Onderwerpen: Cultuur

  • In We Are All Trying Here is succes nooit genoeg

    In We Are All Trying Here is succes nooit genoeg

    In de nieuwe Koreaanse Netflix-serie We Are All Trying Here worstelen de personages met onzekerheid, prestatiedruk en het gevoel achter te lopen op de rest.

    ‘Als ik mezelf niet kan bewijzen door succes, dan maar door eraan onderdoor te gaan.’ Met die zin vat The Korea Times het centrale gevoel samen in de nieuwe Koreaanse Netflix-serie We Are All Trying Here. De reeks wordt internationaal geprezen om zijn ingetogen maar confronterende portret van onzekerheid, prestatiedruk en het gevoel tekort te schieten. Waar veel populaire K-drama’s draaien om romantiek of ambitie, focust deze zich juist op mensen die zich mislukt voelen ondanks al hun inspanningen.
    De serie volgt Dong-man, een gefrustreerde medewerker in de filmindustrie die steeds verbitterder raakt door het succes van anderen. Volgens Korea JoongAng Daily wilden de makers bewust geen klassieke sympathieke hoofdpersoon creëren. Regisseur Kim Yoon-seok benadrukt tegenover de krant dat Dong-man bewust geen klassieke sympathieke held moest worden. ‘Hij is beklagenswaardig, maar je kunt hem ook niet helemaal haten,’ zegt hij. Volgens Kim zou de serie haar kracht verliezen zodra het personage te veel werd verzacht of geromantiseerd.

    Volgens The Korea Times draait de reeks om de angst om geen betekenisvol leven te leiden of niet succesvol genoeg te zijn. Jaloezie, onzekerheid en uitputting vormen de echte motor van het verhaal. De serie laat personages zien die voortdurend bezig zijn zichzelf te vergelijken met collega’s, vrienden en voormalige partners, terwijl succes steeds meer de maatstaf lijkt te worden voor persoonlijke waarde.

    De serie toont een generatie die gevangenzit tussen ambitie en burn-out

    Die thematiek sluit volgens de internationale pers aan bij bredere maatschappelijke spanningen in Zuid-Korea. South China Morning Post schrijft dat We Are All Trying Here een generatie toont die gevangenzit tussen ambitie en burn-out. Lange werkdagen, competitieve carrières en sociale verwachtingen zorgen ervoor dat zelfs succesvolle personages bang zijn irrelevant te worden.

    Toch verklaren recensenten het internationale succes juist doordat die gevoelens allang niet meer exclusief Zuid-Koreaans zijn. De angst om achter te lopen, te falen of niet productief genoeg te zijn, is voor veel jonge kijkers wereldwijd herkenbaar geworden. Regisseur Cha Young-hun zegt tegenover Korea JoongAng Daily dat ook de makers zichzelf herkenden in ‘het gevoel van waardeloosheid’ dat centraal staat in de serie. Daarmee past de serie in een bredere traditie van Zuid-Koreaanse producties die maatschappelijke druk centraal stellen. Eerdere titels als Squid GameParasite en My Mister onderzochten al hoe economische ongelijkheid en prestatiedruk mensen kunnen vervreemden van zichzelf en van elkaar. Maar waar Squid Game die kritiek verbeeldde via geweld en spektakel, toont We Are All Trying Here ‘geen explosieve wanhoop, maar alledaagse uitputting. In een tijd waarin succes voortdurend zichtbaar, meetbaar en vergelijkbaar is geworden, raakt We Are All Trying Here een gevoel dat voor veel kijkers pijnlijk herkenbaar is: de angst nooit echt genoeg te zijn.’

  • Wat de Verenigde Staten weglaten uit de canon

    Wat de Verenigde Staten weglaten uit de canon

    Cowboys, Barbiepoppen en honkbalhelden: ze horen allemaal bij het merk van de Verenigde Staten. Maar achter die zorgvuldig opgebouwde nationale mythologie schuilen verhalen die lange tijd bewust werden verzwegen.

    Het H’ART Museum neemt dit jaar de Amerikaanse identiteit onder de loep. Dat gebeurt in twee tentoonstellingen: American Myth & Memory met fotografie van David Levinthal en Radical Histories: Chicano Prints uit de collectie van het Smithsonian American Art Museum.

