Britse moslim ontdekt 
het platteland

De nieuwste moskee van Engeland heeft een minaret noch een koepeldak. Alleen de halve maan boven het hek en de berg schoenen voor de deur vormen een indicatie dat dit huis anders is dan de belendende huizen. Toch weten gelovigen en nieuwsgierige dorpelingen die een kijkje willen nemen bij het eerste vrijdaggebed – vlak voor de heilige maand van de ramadan – feilloos waar ze moeten zijn. Nieuws verspreidt zich snel op het Isle of Lewis, een winderige Schotse rotsformatie met 21 duizend inwoners, dat al sinds jaar en dag tweed en ruige, evangelische christenen voortbrengt. De pakweg zestig moslims die op het eiland wonen zitten in kleermakerszit op het tapijt, 
met hun gezicht naar de zee en naar Mekka, dat zo’n vijfenhalfduizend kilometer verderop ligt. Aihtsham Rashid, een zakenman uit Leeds die geld bijeen heeft gebracht voor de moskee, verwelkomt de aanwezigen: ‘Er is voor iedereen genoeg Irn-Bru [spreek uit Iron Brew, een Schotse frisdrank].’

De overgrote meerderheid van de 2,8 miljoen Britse moslims woont in de stad; de helft daarvan in Londen, Birmingham en Bradford. In 4781 van de ongeveer 11.000 gemeenten van Engeland en Wales daarentegen noemde bij de meest recente volkstelling niemand zich moslim. In 1130 gemeenten woonde slechts één moslim. Maar in de loop der tijd hebben moslims zich mondjesmaat over het land verspreid. Bradford, dat inmiddels voor een kwart uit moslims bestaat, kreeg pas in 1960 een moskee. Nu zijn er waarschijnlijk zo’n 2000 moskeeën in Engeland, van 
Yeovil tot aan Inverness. Bij de volkstelling zijn op de Scilly Isles drie moslims geregistreerd. ‘We duiken overal op,’ zegt Lufti Radwan, een moslimboer uit Oxfordshire.

De eerste moslims die naar het platteland trokken, waren ondernemers. Het ging vooral om mensen uit Pakistan en Bangladesh die na de Tweede Wereldoorlog naar Engeland waren gekomen en die zaken hoopten te doen in de bestaande moslimgemeenschappen rond katoenfabrieken en scheepswerven. Maar er waren ook enkele moslims die nog een stap verder gingen om hun geluk te beproeven. Veel van de Indiase restaurants in het land zijn in handen van moslims uit Bangladesh, zegt Talha Ahmad van de 
Muslim Council of Britain (MCB).
Butta Mohammed, een van de eerste Pakistanen op het Isle of Lewis, verkocht kleren uit een koffer toen hij in 1940 in Engeland arriveerde.

Zijn neef, Nazir Ahmed, wist voldoende geld opzij te leggen om een winkeltje te openen, en halverwege de jaren tachtig had hij bijna honderd mensen in dienst in een handvol ondernemingen, waaronder een cash-and-carry, een supermarkt en een doe-het-zelfzaak. ‘Ik mag niet klagen,’ zegt hij. Onder de moslims op het platteland zijn ook artsen of academici die hebben gekozen voor een baan buiten de stad, of mensen met een goede baan die naar een forenzenstadje zijn verhuisd.

De nieuwste lichting heeft een minder fortuinlijke achtergrond. De overheid brengt Syrische vluchtelingen zowel onder in de steden als op het platteland. Een gezin uit Aleppo, dat naar Engeland vluchtte met beelden van 
Big Ben voor ogen, is ondergebracht in Aberystwyth. Anderen zijn in Wiltshire of het Isle of Bute ondergebracht. Op het Isle of Lewis wonen momenteel 
zes Syrische gezinnen: een man, wiens dochter en drie kleinkinderen zijn omgekomen in de oorlog, heeft gezelschap gekregen van zijn zoon, die in Duitsland woont, zodat ze samen naar het eerste vrijdaggebed in de moskee kunnen gaan.

Het internet maakt het makkelijker voor de uitgewaaierde moslimgemeenschap om vast te houden aan het geloof. Kinderen kunnen met behulp van apps de Koran leren lezen, en een twintiger op het Isle of Lewis kijkt naar gebeden op YouTube. Het is ook makkelijker om aan halal eten te komen. Sommige mensen bestellen het online; een zakenman op het Isle of Lewis die altijd in het slachthuis om toestemming vroeg om zijn eigen dieren te slachten, wacht nu op een maandelijkse levering uit Glasgow. Abdul-Azim Ahmed, die onderzoek heeft gedaan naar Engelse moskeeën, heeft de indruk dat de moskeeën op het platteland veel tijd steken in het onderhouden van hun websites en hun berichtgeving op social media, om 
zo nieuwe gelovigen te bereiken.

Zelfvertrouwen

Ahmad van het MCB is van mening dat deze moskeeën een weerspiegeling zijn van het toegenomen zelfvertrouwen van de moslims op het platteland. Dat ze bouwvergunningen krijgen, getuigt van een groeiend besef dat ‘de islam onderdeel is van de Engelse samenleving’. In de moskee op het Isle of Lewis schept een agente in uniform een bordje curry op en er komen twee vrouwen uit een kringloopwinkel ‘even een kijkje nemen’. Een niet-moslima buigt het hoofd terwijl de mannen bidden; iemand anders drukt een bevriende moslim een briefje van vijf pond in de hand met de opmerking dat ze een 
collecteschaal had verwacht. John MacLeod, die een boek heeft geschreven over de geschiedenis van religie op het Isle of Lewis, zegt dat de eilandbewoners die ooit te hoop liepen tegen plannen om de veerboot ook op zondag te laten varen, nu ‘positief of onverschillig’ staan tegenover de komst van de moskee. ‘Er leeft in ieder geval niet het idee dat we van de ene op de andere dag een tweede Islamabad zullen worden.’

The Economist
VK | weekblad | oplage 1.337.180

Sinds jaar en dag de bijbel voor iedereen die zich interesseert voor internationaal nieuws. Liberaal, niet te verwarren met conservatief.