360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
De waarheid over de adolescente vrouw
‘Een mix van horror, survivaldrama en psychologische thriller’
SERIE | Toen er vier jaar geleden sprake was van een vrouwelijke versie van William Goldings Lord of the Flies, de klassieker uit 1954 over een groep jongens van een privéschool die op een onbewoond eiland belandt, stond producent en scenarioschrijver Ashley Lyle versteld van de reacties. Deze hadden veelal betrekking op de vermeende ongeloofwaardigheid van het idee dat meisjes tot barbaarsheid konden vervallen. ‘Wat gaan ze doen? Samenwerken tot ze erbij neervallen?’ luidde bijvoorbeeld een van de commentaren. Lyle zag in dat deze reageerder net als vele anderen geen idee had wat tienermeisjes doormaken, terwijl die periode in haar eigen leven – en dat van veel andere vrouwen – op veel vlakken bepalend was geweest.
Zo kwam ze op het idee van de dramaserie Yellowjackets, dat ze samen met haar man Bart Nickerson en producer Jonathan Lisco maakte. Het verhaal speelt zich af in 1996 en het heden, en gaat over een damesvoetbalteam dat in een vliegtuig op weg is naar een kampioenschap, maar onderweg neerstort. Het deel van het verhaal dat zich afspeelt in 2021 (met Juliette Lewis en Christina Ricci) volgt overlevenden van de crash die de veertig naderen en achtervolgd worden door hun verleden.
‘Een waanzinnige psychologische thriller, die het thema van een volledig vrouwelijke samenleving onderzoekt‘
The New York Times noemt het resultaat onder meer ‘een waanzinnige psychologische thriller, die het thema van een volledig vrouwelijke samenleving onderzoekt. Hoewel ze een alternatief bieden voor patriarchale machtsstructuren, zijn de personages in deze serie niet immuun voor conflict en verdeeldheid.’ Volgens het New Yorkse dagblad gelooft niemand na het zien ervan dat vrouwen zachter, genereuzer en beheerster zijn dan mannen.
The Atlantic ziet in de vliegtuigcrash een metafoor voor ‘de ramp van het opgroeien’: ‘In een mengeling van hormonen, bloed en bijtende klucht legt de serie vast hoe meedogenloos en absurd de adolescentie van een jonge vrouw kan zijn.’ The Times spreekt van een genre-mash-up van survivaldrama, highschoolfilm en horror, met een vleugje Blair Witch Project, ‘wat er veel beter uitziet dan het op papier klinkt’. Vogue noemt de serie al even beangstigend als onmisbaar, en prijst het feit dat adolescentie serieus wordt genomen zonder in stereotypen te vervallen. ‘Er komen maar weinig naakte lichamen en oppervlakkige gesprekken in voor’, meent ook NYT. ‘Al hebben de meisjes wel een eetstoornis: ze verslinden elkaar.’
Wired probeert te verklaren hoe Yellowjacket als snel ‘een cultureel fenomeen’ is geworden: ‘Zeldzaam goede recensies, zeer goede mond-tot-mondreclame en omikron.’ Daarnaast zou het plot vol symbolen, aanwijzingen en knipogen zitten waar internetgebruikers, die graag verdwalen in hypothesen, van smullen, zodat ze alles op sociale media bediscussiëren. Tot slot noemt het maandblad de nostalgie naar de jaren negentig, toen nog geen enkele tiener een smartphone had.
Yellowjackets is te zien op Canal Plus. Serie 2 is in de maak.
Door Laura Weeda
Gedurfd nieuw album van Rosalía
Flamenco omgesmeed tot pop en reggaeton
MUZIEK | ‘Toen Rosalía in 2018 haar album El mal querer uitbracht, een barok meesterwerk verankerd in plechtige flamencotradities verrijkt met gladde pop, barstte de wereld van de Spaanse artiest open en leek alles tegelijk op haar af te komen’, schrijft Rolling Stone. Er volgde eindeloze lof: ze was een creatief genie. Ze was een held van de avant-garde. Ze had de flamenco gered. De kritiek was al even intens: ze maakte geen authentieke flamenco. Ze was niet origineel. Ze was te commercieel. Ze gebruikte bovendien invloeden van culturen die niet de hare waren.
Met Motomami, dat in maart verscheen, laat de 29-jarige artiest zien dat ze alles geoorloofd vindt wat haar door inspiratie wordt ingegeven. Ze begon als flamencozangeres, en op dit album zijn de invloeden van flamenco en pop bovendien vermengd met reggaeton. ‘Als Beyoncé of Rihanna zich soul en blues mogen toe-eigenen om pop te maken, waarom zou ik dan niet hetzelfde mogen doen met flamenco?’ citeert El País Semanal de muzikant. Het weekblad spreekt van een ambitieuze verzameling composities die Rosalía’s reis van de afgelopen drie jaar, waarin ze deels in de VS verbleef, beschrijven. ‘Omdat ik constant in ontwikkeling ben, evolueert mijn muziek met mij mee. Ik word blootgesteld aan de invloeden van vrienden uit Puerto Rico, de Dominicaanse Republiek, de Verenigde Staten… Dat juich ik toe.’
Maar volgens muziekcriticus Diego A. Manrique brengt deze houding ook een artistiek risico met zich mee: ‘Met El mal querer liep Rosalía voorop: ze leek op niemand. Met Motomami maakt ze deel uit van een Caribische trend en is haar originaliteit verwaterd’, schreef hij in El País. Ook Rolling Stone wijst op de mogelijke keerzijde van Rosalía’s neiging haar instincten en impulsen te volgen, waar ze haar ook naartoe leiden. ‘Motomami is vaak meer geïnteresseerd in het afbreken van muren dan in de gevolgen daarvan. Daaruit spreekt moed, maar de vrijheid die Rosalía voelt om iets te doen betekent niet altijd dat ze het ook daadwerkelijk moet doen.’
Door Laura Weeda
De onweerstaanbare aantrekkingskracht van de macht
Parade van duistere en corrupte zielen
LITERATUUR | Tien jaar lang onderzocht de Britse politicoloog Brian Klaas verschillende machtsvormen om antwoord te krijgen op de vraag waarom er toch zoveel tirannen, dictators en corrupte figuren aan de knoppen zitten. Hoe komen deze leiders aan de macht, waarom laat de omgeving dit gebeuren en wat valt er tegen te beginnen? Voor zijn boek Corruptible reisde Klaas de wereld rond om staatshoofden en CEO’s maar ook de autoritaire directeur van een woningbouwvereniging of een kannibalistische stammenleider te doorgronden.
‘Als er iets duidelijk wordt in dit boek is het dat onze wereld vol zit met systemen die corrupte figuren aantrekken en aanmoedigen’, concludeert Brian Tanguay in California Review of Books.
Criticus Jason Pack van nieuwssite Insidearabia.com noemt het onderzoek van Klaas van grote waarde voor de nadere bestudering van de machtssystemen in het Midden-Oosten, waar het nogal eens ontbreekt aan controle over de macht. Klaas illustreert dat volgens Pack ‘glashelder’ met de werkwijze van de Belgische koning Leopold II. Die hanteerde in eigen land een transparante en liberale regeerstijl, maar manifesteerde zich in Congo als ongekend wrede heerser. ‘Waar dat verschil vandaan kwam? In België had hij met toezicht en regelgeving te maken; in de kolonie waren die geheel en al afwezig.’
In Corruptible laat Klaas ook zien dat het vanaf de zijlijn gemakkelijk is om te oordelen, schrijft Colin Freeman in de Telegraph. Zo liet de Thaise ex-premier Abhisit Vejjajiva tijdens straatprotesten 87 burgers doodschieten: ‘Maar wat zouden wij in zijn plaats gedaan hebben in de wetenschap dat we de verantwoordelijkheid dragen voor de levens van honderdduizenden gelijkgestemden?’ Freeman noemt het boek van Klaas een ‘onderhoudend geschreven gids langs duistere zielen van machthebbers’, maar denkt niet we nu een handleiding hebben om ‘de Putins van deze wereld het hoofd te bieden’.
In The Washington Post vindt Rachel Kleinfeld dat het betoog van Klaas verontrustender was geweest als hij het niet zo geestdriftig had opgeschreven. ‘Omdat hij de lezer vooral ook wil vermaken, verlies je haast uit het oog hoe goed narcistische psychopaten in staat zijn hun charisma in te zetten en zo de boel te manipuleren en te intimideren.’
Corruptible van Brian Klaas, vertaald door Irene Paridaans als Macht, verscheen begin maart bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.
Door Diederik Samwel
Japans meesterwerk als intiem fresco
Regisseur geeft het stuur uit handen
SPEELFILM | Afgaand op de internationale kritieken moet het raar lopen wanneer Drive my car van Ryusuke Hamaguchi dit jaar niet in de prijzen valt bij de Oscaruitreiking. ‘Een meesterwerk’, oordeelt Justin Chang van de Los Angeles Times. ‘Over hoe acteren het leven benadert, terwijl het leven een mate van acteren vereist. Over taal en het vertellen van verhalen waarbij kunst en leven elkaar niet zozeer navolgen als wel omarmen. Per scène gebeurt meer dan in sommige complete films.’
De speelfilm is gebaseerd op een kort verhaal van Haruki Murakami over acteur/regisseur Yusuke, gespecialiseerd in meertalige bewerkingen van toneelstukken van Anton Tsjechov. Aan zijn volmaakte huwelijk met scenarioschrijfster Oto komt abrupt een einde, waarvan de toedracht onduidelijk is. Twee jaar later krijgt Yusuke tijdens een theaterfestival een auto met vrouwelijke chauffeur toegewezen die een vergelijkbaar trauma met zich meedraagt.
‘Een fascinerend intiem fresco dat geleidelijk uitgroeit tot een fijnzinnige psychologische studie‘
Recensent Marc-André Lussier van het Canadese dagblad La Presse noemt het een van de beste films van 2021. Hij kan er niet mee zitten dat er in drie uur niets spectaculairs gebeurt: ‘De film is van begin tot eind doordrongen van gratie. Een fascinerend intiem fresco dat geleidelijk uitgroeit tot een fijnzinnige psychologische studie.’
Voor The New York Times moet criticus Manohla Dargis zich inhouden om de filmstijl niet minimalistisch te noemen, zo functioneel is Hamaguchi in haar ogen te werk gegaan: ‘Camerawerk, licht, geluid en montage zijn ingehouden en perfect gedoseerd. Deze film besluipt je en wiegt je heen en weer met kraakheldere beelden die nergens de aandacht afleiden van het verhaal.’
Anke Leweke kreeg het gevoel dat ze Drive my car heeft ondergaan, schrijft ze in Die Zeit: ‘Halverwege de film laat de regisseur zich ontvallen dat hij met zo’n chauffeur niet eens merkt dat hij in de auto zit. Zo is het ook met deze film. Je hebt niet in de gaten dat je in de bioscoop zit. Je kijkt naar twee mensen die geleidelijk weer tot leven komen.’
Drive my car van regisseur Ryusuke Hamaguchi draait vanaf 24 maart in de bioscoop.
Door Diederik Samwel
