Om de week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Na het onverwachte vertrek van Keir Starmer heeft het Verenigd Koninkrijk opnieuw een nieuwe premier. Kan Andy Burnham de politieke rust herstellen en de opmars van Nigel Farage een halt toeroepen?
Waarom kozen de Britten opnieuw voor een nieuwe leider?
Ruim twee jaar nadat de Britse Labour Party – de sociaaldemocratische partij van voormalig premier Keir Starmer – met een ruime meerderheid de verkiezingen won, wisselt het Verenigd Koninkrijk opnieuw van premier. Starmer kondigde eind juni zijn vertrek aan nadat hij het vertrouwen van veel partijgenoten had verloren. Zijn opvolger is Andy Burnham, de voormalige burgemeester van Greater Manchester, die vrijdag zonder tegenkandidaat werd gekozen tot nieuwe leider van Labour.
Omdat Labour nog altijd een meerderheid heeft in het Britse Lagerhuis, hoefden de Britten niet opnieuw naar de stembus
In het Britse politieke systeem wordt de leider van de regeringspartij met een meerderheid in het parlement automatisch premier. Burnham is daarmee de zevende Britse premier sinds 2016, een opvallend hoog aantal dat volgens persbureau Associated Press en Reuters de politieke instabiliteit van het afgelopen decennium onderstreept. Beide media wijzen erop dat de opeenvolging van premiers het vertrouwen van veel Britten in de politiek heeft aangetast.
Dat erkende Burnham ook in zijn eerste toespraak als premier. ‘Ik weet dat veel mensen in dit land de politiek zat zijn,’ zei hij. Volgens Reuters wil hij met een nieuw politiek en economisch model een einde maken aan jaren van politieke onrust. Hij sprak over een ‘keerpunt voor Groot-Brittannië’ en beloofde de grootste hervormingen in veertig jaar, waarmee hij de levensstandaard van de Britten wil verbeteren.
De Spaanse krant El País ziet Burnhams benoeming niet alleen als een reactie op het vertrek van Starmer, maar ook als een strategische keuze van Labour. Volgens de krant heeft de partij haar hoop gevestigd op de voormalige burgemeester van Manchester omdat hij een van de weinige politici is die de opmars van de rechts-populistische partij Reform UK, onder leiding van Brexit-voorman Nigel Farage, zou kunnen afremmen.
De krant omschrijft Burnham zelfs als ‘de laatste kans om de uiterst rechtse Reform UK een halt toe te roepen’
Ook The Guardian benadrukt dat Burnhams opkomst geen toevallige machtswisseling is. Volgens de krant bereidde hij zich al jarenlang voor op een terugkeer naar Westminster en heeft hij een duidelijke visie op de toekomst van het land. Zijn medewerkers omschrijven hem als een politicus die ‘weet wat hij denkt’ en die zijn toespraken grotendeels zelf schrijft. Die persoonlijke betrokkenheid moet volgens zijn team bijdragen aan een andere politieke cultuur, waarin minder aandacht uitgaat naar de politieke spelletjes in Westminster en meer naar de problemen van gewone Britten.
Die verwachtingen zijn mede gebaseerd op zijn periode als burgemeester van Greater Manchester. Daar verwierf Burnham een reputatie door te investeren in openbaar vervoer, de dakloosheid terug te dringen en de regionale economie te versterken. Tegelijkertijd presenteert hij zich als een politicus die wil breken met de koers van de afgelopen decennia. Zo stelde hij dat het Verenigd Koninkrijk in de jaren tachtig ‘een paar verkeerde afslagen’ heeft genomen, doordat politieke macht steeds sterker in Londen werd geconcentreerd en grote delen van de economie werden geprivatiseerd. Volgens El País zet Burnham zich daarmee niet alleen af tegen de Conservatieve regeringen uit het verleden, maar ook tegen zijn voorganger Starmer, die binnen Labour vaak werd bekritiseerd vanwege een gebrek aan duidelijke visie en daadkracht.
Welke koers wil Burnham varen?
Nu Burnham premier is, verschuift de aandacht van de vraag waarom hij werd gekozen naar de vraag hoe hij het Verenigd Koninkrijk wil hervormen. Zijn plannen draaien om een ingrijpende bestuurlijke en economische koerswijziging, waarmee hij de levensstandaard van de Britten wil verbeteren. Daarbij staat één idee centraal: de macht moet minder geconcentreerd zijn in Londen en meer terechtkomen bij regio’s die jarenlang achtergesteld zijn.
