De Bored Ape Yacht Club is een van de exclusiefste clubs van dit moment – en wordt gezien als model voor de cryptotoekomst van het internet. Of is het allemaal toch gewoon een piramidespel?
Op een bank in een donker vertrek zit Post Malone te roken. De meubels komen duur over, zijn pak is crèmewit. De rapper met de gezichtstatoeages pakt een mobieltje van een glazen tafel, klikt op een app waarmee in cryptovaluta gehandeld kan worden – en koopt een verveeld kijkende cartoonaap met een cowboyhoed. Hij neemt nog een trek van zijn sigaret. De zaken gaan goed.
Zo begint de video voor de song ‘One Right Now’ die in november 2021 verscheen. De cartoonaap is geen grap maar een statussymbool. Post Malone laat zich zo kennen als lid van de Bored Ape Yacht Club, een exclusieve internetsubcultuur waar digitale afbeeldingen van verveelde apen worden verzameld en uitgewisseld. De apen hebben opvallende brillen of schieten laserstralen uit hun ogen, ze dragen allerlei soorten hoofddeksels, sommige bestaan gedeeltelijk uit cyborgimplantaten. Wat ze allemaal gemeen hebben is katerig-coole blik en een vleugje onheilsromantiek. Momenteel gaan er elke week driecijferige miljoenenbedragen om in de handel met deze plaatjes. Er zijn er maar tienduizend van en ze worden steeds duurder naarmate ze vaker van eigenaar wisselen.
Ecosysteem
Rond de Bored Apes moet een compleet ‘ecosysteem’ verrijzen, met een echt clubhuis in Miami, driedimensionale apen in virtuele werelden en een ‘decentraal autonome organisatie’ die dat allemaal coördineert. Klinkt raar? Niet in de oren van Universal Music. Het grootste muzieklabel ter wereld liet onlangs weten met vier van die verveelde apen een band te willen beginnen.
Dat roept vragen op. Zoals: wat gebeurt hier in hemelsnaam? Waarom betalen mensen miljoenen voor digitale plaatjes die je ook met een simpele klik kunt downloaden en kopiëren? Laten we beginnen bij het laatste.
De plaatjes van de apen zijn geld waard omdat ze genoteerd staan in een publiek toegankelijke blockchain-database. Daar staat, cryptografisch beveiligd, wie hun eigenaars zijn. Om deze eigenaarsrechten gaat het. De apen zijn dus zogezegd cryptoverzamelplaatjes, ze functioneren op eenzelfde wijze als de munten van een cryptovaluta. Tegelijkertijd zijn ze echter ook het toegangskaartje tot een digitale avant-garde. De Bored Ape Yacht Club moet als kiemcel fungeren voor het ‘web 3.0’, een op crypto gebaseerd internet waar niet langer de techconcerns de baas zijn maar dat van iedereen moet worden – van iedereen die zogeheten tokens koopt. Een token is een op een blockchain genoteerde virtuele marktwaarde. Het kan bijvoorbeeld om spullen gaan voor figuren in onlinespelen, om stukjes film en kunst op internet maar ook om digitale eigendomsrechten op onroerend goed of edelstenen. Je kunt zo’n beetje alles ‘tokeniseren’. Ook de verveelde apen zijn tokens.
Je bent niet alleen eigenaar van een aap, maar zelf ook een aap
De Bored Ape Yacht Club is dus een praktijktest voor het web 3.0 dat naar men zegt een nieuw digitaal handelssysteem zal creëren. Misschien is het ook een gigantisch piramidespel, zoals sommigen menen. Misschien is het beide.
Wie de Club bezoekt, betreedt een verlopen Tiki-bar in een cartoon-moeras. In 2031, zo gaat het verhaal dat de oprichters bedacht hebben, zijn alle mensen die vroeg in de cryptowereld gestapt zijn, miljardair. Nu vervelen deze miljardairs zich en hebben zij niets anders meer te doen dan rondhangen in hun clubhuis. Dat zij apen zijn, is een grapje voor insiders. In de cryptogemeenschap wordt aping in gebruikt voor als iemand met een zeer gewaagde som geld zich in een crypto-investering stort.
Het clubhuis bestaat in deze vorm niet echt, alleen een website met wat cartoontekeningen. Het enige wat je er kunt doen is het toilet bezoeken. De leden mogen collectief een virtuele wc-muur vol schilderen. Elke 15 minuten een pixel. ‘We zijn er tamelijk zeker van dat die vol piemels komt te staan,’ schrijven de oprichters.
