Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Chili, waar de regering heeft aangekondigd de lithiumindustrie te nationaliseren. Wat betekent dat voor het land?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarom is lithium belangrijk?
‘Is lithium het nieuwe goud?’ kopte een studie in Nature tien jaar geleden al. ‘Hoewel het al bijna twee eeuwen bekend is, komt lithium plotseling in het nieuws: het is het hoofdbestanddeel van de lithium-ionbatterijen die de volgende generatie elektrische voertuigen zullen aandrijven en zou daarom in deze eeuw even kostbaar kunnen worden als goud’, schreef de auteur. En hij zat er niet ver naast met zijn voorspelling: vanuit de hele wereld is er een enorme vraag naar de grondstof ontstaan.
En die vraag is niet aflatend: persbureau Reuters schreef eerder dit jaar dat de huidige vraag naar verwachting tegen 2030 is vervijfvoudigd. De belangrijkste reden achter de toenemende vraag naar lithium is duurzaamheid. In alle landen proberen industrieën af te stappen van fossiele brandstoffen, en elektrische voertuigen en andere apparaten te voorzien van batterijen. Lithium is het belangrijkste bestanddeel van oplaadbare batterijen, en dat maakt het mineraal interessant voor veel bedrijven.
Pablo Altimiras, vicepresident van het Chileense lithiummijnbouwbedrijf SQM, omschreef de voordelen van lithium, een zeer licht materiaal, als volgt in een interview met POLITICO: ‘Als het gaat om dingen die je moet verplaatsen, zoals een auto of een mobiele telefoon, betekent een groot bereik dat je veel energie moet opslaan, maar in een auto heb je maar beperkte ruimte. Je hebt dus iets heel lichts nodig, anders gebruik je veel energie om de auto te verplaatsen.’
Maar ook voor consumenten zijn de eindproducten (bijvoorbeeld elektrische auto’s) steeds populairder, aangezien er minder brandstofkosten bij een elektrische auto komen kijken en men een positieve bijdrage levert aan het klimaat door in een energiezuinige auto te rijden. Ook in Nederland: in 2021 was 11 procent van alle verkochte personenauto’s volledig elektrisch. In 2022 was dit al 26 procent. Maar terug naar Chili.
Hoeveel lithium heeft Chili?
Bijna de helft van alle winbare lithiumreserves ter wereld liggen in Chili, en het Zuid-Amerikaanse land produceert ruim een kwart van alle lithium ter wereld, waardoor het na Australië de grootste lithiumproducent ter wereld is, zo schrijft de Chileense nieuwssite El Mostrador. Andere grote producenten zijn Canada, Bolivia en Argentinië.
Vrijwel alle lithiumwinning vindt plaats in het noorden van het land, in de kurkdroge Atacamawoestijn. Hier liggen grote zoutvlakten waaronder lithium wordt gewonnen. De lithiumwinning in Chili is vooralsnog geprivatiseerd en in handen van twee bedrijven: SQM, een Chileens bedrijf waarbij buitenlandse bedrijven – met name uit China – grote belangen hebben, en Albemarle, een mijnbouwbedrijf uit de Verenigde Staten.
Chili is een van de grootste lithiumproducenten, met een productie van 207.000 ton in 2022, schrijft de Chileense krant La Tercera. Vanwege de toenemende vraag naar lithium – waarover later meer – nemen de prijzen voor het mineraal ook toe. In het vierde kwartaal van 2022 piekte de prijs van lithium met bijna 70.000 dollar voor een ton industriewaardige lithiumcarbonaat.
Vanzelfsprekend betekent dit goed nieuws voor de Chileense schatkist: de toenemende productie en de stijgende prijzen zorgen voor meer inkomsten. In 2022 exporteerde het Zuid-Amerikaanse land voor ruim 7,7 miljard dollar aan lithium, waardoor het mineraal na koperproducten het meest geëxporteerde product is in Chili, zo schrijft website Ex-Ante. Dat zegt veel, want de fruit- en zalmindustrie zijn van oudsher zeer dominant in het land.
Vanwege de grote reserves in Chili staan andere landen in de rij om zaken te doen met het land. Naast landen als Zuid-Korea, China en Japan, waar het gros van het lithium naartoe gaat, probeert bijvoorbeeld ook de Europese Unie Chileense lithium te blijven importeren. In 2020 was al 80 procent van alle lithium die de EU invoerde afkomstig uit Chili. Om die handel vast te houden werd in december 2022 een reeds bestaand handelsakkoord tussen de EU en Chili vernieuwd om, zoals Financial Times schreef, Europa betere toegang tot Chileense mineralen te geven.
Chili heeft dus enorm veel lithium, het aanbod is groot, landen staan in de rij, de prijzen zijn hoog, alleen: een strategie voor deze omvangrijke en uitdijende lithiumindustrie ontbrak. En daar kwam vorige maand verandering in.
Hoe gaat de nationalisering eruitzien?
Op 20 april richtte de Chileense president Gabriel Boric zich via een televisietoespraak tot de natie en kondigde een grootscheepse transformatie aan van de lithiumindustrie. Hij is van planeen door de staat gerund lithiumbedrijf op te richten, dat middels een publiek-private samenwerking lithium zou gaan winnen, zo schrijft website Emol.
Buitenlandse bedrijven kunnen zich inkopen in het staatsbedrijf en zo bijdragen aan de nieuwe lithiumwinningstechnologieën die de regering wil inzetten om ‘de impact op de ecosystemen van de zoutvlakten tot een minimum te beperken’. Ook wil de president de inheemse gemeenschappen die in de Atacamawoestijn wonen, laten meeprofiteren en verder ook in Chili eindproducten, zoals batterijen, gaan vervaardigen, in plaats van het ruwe materiaal naar het buitenland te sturen.
Minister van Mijnbouw Marcela Hernando gaf in een interview met Bloomberg overigens aan dat het niet om een nationalisering ging. Volgens haar worden bestaande contracten (SQM tot 2030, Albemarle tot 2043) gewoon gerespecteerd en is lithium, omdat het in de grondwet als Chileens wordt omschreven, al van de staat. Volgens haar gaat het om een betere herverdeling van de inkomsten, waardoor heel Chili kan profiteren, en een manier om betere controle op de impact op het milieu te hebben. Lithiummijnbouw is immers, zoals alle soorten mijnbouw, behoorlijk schadelijk.
Het milieu, de inheemse gemeenschappen, meer inkomsten voor de staat en de ontwikkeling van eindproducten: de redenen voor de nationalisering zijn dus duidelijk. Maar ondanks de plannen van Gabriel Boric is nog niets zeker. Het Chileense parlement moet nog stemmen over de plannen en gezien de huidige verdeeldheid in de Chileense politiek kan een akkoord een moeilijk verhaal worden.
Lees ook:
