De geharnaste taal van de Turkse president aan het adres van de Koerden maakt deel uit van zijn strategie om aan de macht te blijven. Maar het werkt averechts.
Terwijl de Turkse president zijn troepen dreigt in te zetten tegen de Koerden in Syrië, hebben deze op hun beurt duidelijk laten weten dat ze, met of zonder Amerikaanse steun, niet van plan zijn afstand te doen van ook maar een van hun verworven rechten.
Op dit moment zijn er drie mogelijkheden voor de Koerden:
1. Als de Amerikanen er uiteindelijk voor kiezen te blijven, zullen de Koerden onder hun bescherming blijven vallen. Dat zou ze de tijd geven zich te versterken en hun territoriale aanspraken te verankeren. Ze zouden een macht worden die onafhankelijk is van alle mogendheden in de regio, Syrië incluis. Dat is voor Erdogan een slecht scenario. Hoewel hij er sterk bij de Amerikanen op heeft aangedrongen te interveniëren in Syrië, met name om de anti-Assad-rebellen te steunen, beschouwt hij hun steun aan de Koerden als een bedreiging.
2. Als de Amerikaanse terugtrekking een feit wordt, zouden de Koerden zich genoodzaakt kunnen zien toenadering tot Damascus te zoeken. In dat geval zal Turkije zich geconfronteerd zien met een alliantie van Damascus en de Koerden, wat bepaalde herinneringen zal oproepen (in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw steunde Damascus de Koerdische PKK in haar strijd tegen Turkije).
3. De Koerden zouden zich kunnen aansluiten bij een ‘Arabische krijgsmacht’ van plaatselijke Arabische stammen, wellicht aangevuld met buitenlandse soldaten, die zou worden gesteund door de Golfstaten, zoals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo onlangs suggereerde tijdens een bezoek aan de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Hoe onwaarschijnlijk dit scenario ook is, er is al eerder aan gerefereerd. Het zou betekenen dat Turkije de Saoediërs en de VAE als weinig begerenswaardige buren zou krijgen, die beide faliekant tegen een verbond Turkije-Qatar zijn.
Minste van de kwaden
Als de Turkse president noodgedwongen een van deze scenario’s moet accepteren, lijkt het handhaven van de Amerikaanse invloed in de zone het minst slechte. In de andere gevallen zou hij zich opnieuw geconfronteerd zien met regionale mogendheden als Syrië, Iran of Rusland. Amerika lijkt nog het minste van de twee kwaden, op voorwaarde dat het alleen om Amerikanen gaat en niet om Amerikanen die worden bijgestaan door ‘regionale bondgenoten’ of ‘Arabische strijdkrachten’ van Saoedi’s en de VAE.
Hoewel president Trump leek te hebben besloten de Amerikaanse troepen definitief uit Syrië terug te trekken, lijkt hij nu tijd te rekken. Om de situatie nog gecompliceerder te maken heeft Pompeo Turkije te verstaan gegeven: ‘Laat duidelijk zijn dat de Koerden in Syrië geen terroristen zijn.’
Een verklaring waar Trump nog een schepje bovenop deed met een tweet waarin hij openlijk waarschuwt: ‘Als jullie de Koerden aanvallen, maken wij de economie van Turkije kapot.’
In diezelfde tweet stelt hij voor een bufferzone van twintig mijl in te stellen in het noorden van Syrië. Ankara heeft deze dreigementen niet onbeantwoord gelaten, maar wat de bufferzone betreft volstond men met de reactie: ‘Dat vragen wij al sinds het begin.’ Wat zijn dan de gevolgen van een dergelijke bufferzone voor Turkije?
Hoe graag Ankara ook invloed wil uitoefenen in de Arabische wereld, Turkije zal haar nieuwe buren moeten accepteren, wie het ook zijn. In alle denkbare scenario’s zal de zuidelijke toegang tot Turkije, dat wil zeggen de verbinding met de Arabische wereld, in handen van de Koerden zijn.
Ook al trekken de Koerden zich terug van hun posities ten westen van de Eufraat, de landsgrens met Turkije zal door de Koerden worden bezet, van de Eufraat in Irak tot aan Iran. En deze bufferzone kan heel goed tot gevolg hebben dat Turkije afgesloten raakt van zijn Arabische afzetgebied.
Ook voor de Koerden zou zo’n zone problematisch zijn, omdat ze genoodzaakt zouden zijn zich twintig mijl naar het zuiden terug te trekken, in de richting van het gebied dat ze hebben veroverd op Islamitische Staat. In deze nieuwe situatie zouden de Koerden in Turkije minder dicht in de buurt zijn en het gezag in Damascus veel dichterbij, wat de kans op een treffen met het Syrische leger sterk vergroot.
De krijgshaftige taal van de Turkse president is mede verantwoordelijk voor de recente gebeurtenissen. Naar aanleiding van een mogelijk akkoord tussen Damascus en de Koerden na de Amerikaanse terugtrekking heeft Erdogan de dreigementen aan het adres van de Koerden vermenigvuldigd. Nog voor de Amerikaanse terugtrekking begon maakte de Turkse regering bekend dat ze onmiddellijk militair zou ingrijpen.
Dit heeft tot gevolg dat de Amerikanen invloed in Syrië willen blijven uitoefenen en de Koerden ook na het vertrek van hun troepen willen blijven beschermen. In plaats van het leger te mobiliseren en op te roepen tot een oorlog, had de Turkse president er verstandiger aan gedaan af te wachten, te onderhandelen en een constructieve benadering na te streven.
Hij had beter eerst kunnen besluiten of hij wil dat de Amerikanen in Syrië blijven, en of hij bereid is het bestaan van een Koerdische gemeenschap in Syrië te accepteren, in welke vorm dan ook. Als hij volhardt in zijn besluiteloosheid en zijn oorlogszuchtige beleid, dreigt hij alle regionale krachten tegen zich in het harnas te jagen. Misschien denkt hij: de hele wereld is toch tegen ons, laten ze ons de schuld maar geven. Hij vergeet daarbij dat hij met elk woord dat hij uitspreekt, en met elke stap die hij in deze richting zet, de situatie verergert.
Auteur: Musa Özugurlu
Gazete Duvar
Turkije | website | gazeteduvar.com.tr
Internetkrant van linkse signatuur met als motto ‘principieel, onafhankelijk, objectief nieuws’. Wordt gepubliceerd door advocaat en media-ondernemer Ali Duran Topuz.