Digitale identiteit
De club onderhoudt een eigen server om te chatten op het communicatieplatform Discord. Maar deze gemeenschap komt pas echt tot leven doordat de leden hun aap onderdeel maken van hun digitale identiteit. Dat betekent allereerst dat ze hem gebruiken als profielfoto op sociale media. Zo herkennen de leden van de club elkaar en vormen ze netwerken. Een profielfoto waarvoor je betaald hebt en die exclusief van jou is, is niet te vergelijken met zomaar een foto, zegt een clublid. Je bent niet alleen eigenaar van een aap, maar zelf ook een aap: ‘Ik heb een heel andere relatie met iets dat van mij is.’ De man is eind dertig, woont op Puerto Rico en noemt zich G-money. Zijn echt naam wil hij niet zeggen. Hij stelt zich voor als gewoon ‘G-money, futurist, disruptor en aap.’ De camera laat hij bij het videogespek uit, te zien is alleen de aap.
Het idee voor de club kwam van twee jonge Amerikaanse-literatuurnerds met een zwak voor punkrock en hiphop uit de jaren negentig. Zij noemen zich Gordon Goner en Gargamel en ze haalden er de programmeurs No Sass en Emperor Tomato Ketchup bij om een algoritme te ontwerpen dat uit diverse cartoonelementen willekeurig tienduizend apen samenstelde. Toen die in april voor het eerst te koop werden aangeboden, gingen ze voor 300 dollar per stuk weg; inmiddels kosten ze gemiddeld zo’n 220.000 dollar. Daarom ontstonden er ook nieuwe clubs, van mollige pinguïns of van luie leeuwen bijvoorbeeld. Daar stappen nu weer nieuwkomers in, dat alles in de hoop dat hun eigen club al even snel aan waarde wint als die van de apen. Maar vraag je het de leden van de Bored Ape Yacht Club, dan is hun club natuurlijk de enige echte ware. Met name bijzonder eraan is dat de apenbezitters het geestelijk eigendomsrecht aan hun apen overgedragen krijgen. Zoals de aap Jenkins the Valet. Zijn eigenaar gaf hem een achtergrond mee als kamerdienaar en kletskous van de club en twittert nu naarstig in zijn naam. Inmiddels heeft Jenkins – niet zijn eigenaar – onderdak gevonden bij het vermaarde artiestenagentschap Creative Artists Agency. Een contract voor een boek is al in kannen en kruiken. In augustus verkocht Jenkins digitaal stemrecht over de richting die het plot van de roman moet nemen – en wel in de vorm van tokens op de blockchain. Een vorm van crowdfunding dus. Hoe enthousiaster de fans, hoe meer zij verdienen.
De oprichters kunnen op elk moment nieuwe figuren in de apenkosmos introduceren en duurder verkopen
Zulke projecten vergroten de bekendheid van de club. Daarvan profiteert het totale ‘ecosysteem’ zoals dat in het cryptojargon heet, omdat meer mensen willen instappen en de prijs voor apentokens opdrijven. Daarom waken de oprichters niet over hun geestelijk eigendom zoals Disney en andere klassieke studio’s dat bijvoorbeeld wel doen – want natuurlijk kunnen zij op elk moment nieuwe figuren in de apenkosmos introduceren en duurder verkopen naarmate de hype groeit. Met latere series van mutantenapen en honden hebben ze miljoenen verdiend.
Ook de clubleden hebben er belang bij dat hun eigen aap zo breed mogelijk wordt opgemerkt, zijn afbeelding wellicht zelfs gedownload en gekopieerd wordt. Alleen zij hebben immers het eigendomscertificaat in hun bezit. Alleen zij profiteren als de waarde ervan stijgt. En alle andere apen zijn ook blij als sommige de bekendheid van de club vergroten.
De Bored Ape Monkey Club is dus, zo u wilt, een model voor geestelijk eigendom volgens het piramidespelprincipe: hoe eerder je instapt, hoe beter; hoe later, hoe meer je de zaak de hemel in moet prijzen om het weer duurder te kunnen verkopen. Zo ontstaat er een fancultuur die tegelijkertijd een investeerdersgemeenschap is die door financiële prikkels wordt gedreven. Als de leden van de Bored Ape Yacht Club juichen voor een band van verveelde apen, als ze er enthousiast over praten op internet – dan stijgt met het succes van de band ook de waarde van de tokens. Die zijzelf in hun bezit hebben.
Bij de apenband die Universal Music onder contract genomen heeft, moet dat waarschijnlijk ook zo gaan. Je kunt het crowdfunding noemen. Of web 3.0. Of je afvragen wat hier in hemelsnaam aan de hand is.
Lees ook:
