Wat schreven de internationale media over de situatie in Soedan na de militaire staatsgreep van afgelopen maandag, waarbij de regering van Abdallah Hamdok werd afgezet? En wie is generaal Abdel Fattah Al-Burhan, die de staatsgreep leidde?
Op maandag arresteerde het leger bijna alle civiele leiders van Soedan, voordat hun leider, generaal Burhan, de ontbinding van alle instellingen van het land aankondigde. De staatsgreep wordt internationaal veroordeeld. De VN-Veiligheidsraad kwam dinsdag achter gesloten deuren bijeen over de kwestie en de regering van de Amerikaanse president Joe Biden heeft opschorting aangekondigd van 700 miljoen dollar aan noodhulp aan het land. Volgens het Gabonese digitale nieuwsmedium 237online was dit geld bedoeld om de democratische transitie van het land te ondersteunen.
Militaire bronnen die werden geciteerd door de Qatarese zender Al-Jazeera, meldden dat de afgezette premier Abdallah Hamdok, die maandagochtend werd gearresteerd door het leger, dinsdagavond 26 oktober is teruggebracht naar zijn huis in Khartoem, de Soedanese hoofdstad. De premier, wiens vrijlating wordt geëist door de internationale gemeenschap, blijft ‘onder streng toezicht’ staan, aldus een verklaring van het kantoor van de premier, zo schrijft Associated Press. Het Amerikaanse persbureau voegt eraan toe dat ‘verschillende ministers en politieke leiders nog steeds worden vastgehouden op onbekende locaties’.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken heeft dinsdag telefonisch gesproken met Hamdok. ‘De minister van Buitenlandse Zaken verwelkomt de vrijlating van de premier en herhaalt zijn oproep aan de Soedanese strijdkrachten om alle civiele leiders die in hechtenis zijn genomen, vrij te laten en hun veiligheid te garanderen’, zo is te lezen in een verklaring van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken waarover het Britse persbureau Reuters bericht.
Eerder op dinsdag zei de leider van de staatsgreep, generaal Abdel Fattah Al-Burhan, dat hij Abdallah Hamdok ‘voor zijn eigen veiligheid’ in zijn woning heeft vastgehouden en niet in een gevangenis, aldus Radio Tamazuj, een radiostation uit Zuid-Soedan. Op een persconferentie in Khartoem verklaarde de generaal dat de afgezette premier ‘naar huis zou terugkeren als de crisis voorbij is’. Hij ontkende een staatsgreep te hebben gepleegd en zei dat hij de overgangsregering van Hamdok had afgezet om een burgeroorlog te voorkomen.
Angst voor een bloedbad
Dinsdag trokken ‘grote protesten’, die maandag in de nasleep van de staatsgreep begonnen, door Khartoem en andere steden in het hele land, aldus de Soedanese nieuwszender Radio Dabanga. Demonstranten ‘blokkeerden straten’ en ‘staken autobanden in brand’, met name in de hoofdstad, terwijl slogans klonken als ‘teruggaan naar het verleden is geen optie’ en ‘het volk is sterker’. Volgens het radiostation zijn er de komende dagen nog meer demonstraties gepland ‘om een totale machtsoverdracht aan de burgers te eisen’.
‘Volgens de laatste schattingen’, vervolgde de radio, vielen er bij het optreden tegen de demonstranten ‘minstens zeven doden’. ‘Beelden die via sociale media werden gedeeld, tonen zwaarbewapende militairen en veiligheidstroepen die in Khartoem patrouilleerden en traangas afvuurden op demonstranten.’
Volgens Radio Dabanga heerst onder de demonstranten ‘angst’ voor een ‘bloedbad’. Het radiostation refereert aan 2019, toen ‘tijdens de demonstraties tegen de militaire machthebbers na het afzetten van dictator Omar Al-Bashir, honderden demonstranten verdwenen of werden gedood, tijdens wat sindsdien het bloedbad van 3 juni wordt genoemd’.
Het Afrikaanse nieuwsplatform Koaci schrijft dat de Afrikaanse Unie heeft opgeroepen tot een ‘onmiddellijke hervatting’ van de dialoog tussen burgers en militairen.
Wie is Abdel Fattah Al-Burhan?
Deze generaal ontbond op 25 oktober de regering die de overgang van het land naar democratie leidde en riep de noodtoestand uit. Na wat nu als een staatsgreep wordt beschouwd, werd hij daarmee de facto staatshoofd, met het risico dat het land mogelijk weer onder militair bewind komt.
‘Het scenario is maar al te bekend’, schrijft het Britse weekblad The Economist over 25 oktober toen Soedan ontwaakte met de ontdekking dat premier Abdallah Hamdok en andere functionarissen van de overgangsregering waren gearresteerd door het leger.
Achter deze gebeurtenissen staat luitenant-generaal Abdel Fattah Al-Burhan, tot dan toe voorzitter van de Soevereine Raad, een militair en civiel orgaan dat belast is met toezicht op Abdallah Hamdoks overwegend civiele kabinet. Nadat hij de noodtoestand in het land had uitgeroepen, ontbond hij het orgaan waarover hij de leiding had evenals het kabinet van ministers. ‘Burhan zou aanvankelijk dit jaar zijn positie overdragen aan een burger en verkiezingen organiseren voor 2022. In plaats daarvan pleegde hij een tweede staatsgreep, die het einde zou kunnen betekenen van Soedans derde poging tot democratie sinds de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië in 1956’, aldus The Economist.
‘Burhan is lange tijd een van Bashirs meest betrouwbare luitenants geweest’
Middle East Eye belicht de vriendschappen en politieke connecties van de 61-jarige generaal. ‘Burhan is lange tijd een van Bashirs meest betrouwbare luitenants geweest’, schrijft het in Londen gevestigde pan-Arabische nieuwsmedium, hetgeen de band onderstreept tussen de nieuwe leider en Omar Al-Bashir, de Soedanese president die in april 2019 tijdens een militaire staatsgreep werd afgezet, na vier maanden van volksprotesten.
Geboren in 1960 in een soefi-familie in de buurt van Khartoem, volgde Burhan een opleiding in het Soedanese leger en later in Jordanië en aan de Egyptische Militaire Academie in Caïro, aldus Middle East Eye. Onder de studenten daar bevond zich ook de toekomstige Egyptische president Abdel Fatah Al-Sisi. Dat zou de ‘langdurige vriendschap’ tussen de Soedanese luitenant-generaal en de Egyptische maarschalk verklaren.
Zijn eerste internationale reis na de staatsgreep van april 2019 die Omar Al-Bashir verdreef, bracht Burhan naar Egypte en ‘van daaruit reisde hij naar de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië’.
Darfur
Een ander punt waarop Middle East Eye wijst is de ‘bepalende’ rol van Burhan tijdens de conflicten in Darfur. Abdel Fattah Al-Burhan was destijds ‘kolonel van de militaire inlichtingendienst die tussen 2003 en 2005 de aanvallen coördineerde van het leger en milities op burgers in de deelstaat West-Darfur’.
Koaci schrijft dat Abdel Fattah Al-Burhan, na zijn gewapende machtsovername, de vorming van een regering ‘van competente mensen’ heeft aangekondigd en dat hij zich gebonden acht aan de door zijn land ondertekende internationale overeenkomsten.
Desondanks lijkt het protest niet af te zwakken, volgens 237online. Aanhangers van de belangrijkste oppositiebeweging, de Forces for Freedom and Change, roepen de bevolking op om de straat op te gaan en zich te verzetten tegen ‘de pogingen van het leger om de macht over te nemen’. Een oproep tot ongehoorzaamheid en een algemene staking had effect, getuige de Soedanezen die zich blijven verzamelen om te protesteren in Khartoem en in de nabijgelegen stad Omdurman. Minstens twaalf mensen raakten gewond bij botsingen met veiligheidstroepen, aldus 237online.