Die decentralisatie vormt volgens verschillende buitenlandse media de kern van Burnhams plannen
Zo schrijft Le Monde dat hij dingen anders wil aanpakken door een tweede regeringscentrum in Manchester op te richten, onder de naam ‘No. 10 North’. Ook The Guardian noemt dit het hart van Burnhams visie op een ‘fundamenteel hervormd Groot-Brittannië’: een land waarin lokale overheden meer zeggenschap krijgen en economische groei niet langer vooral vanuit Westminster wordt aangestuurd.
Volgens Burnham moet die nieuwe bestuursstijl leiden tot meer economische kansen buiten Londen. Hij wil investeren in regionale ontwikkeling, kleine ondernemingen ondersteunen, de industrie nieuw leven inblazen en de overheid weer meer grip geven op essentiële voorzieningen, zoals water, energie en openbaar vervoer. Tegenover Reuters benadrukte hij dat hij een land wil opbouwen waarin ‘het leven weer betaalbaar wordt’ en waarin alle regio’s kunnen profiteren van economische groei.
Ook El País ziet de regio’s als het uitgangspunt van Burnhams economische agenda. Volgens de Spaanse krant wil hij de economische groei stimuleren ‘in iedere postcode van het land’ en meer bevoegdheden teruggeven aan lokale overheden. Burnham presenteert decentralisatie dan ook niet alleen als een bestuurlijke hervorming, maar ook als een manier om de economische ongelijkheid tussen het noorden en zuiden van Engeland te verkleinen. Daarmee wil hij niet alleen de economie nieuw leven inblazen, maar ook het vertrouwen herstellen van kiezers die zich jarenlang onvoldoende gehoord voelden.
Kan Burnham zijn beloftes waarmaken?
Hoewel Burnham met veel enthousiasme aan zijn premierschap begint, vragen verschillende buitenlandse media zich af of hij zijn ambitieuze plannen ook daadwerkelijk kan verwezenlijken. De nieuwe premier erft een land dat kampt met een stagnerende economie, hoge staatsschulden, oplopende defensie-uitgaven en een verdeeld politiek landschap.
De vraag is daarom niet alleen of Burnham de juiste ideeën heeft, maar vooral of hij de ruimte krijgt om ze uit te voeren
De Franse krant Le Monde plaatst vraagtekens bij de concrete invulling van Burnhams programma. Volgens de krant spreekt de nieuwe premier overtuigend over sociale rechtvaardigheid, economische groei en decentralisatie, maar vormen die ambities op zichzelf nog geen uitgewerkt regeringsprogramma. Bovendien zal hij zijn plannen moeten financieren in een periode waarin de Britse staatsschuld is opgelopen tot meer dan 95 procent van het bruto binnenlands product en de uitgaven aan defensie en sociale voorzieningen blijven stijgen.
Ook persbureau AFP wijst op de moeilijke keuzes die Burnham te wachten staan. De koopkracht verbeteren, investeren in de economie, de zorg hervormen en tegelijkertijd voldoen aan de NAVO-doelstellingen voor defensie vragen om miljardeninvesteringen, terwijl de financiële ruimte beperkt is. Volgens het persbureau zal de keuze voor een nieuwe minister van Financiën daarom een belangrijke aanwijzing zijn voor de economische koers van de regering.
Daarnaast vormt niet alleen de economie een uitdaging. Het Duitse weekblad Der Spiegel noemt Burnhams premierschap een ‘riskant experiment’ en ziet de machtswisseling vooral als een rechtstreeks duel met Nigel Farage. Ook volgens dit blad is Burnham de laatste hoop van Labour om de opmars van de rechts-populistische Reform UK af te remmen. Mocht hij daar niet in slagen, dan zou Farage zich bij de volgende verkiezingen kunnen presenteren als een geloofwaardig alternatief voor de regeringspartij.
Toch zijn niet alle media somber gestemd. The Guardian benadrukt dat Burnham zich jarenlang op dit moment heeft voorbereid en over een duidelijke visie beschikt. Zijn medewerkers omschrijven hem als een politicus die precies weet welke richting hij met het land op wil. Of die visie voldoende is om het vertrouwen van de Britten terug te winnen, zal uiteindelijk afhangen van de vraag of hij zijn ambitieuze plannen weet om te zetten in tastbare resultaten.
Verder lezen?
Kwaliteitsjournalistiek kost geld. Maar je wilt 360 misschien liever eerst proberen. Neem daarvoor een proefabonnement en lees een week lang gratis.
Heb je al een account?
