Het eclatante succes van de PVV bij de verkiezingen in Nederland is niet aan de Europese pers voorbijgegaan. Er waait een gure, extreemrechtse wind door Europa, is de teneur.
Keuze uit het archief
Nederland zit sinds deze week weer zonder regering. Het duurde maar liefst zeven maanden om een kabinet te vormen, maar na elf maanden besloot Geert Wilders de stekker eruit te trekken. Net als de vorige regering viel ook dit kabinet over het thema migratie.
Meteen na de verkiezingswinst van de PVV in november 2023 onderzocht 360 Magazine wat buitenlandse kranten en tijdschriften schreven over hoe Nederland onder Wilders eruit zou komen te zien. Het lijkt er vooralsnog op dat hun sombere voorspellingen grotendeels niet zijn uitgekomen.
‘Geert Wilders kan bli Europas nya mardröm,’ schrijft de Zweedse krant Sydsvenskan: Geert Wilders kan weleens de nieuwe nachtmerrie van Europa worden. ‘Want hij heeft dan misschien zijn anti-immigratieretoriek wat afgezwakt, er is geen indicatie dat hij hetzelfde zal doen met zijn kritiek op de EU.’ Volgens de krant zijn er weliswaar geen tekenen dat Nederlandse kiezers een Nexit willen, maar samen met andere extreemrechtse leiders zou Wilders de Europese dynamiek weleens radicaal kunnen veranderen.
‘Deze uitslag voorspelt weinig goeds voor de tot nu toe belangrijke rol van Nederland als stabielste vooruitstrevende democratie in Europa.’ Karin Schmidt van het Duitse televisieprogramma Tagesschau stelt dat Brussel zich moet wapenen tegen nog veel meer tegenstand, ‘want deze uitslag wekt een duister voorgevoel op over de uitkomst van de Europese verkiezingen van volgend jaar juni. Volgens peilingen kunnen rechts-populistische, eurosceptische partijen de overhand krijgen in het Europees Parlement.’
‘Slecht nieuws voor Oekraïne, vooral omdat Nederland de eerste was die F16’s leverde’
Ook Bens Latkovskis van de Letse krant Neatkarīgā is somber: ‘De overwinning van Wilders in Nederland is reden tot zorg. Zijn anti-immigratie- en anti-islamretoriek, die ook de harten van veel rechtse Letten verwarmt, gaat gepaard met vijandigheid tegenover de EU, verzet tegen de steun aan Oekraïne en min of meer directe steun voor Poetin. De overwinning van Wilders versterkt alleen maar het kamp van Orbán, Fico en anderen. Maar dit gaat niet langer over Milei, Wilders, Orbán of Trump. We moeten het hebben over iets dat verder gaat: over de crisis van het politieke systeem, of zelfs de ineenstorting van de bestaande wereldorde.’
Op nieuwssite Gazeta.ua maakt de Oekraïense politicoloog Viktor Andrusiv zich zorgen over de Nederlandse steun aan Oekraïne: ‘Het aantal gelijkgestemden van Orbán in de EU neemt toe. Nederland, waar Geert Wilders de verkiezingen won, sluit zich bij hem aan en hij is even populistisch, anti-Europees en anti-Oekraïens. Slecht nieuws voor ons, vooral omdat Nederland de eerste was die F16’s leverde.’
Gematigde vreugde
Het Poolse tijdschrift Krytyka Polityczna ziet gematigde vreugde bij extreemrechts in Polen: ‘Wilders’ grote comeback veroorzaakt euforie bij extreemrechts Europa, maar [de uiterst rechtse Poolse partij] Konfederacja is terughoudender. De partij staat weliswaar achter anti-immigratie eisen gericht tegen moslims, zoals het verbieden van moskeeën of de Koran, maar ziet tegelijk een fundamenteel probleem: Wilders wil ook minder Polen. En ondertussen staat hij zeer sympathiek tegenover Poetin en bekritiseert hij vaak de hulp aan Oekraïne.
Dat Wilders niet alleen minder Polen wil, maar ook minder Roemenen en Bulgaren, signaleert Christo Rimpopow in het Bulgaarse weekblad Club Z: ‘Wilders is niet alleen tegen onze toetreding tot Schengen, maar heeft ook herhaaldelijk opgeroepen om Bulgarije en Roemenië uit te sluiten van de EU. In 2012 lanceerde hij een website waar Nederlanders konden praten over hun “problemen” met burgers uit verschillende Europese landen. Op de homepage stond: “Zorgen zij voor problemen? Of bent u uw baan kwijtgeraakt door een Pool, een Bulgaar, een Roemeen of iemand anders uit Centraal-Europa? We horen het graag.” Het ziet ernaar uit dat onze diplomaten binnenkort te maken krijgen met het wilde racisme van Wilders en medestanders die streven naar een “probleemloos” Nederland.’
Europa-correspondent Jon Henley van The Guardian vat de ruk naar extreemrechts in Europa als volgt samen: ‘Van Helsinki tot Rome en van Berlijn tot Brussel stijgen extreemrechtse partijen gestaag in de peilingen. Ze beïnvloeden het beleid van traditioneel rechts om hun nativistische en populistische gedachtengoed te weerspiegelen, en ze bezetten ministerposten in coalitieregeringen.’
‘Van Helsinki tot Rome en van Berlijn tot Brussel stijgen extreemrechtse partijen gestaag in de peilingen’
Zijn opsomming begint met de postfascistische partij van Giorgia Meloni, premier van de meest rechtse regering van Italië sinds de Tweede Wereldoorlog. In Finland maakt extreemrechts deel uit van de regeringscoalitie en de Zweedse coalitie krijgt gedoogsteun van extreemrechts, in ruil voor belangrijke concessies. In Oostenrijk ligt de FPÖ op voorsprong, minder dan een jaar voor de verkiezingen, en in Duitsland heeft de extreemrechtse AfD alleen de centrumrechtse CDU nog voor zich.
Het extreemrechtse Rassemblement National van Marine Le Pen zou winnen als er nu presidentsverkiezingen werden gehouden in Frankrijk, en bij de verkiezingen in België in juni lijken extreemrechtse Vlaamse nationalisten te gaan winnen. ‘Geen wonder,’ schrijft Henley, ‘dat extreemrechtse leiders, van Le Pen tot Orbán uit Hongarije, Matteo Salvini uit Italië, Alice Weidel van de AfD en Tom Van Grieken van Vlaams Belang, zich haastten om Wilders te feliciteren.’
De observatie van de Franse krant Le Monde dat ‘het origineel het altijd wint van de kopie’, sluit naadloos aan bij de analyse in The Guardian van politicoloog Cas Mudde, gespecialiseerd in politiek extremisme. Nederlandse partijen, aldus Mudde, hebben bijna 25 jaar lang extreemrechtse kiezers gepamperd, in de hoop extreemrechtse partijen de mond te snoeren. Dat is mislukt, en nu is een extreemrechtse partij de grootste van Nederland. ‘Misschien kan het land nu, ruim twintig jaar na de opkomst van Pim Fortuyn, eindelijk eens een eerlijke en open discussie beginnen over zijn extreemrechtse probleem.’
Lees ook:
