden in een groot land zoals de VS, waar consumenten jaarlijks meer dan 100 miljard junkpoststukken ontvangen, wat de dood van 2,6 miljoen bomen betekent.
De resultaten van Amsterdam zijn zo indrukwekkend dat andere steden en landen het voorbeeld willen volgen. Frankrijk heeft al wetgeving opgesteld en in Duitsland heeft de nieuwgekozen regering gunstig gereageerd op Sielmanns petitie om het Nederlandse Ja-Ja-model te introduceren. De non-profitorganisatie Deutsche Umwelthilfe (DUH) berekende dat er alleen al in Duitsland jaarlijks 535.000 ton CO2 , 42 miljard liter water, 4,3 miljard kilowattuur aan energie en 1,6 miljoen ton hout worden verspild aan de productie en verscheping van een onvoorstelbare 28 miljard reclamefolders.
Over het algemeen accepteert 80 procent van de mensen in de meeste situaties de standaardconditie. Daarom betaalt Google jaarlijks zo’n 15 miljard dollar om de vooraf ingestelde standaardzoekmachine op Apple-computers te zijn. Dat is de reden waarom in Oostenrijk, waar iedereen een orgaandonor is tenzij hij of zij aangeeft dat niet te willen, 99 procent van de mensen toestemming geeft om te doneren. Zelfs Audi besefte dat het bedrijf duurdere auto’s kon verkopen door het standaardmodel uit te rusten met extraatjes waar kopers niet vooraf voor hebben gekozen, in plaats van ze te laten kiezen voor extraatjes bij een goedkoper model. Bovendien vereist het Nee-Nee-systeem voor junkpost consequenties voor overtredingen.
Vuilnisbak
Marketingbureaus en postdiensten, die veel verdienen aan bulkpost, zijn vaak tegen het Ja-Ja-systeem. In Nederland zijn advertentiebureaus zelfs naar de rechter gestapt om het Ja-Ja-plan tegen te houden, maar de Partij voor de Dieren, die het initiatief nam voor het plan, hield vol en won bij de rechter.
Het National Bundesverband Druck und Medien startte een campagne getiteld ‘De waarden van advertentiepost’ waarin werd geclaimd dat 94 procent van de ontvangers hun junkpost ook werkelijk lezen. Maar managementexpert Stefan Gäth, hoogleraar aan de Universiteit van Giessen, spreekt dit tegen en schat dat 85 tot 90 procent van de junkpost ongelezen in de vuilnisbak belandt. Volgens DUH-directeur Barbara Metz zouden we makkelijk meer dan een half miljoen ton CO2 kunnen besparen door ongewenste folders tegen te houden.
Binnenkort komt er een nieuw digitaal systeem waarbij mensen online of telefonisch kunnen aangeven of ze wel of niet folders en huis-aan-huisbladen willen ontvangen.