    Levinthal laat zien hoe diepgeworteld de Amerikaanse mythen over het Wilde Westen, honkbal als nationaal ritueel en Barbie als schoonheidsideaal in het collectieve geheugen zitten. Dat doet hij opzettelijk met kleine rekwisieten, om zichtbaar te maken hoe groot Amerika zichzelf heeft neergezet. Wat is weggelaten uit de canon van de Amerikaanse geschiedenis is onder andere Chicano Art.

    Uit die strijd groeide een van de meest vitale en politiek relevante kunstbewegingen van Californië

    Chicano is een term voor Amerikanen van Mexicaanse afkomst die hun bestaansrecht hebben moeten bevechten ‘aan de andere kant’. Uit die strijd groeide een eigen stijl en houding, en uiteindelijk een van de meest vitale en politiek relevante kunstbewegingen van Californië, die lange tijd door grote musea werd genegeerd. Dat dit werk bewaard bleef is grotendeels te danken aan de legendarische acteur Cheech Marin, die dertig jaar lang een indrukwekkende collectie opbouwde.

    Het zijn krachtige en directe verbeeldingen: protestposters in zwart en rood, grafische noodkreten tegen Amerikaanse militaire interventies wereldwijd en beelden van de humanitaire crisis aan de Mexicaanse grens. Activisten en andere sleutelfiguren die uit de tekstboeken zijn weggelaten maar de Amerikaanse samenleving wél hebben gevormd, krijgen zo terecht een eigen plaats in het collectieve geheugen.

    American Identities – H’ART museum Amsterdam – tot 6/9

  • Solomamma: dilemma’s van een alleenstaande moeder

    Solomamma: dilemma’s van een alleenstaande moeder

    In de Noorse speelfilm Solomamma ontdekt de alleenstaande moeder Edith onverwachts de identiteit van de spermadonor van haar vierjarige zoon. Volgens de Noorse filmwebsite Filmweb is het een ‘warm, onvolmaakt en herkenbaar verhaal van keuzes, nieuwsgierigheid en nieuwe manieren om een gezin te vormen’.

    In Solomamma ontdekt de Noorse journalist Edith (40) per ongeluk de identiteit van de zaaddonor van haar vierjarige zoontje Sigurd. Wanneer ze onder het mom van een reportage over zijn werk als gameontwikkelaar met hem afspreekt, staat haar wereld plotsklaps op zijn kop.

    Ondanks een paar ‘niet-uitgewerkte zijsporen in het script’ vindt Birger Vestmo van NRK het een ‘warm en fijnzinnig drama met komische elementen’. Volgens hem richt regisseur Janicke Askewold zich niet op ‘het stigma en de controverses van kunstmatige bevruchting’. Daarnaast blijkt ‘dat Edith zelf zonder vader is opgegroeid en hoe dit haar eigen moederschap in relatie tot haar zoon kan beïnvloeden’.

    Voor het Noorse Filmweb schrijft Erlend Lundgård dat Askewold voor het scenario ‘tientallen gesprekken met alleenstaande moeders voerde’. Het is de regisseur dan ook te doen om ‘de normalisatie van hun rol, zonder het perfecte hoofdpersonage te willen neerzetten. Het is een warm, onvolmaakt en herkenbaar verhaal van keuzes, nieuwsgierigheid en nieuwe manieren om een gezin te vormen.’

    ‘De film behoort net niet tot de crème de la crème van de Scandinavische relatiedrama’s’

    Zijn collega van LoudandClear noemt de ‘chemie’ tussen de acteurs Lisa Loven Kongsli en Herbert Nordrum ‘zo overtuigend dat het verhaal vaart verliest zodra een van hen niet in beeld is. Door hun interacties – een precies geconstrueerde balans van naturalistische dialogen en ongemakkelijke stiltes – ontvouwt de plot zich tastbaar realistisch.’

    ‘De film behoort net niet tot de crème de la crème van de Scandinavische relatiedrama’s’, oordeelt Roland Meier in het Zwitserse OutNow. Vooral het op-en-top Noorse production design is hem bijgebleven: ‘Met Oslo als decor en volop vergezichten op de natuur, voeren verzorgd geklede mensen in strakke appartementen op hoog niveau discussies over liefde, seks en relaties alsof ze niets anders te bespreken hebben.’

    ‘Het vermogen om fijne nuances aan te brengen binnen de waarheid van Ediths individuele odyssee, maakt Solomamma complex en teder menselijk’, schrijft Debanjan Dhar voor High On Films.

