Horen, zien, bezoeken.
EXPOSITIE | Bloemen voor Olympia
Le modèle noir. De Géricault à Matisse
T/m 21 juli, Musée d’Orsay, Parijs, musee-orsay.fr
Even schudde de kunstwereld op haar grondvesten: Musée d’Orsay, het museum dat de beroemde impressionisten toont in hartje Parijs, zou de titel van een van de meest iconische schilderijen aller tijden hebben veranderd.
Olympia, het brutale naakt van Édouard Manet dat in 1865 een groot schandaal veroorzaakte, zou omgedoopt zijn tot Laure, de naam van de zwarte bediende op het schilderij die courtisane Olympia een bos bloemen brengt. Olympia is de ster van de kunstgeschiedenis, maar de naam van Laure hoorden we nog nooit.
De rel die dreigde uit te breken over die nieuwe titel bleek een storm in een glas water, maar met de tentoonstelling Le modèle noir. De Géricault à Matisse werpt Musée d’Orsay wel degelijk een nieuwe blik op oude bekenden. Het museum zoomt in op de rol van het zwarte model in het werk van grootheden als Paul Cézanne en Henri Matisse.
Iedereen kent het verhaal van Paul Gauguin, die afreisde naar de Stille Zuidzee, op zoek naar het paradijs. Maar wat weten we eigenlijk van de blote meisjes die hij op Tahiti ging schilderen?
Racisme en discriminatie in het koloniale tijdperk vonden hun weerslag ook in de kunstgeschiedenis. Deze tentoonstelling kijkt voor het eerst naar de relatie tussen de kunstenaars en hun model, en geeft die laatste waar mogelijk een naam. Sommige titels sneuvelden daarop alsnog. Portret van een zwarte vrouw heet voortaan Portret van Madeleine: de naam van een huishoudster in 1800, afkomstig uit Guadeloupe.
ARCHITECTUUR | Hotspot voor een selfie
Vessel
hudsonyardsnewyork.com
15 maart opende de nieuwste selfiehotspot van New York: Vessel, een trappenhuis naar niets. Vessel is een futuristisch, Escherachtig gebouw, dat in feite geen gebouw is maar een honingraatachtige structuur van 56 meter hoog. De enorme constructie van glimmend koper vormt het middelpunt van de nieuwe, poepsjieke wijk Hudson Yards, met appartementen tot wel 32 miljoen dollar. Vessel, ontworpen door de Britse designer Thomas Heatherwick, bestaat enkel uit trappen en verbindende platforms, en telt 16 verdiepingen. De in totaal 25.000 traptreden zijn gratis te beklimmen – voor wie durft, want de meanderende trappenstructuur werkt behoorlijk desoriënterend. De CEO van Hudson Yards omschreef Vessel als een ‘12-month Christmas tree’, Fortune en CNN noemden het Manhattans antwoord op de Eiffeltoren. De naam Vessel is overigens tijdelijk. Op een website mag de New Yorkse bevolking een voorstel doen voor een nieuwe naam. Grote kanshebber: The Shawarma (‘de shoarma’).
EXPOSITIE | Opgloeiend lichaam
Maria Lassnig – Ways of Being
T/m 11 aug, Stedelijk Museum Amsterdam, stedelijk.nl
‘Iedere plek van het lichaam kan, door zich ervan bewust te worden, tot leven gewekt worden: de knie kan gaan tintelen, de rug wordt een vibrerend vlak, de neus een heet gat, de benen tot schroeven.’ Aldus Maria Lassnig (1919-2014), de Oostenrijkse schilder die schilderde wat zij voelde: haar lichaam, dat kon opgloeien door de wereld om haar heen. Haar schilderijen zijn vol kleur, portretten waarin de worsteling tussen lichaam en gevoel op de spits zijn gedreven. Soms tegen het subversieve aan, zoals in Du Oder Ich (2005). We zien een vrouw op leeftijd, naakt, met knokige schouders, een oksel als een gat onder haar arm, een plooi in haar buik. Haar blauwe ogen zijn groot en rond, haar mond staat open. Haar ene hand drukt een pistool tegen haar hoofd, de andere richt er een op ons, de kijker.
Op haar 94ste kreeg Lassnig nog een tentoonstelling in het hippe MoMA PS1. Nu organiseert het Stedelijk Museum Amsterdam de overzichtstentoonstelling Ways of Being met zo’n tweehonderd werken, waarvan sommige nog nooit zijn vertoond.
Collages
De Zuid-Afrikaanse Neo Matloga (1993) gooit sinds zijn verblijf aan de Ateliers in Amsterdam hoge ogen met zijn collages van mensen die samen eten, dansen of elkaar liefhebben in roerige tijden. Hij heeft nu zijn eerste solotentoonstelling, Neo to Love, in het Fries Museum, Leeuwarden.
T/m 18 aug.
Palmyra
Het oudste schilderij van de Syrische stad Palmyra (UNESCO werelderfgoed) hangt in het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Gezicht op de ruïnes van Palmyra laat zien hoe de zo vaak vernielde stad er in 1691 uitzag. De restauratie van het vier meter brede panorama – dankzij crowdfunding – is op zaal te volgen.
T/m 19 mei
Aangeboden
Still going strong: de KunstRAI viert dit jaar haar 35ste editie. Met meer dan tachtig deelnemende galeries, die niet alleen schilderijen, beelden en fotografie te koop aanbieden, maar ook toegepaste kunst, design en sieraden.
T/m 22 april, RAI, Amsterdam, kunstrai.nl