  • Alchemist Sigmar Polke jubileert

    Alchemist Sigmar Polke jubileert

    De Duitse kunstenaar Sigmar Polke experimenteerde voortdurend met pigmenten, chemicaliën en materialen. Het maakproces was voor hem dan ook minstens zo belangrijk als het eindresultaat.

    Sigmar Polke (Oleśnica 1941–Keulen 2010) werd beroemd vanwege zijn hallucinerende kleuren en zijn fascinatie met wat er gebeurt als verf een eigen leven gaat leiden. De Duitse kunstenaar – excentriek, experimenteel en ontembaar – behandelde zijn doeken niet als oppervlakken om te beschilderen, maar als laboratoria.

    Hij mengde onorthodoxe pigmenten, giftige stoffen, mineralen en materialen die hij liet vervuilen, vervagen en van vorm veranderen. Niet per ongeluk, maar met een soort alchemistische nieuwsgierigheid. Hij wilde weten wat de tijd doet met een kleur. Wat gebeurt er als dit pigment reageert op licht?

    In bijna alles wat hij maakte zat een ironisch commentaar op kunst en maatschappij

    Het De Pont Museum vertrekt vanuit zijn radicale kleurproeven uit de jaren tachtig en toont de drie decennia schilderkunst die daarop volgden. In bijna alles wat hij maakte zat een ironisch commentaar op kunst en maatschappij.

    Zijn werk moest verder strekken dan het louter visuele. De tentoonstelling is onderdeel van een groter internationaal project, georganiseerd door de Anna Polke Foundation ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum van Polkes installatie Athanon op de Biënnale van Venetië in 1986.

    Het weten van de kleuren – De Pont Museum, Tilburg – tot 28/2/2027

  • Het culturele festival in het Finse Oulu is ‘excentriek en uiterst serieus’

    Het culturele festival in het Finse Oulu is ‘excentriek en uiterst serieus’

    De Finse rivierstad Oulu, de cultuurhooffdstad van 2026, neemt het absurde serieus met een mengeling van ernst en zelfspot.

    De stad Oulu, gelegen aan de grens met de dunbevolkte wildernis van Lapland, dankt haar naam aan de rivier de Oulujoki. In de delta van die rivier barst komende zomer een festival los. Het woord Oulu komt uit de taal van de Samen, van wie er ongeveer duizend in de stad wonen. Onder het motto ‘Cultural Climate Change’ maakt de stad zich op voor een culturele vloedgolf. Oulu was in de negentiende eeuw een van ’s werelds belangrijkste exporthavens voor houtteer en heeft zich de afgelopen decennia ontwikkeld tot een universiteitsstad en hightechmetropool.

    De organisatoren leggen de nadruk op de cultuur van de Samen. Na decennialang te zijn blootgesteld aan assimilatie, staat hun cultuur nu volop in de schijnwerpers met een tentoonstelling in het kunstmuseum, rapconcerten en de allereerste Samische opera ooit. Naast deze zogenoemde ‘hoge cultuur’ richt het programma van Oulu2026 zich ook op de cultuur van alledag: van lokale voedselproducenten, gepresenteerd onder het label Arctic Food Lab, tot het saunafestival Naked Truth.
    Maar zo levendig en innovatief was de stad niet altijd. In de jaren tachtig nog wijdde rockmuzikant Kauko Röyhkä, zelf afkomstig uit Oulu, een lied aan zijn geboortestad met de titel Paska kaupunni – Rotstad, vaak naar het Engels vertaald als ‘Shitty City’. Zijn boodschap: laat Oulu achter je als je aan middelmaat wil ontsnappen. Een onbekende spoot de songtitel destijds op een muur in het centrum. Tot op de dag van vandaag wordt de graffiti regelmatig verwijderd, om vervolgens net zo hardnekkig weer op te duiken. De tekst geniet in Oulu inmiddels een cultstatus, maar van middelmaat is in de noordelijkste grote stad van Europa allang geen sprake meer.

    Schreeuwend mannenkoor

    Moet je hier nu blij van worden, of juist bang? De Ode an die Freude die het Mieskuoro Huutajat, oftewel het ‘Koor van schreeuwende mannen’, ten gehore brengt bij de opening van het Europese culturele hoofdstadjaar, klinkt allesbehalve traditioneel. De ode wordt in losse woordgroepen gehakt, op een stampend ritme gezet en vooral: gebruld in plaats van gezongen. Nog wilder klinkt het slaapliedje dat daarna volgt. Toch is het haast onmogelijk om niet meegesleept te worden door de pure energie van deze mannen. Ze treden altijd op in zwarte pakken, met stropdassen gemaakt van oude binnenbanden van auto’s.

    ‘Ik beschouw het als een voorrecht om een keer per week door mijn mensen te worden toegeschreeuwd,’ verklaart koorleider Petri Sirviö, een jeugdige zestiger met een blonde haardos en die typische mix van ernst en zelfspot die zo goed bij Oulu past. Hoe hij op het idee van het schreeuwkoor kwam, weet Sirviö niet meer. In 1987 besloot de voormalige koorknaap en latere rockbassist een plan waar hij al langer mee rondliep op goed geluk ten uitvoer te brengen. Het geïmproviseerde begin was zo ‘verrassend bevredigend’ dat er sindsdien onafgebroken een keer per week wordt gerepeteerd. ‘We hadden toen geen therapeutische bijbedoelingen, maar ik voel hoe gezond het is om je emoties eruit te schreeuwen. Het voelt goed, het klinkt goed en het is heilzaam voor zowel de schreeuwers als het publiek.’

    Het eerste publiek bestond uit de inwoners van Oulu, die door Mieskuoro Huutajat werden verrast met spontane schreeuwconcerten in de openbare ruimte. Inmiddels is het koor een veelgevraagde internationale act. Zijn wortels is het niet vergeten: ‘We deden al aan flashmobs voordat dat woord überhaupt bestond,’ vertelt Petri Sirviö. ‘Je kunt dit koor overal laten optreden, in het Weense concertgebouw of in de supermarkt om de hoek. De omgeving is anders, maar wij blijven hetzelfde.’
    In oktober wordt de proef op de som genomen wanneer de schreeuwende mannen uitgerekend in de opera Carmen optreden. Die wordt uitgevoerd door het stadsorkest Oulu Sinfonia onder leiding van de Britse dirigent Rumon Gamba. Naast het koor staat dan Israel Galván op het podium, misschien wel de beroemdste flamencodanser van dit moment.

    Aaltosiilo

    De schreeuwende Finnen en de dansende Andalusiër met een bloem in het haar kennen elkaar al lang. In 2023 kusten ze – nee, stampten en brulden ze – samen een gebouw wakker uit zijn Doornroosjeslaap. Het bouwwerk, dat gepland stond om gesloopt te worden, had decennialang staan verkommeren aan de rand van de stad. Het gaat om de silo van een voormalige papierfabriek, nu bekend als de Aaltosiilo. Het gebouw werd in 1931 ontworpen door Alvar Aalto, de vader van de Finse moderne architectuur. Zowel de ongebruikelijke Spaans-Finse performance in het ranke, kathedraalachtige betonnen bouwwerk als de redding ervan is te danken aan de Britse architecte Charlotte Skene Catling. Dat gebeurde als volgt: tijdens de pandemie werkte ze met haar man, kunstenaar Adam Lowe, in Sevilla. Ze leed onder de Andalusische hitte toen ze op een advertentiesite op een interessante aanbieding stuitte. ‘Op die grappige kleine website, waar normaal gesproken autobanden, visgerei en buitenboordmotoren worden verkocht, stond het eerste industriegebouw van Alvar Aalto te koop. De prijs bedroeg 6000 euro,’ vertelt ze geamuseerd.

    ‘Om wat verkoeling te zoeken, boden we nog eens 250 euro extra, en nu staan we hier in Oulu met dit behoorlijk ambitieuze project.’ Sinds die eerste vonk van Galván en de schreeuwende mannen veranderde de silo stap voor stap in een cultureel centrum. De opening vond plaats in maart 2026, maar ondanks de verbouwingen vinden er nu al het hele jaar door performances, filmvertoningen, tentoonstellingen en theatervoorstellingen plaats.

    Tegelijkertijd dient de silo als proeftuin voor de restauratie van vergelijkbare objecten. ‘Dit gebouw werd niet voor mensen ontworpen, maar voor industrie,’ legt Charlotte Skene Catling uit. ‘Het heeft vrijwel geen ramen, is niet geïsoleerd en heeft slechts 10 centimeter dikke betonnen muren. Als we dit gebouw geschikt kunnen maken voor mensen, dan kan dat met elk gebouw.’ Het werd ingewijd zoals in Finland van oudsher huizen worden ingewijd: met een sauna.

    Öyly

    ‘Sauna, dat is voor ons zo gewoon als tandenpoetsen,’ legt Katri Tenetz uit, die als programmaontwikkelaar verantwoordelijk is voor het saunagedeelte van het culturele hoofdstadjaar. En omdat de sauna zo’n vanzelfsprekend onderdeel is van het Finse dagelijks leven, voelt een saunabezoek in Finland heel anders aan dan in de rest van Europa. Geen sprake van verbeten zweten tot de saunameester je verlost met een strak geregisseerde opgietsessie. Geen geconcentreerd stilzwijgen, geen deuren die op slot gaan en geen opzichtig naakt. Buiten de familiekring draag je badkleding, je loopt in en uit wanneer je wilt en je kletst met de andere saunagangers.

    De sauna is een plek voor ongedwongen samenzijn. Het was van oudsher het hart van elk Fins huis: het werd als eerste gebouwd en was de plek waar men niet alleen samenkwam voor de lichaamsverzorging, maar ook om de was te doen. De Finse saunacultuur is ongedwongen en kent geen hiërarchie. Bovenal is er geen sprake van een vast opgietritueel. Iedereen giet water op de hete stenen wanneer hij of zij daar zin in heeft.

    Wat daarbij ontstaat, heeft dan toch weer iets mysterieus: ‘We noemen de stoom die vrijkomt löyly. Daar is eigenlijk geen goede vertaling voor,’ aldus de saunaexpert. ‘Als je een sauna hebt, kun je alle negatieve dingen in je leven achterlaten op de stenen en in de löyly. En als je eruit komt, voel je je als herboren.’

    In juni vindt in het kader van het culturele hoofdstadjaar een saunafestival plaats aan de rivier de Oulujoki, waaraan tien sauna’s deelnemen. Het festival nodigt bezoekers uit om de sauna te ervaren als een plek voor ontmoeting en dialoog. De naam van het festival: Naked Truth. Ook de mannen van Huutajat zijn in de sauna te zien, maar dan niet schreeuwend, maar huilend: Weeping Men is de titel van een performance van de groep CuntsCollective in september, waarin de sauna centraal staat als plek van transformatie en wedergeboorte.

    WK luchtgitaar

    Tussen deze twee evenementen ligt de noordse zomer, die een aantal hoogtepunten in petto heeft. Zoals het Delta Life-festival in het laatste weekend van augustus, dat artiesten uit verschillende disciplines op één podium samenbrengt. Naast de onvermijdelijke schreeuwende mannen treden daar ook andere podiumsterren op waar Oulu beroemd om is, maar wier kunst volkomen stil is: de deelnemers aan het jaarlijkse Wereldkampioenschap Luchtgitaar. Dat evenement heeft een even lange traditie als Mieskuoro Huutajat en bezorgt Oulu sinds 1996 een vrolijk en kleurrijk festival onder het motto ‘Make air, not war.’

    De wedstrijd van de virtuozen op het denkbeeldige snaarinstrument is een curieuze mix van artistieke ambitie en zelfspot. ‘Op het eerste gezicht draait het natuurlijk om plezier, we weten best dat we er belachelijk uitzien,’ legt Aapo Rautio uit. De rustige, bedachtzaam ogende zesentwintigjarige met zijn verzorgde baardje verdient zijn geld als barkeeper en toneelschrijver, maar is ondertussen ook regerend wereldkampioen luchtgitaarspelen. Hij veroverde de titel in 2023 met veel zwarte schmink op zijn gezicht, een waanzinnige blik en warrig, uitstaand haar onder de artiestennaam The Angus.

    EU artiest compressed
    Heidi Toivio ‘Pink Passion’ uit Finland treedt op tijdens de finale van het WK luchtgitaar in Oulu. – © ANP

    ‘Maar eigenlijk gaat het erom dat hier een internationale gemeenschap in naam van de wereldvrede samenkomt en er dus samen belachelijk uitziet.’ De luchtgitaristen beschouwen zichzelf als een grote familie: ze headbangen, lachen, huilen en vieren samen feest. Rondom het WK worden workshops aangeboden waarin grote namen uit de wereld – zoals Aapo Rautio, die in 2026 met een gitaarsolo uit Andrew Lloyd Webbers The Phantom of the Opera opnieuw om de titel zal strijden – hun kennis uitwisselen.

    ‘Op het podium sta je er helemaal alleen voor en heb je niet eens een instrument. Je moet de ruimte vullen met jezelf, met je performance, je bewegingen, je gezichtsuitdrukking. Dat kan behoorlijk lastig zijn,’ zegt Rautio. Het belangrijkste criterium waarop de deelnemers worden beoordeeld, heet Airness: ‘Het publiek moet voelen dat de muziek daadwerkelijk uit je instrument komt’– geen eenvoudige opgave als het instrument niet eens bestaat.

    Misschien is het juist dankzij dit soort excentrieke, maar uiterst serieus genomen bezigheden dat de Finnen inmiddels al acht jaar op rij zijn uitgeroepen tot het gelukkigste volk ter wereld.

  • De terugkeer van Michael Jackson op het witte doek

    De terugkeer van Michael Jackson op het witte doek

    De biopic Michael, geregisseerd door Antoine Fuqua, volgt het leven van de popster vanaf zijn jeugd bij The Jackson 5 tot zijn wereldwijde doorbraak als soloartiest. Nog voor de release was de film onderwerp van discussie in de internationale pers.

    ‘Het is onmogelijk geworden om nog een neutrale film over Michael Jackson te maken.’ Met die conclusie vatten onder meer The Guardian en andere kranten de discussie samen rond Michael, de nieuwe biopic over Michael Jackson. Nog voor de release leidt de film al tot felle discussies in de internationale pers. Waar sommige recensenten het project zien als een ambitieus eerbetoon aan een van de grootste popiconen ooit, vrezen anderen dat Hollywood de controverses rond de zanger probeert af te zwakken.

    De film volgt Jacksons leven vanaf zijn jeugd bij The Jackson 5 tot zijn wereldwijde doorbraak als soloartiest. Volgens Variety zet de productie sterk in op spektakel en nostalgie, met ‘grootschalige concertreconstructies’ en veel aandacht voor Jacksons muzikale invloed. Tegelijkertijd merken verschillende media op dat de film zich op gevoelig terrein begeeft. Sinds de documentaire Leaving Neverland in 2019 opnieuw beschuldigingen van seksueel misbruik onder de aandacht bracht, blijft Jacksons nalatenschap onderwerp van debat.

    The Atlantic noemt de film ‘een mislukte poging’ die ‘verandert in totale heiligverklaring’

    Volgens The Guardian functioneert de biopic te veel als eerbetoon en laat die te weinig ruimte voor controverse. The Atlantic gaat nog verder en noemt de film uiteindelijk ‘een mislukte poging’ die ‘verandert in totale heiligverklaring’. Volgens het tijdschrift durft regisseur Antoine Fuqua wel te hinten naar Jacksons excentriciteit en lichamelijke obsessies, maar ontbreekt uiteindelijk de eerlijkheid om die thema’s echt uit te werken.

    Ook de casting roept reacties op. Jackson wordt gespeeld door zijn neef Jaafar Jackson, een keuze die volgens Rolling Stone zowel ‘emotionele geloofwaardigheid’ als extra gevoeligheid met zich meebrengt. The Atlantic prijst zijn vertolking van Jacksons ‘zonnige stem’ en bijna onnatuurlijk oprechte uitstraling, maar merkt tegelijk op dat de film vooral geïnteresseerd lijkt in het beschermen van Jacksons imago.

    Na biopics over Freddie Mercury, Elvis Presley en Bob Dylan probeert Hollywood iconische artiesten opnieuw toegankelijk te maken voor een jong publiek. Maar waar die films vooral draaiden om artistieke erfenis, blijft dat bij Jackson veel ingewikkelder. Publieke figuren worden vandaag niet langer alleen beoordeeld op hun artistieke prestaties, maar ook op hun gedrag en machtspositie. Daardoor gaat het debat rond Michael uiteindelijk over meer dan Jackson alleen.

  • Agenda

    Agenda

    Filmsoundtracks, zandkunst, experimentele muziek & meer

    Alchemist Sigmar Polke jubileert

    BEELDENDE KUNST – Sigmar Polke (Oleśnica 1941–Keulen 2010) werd beroemd vanwege zijn hallucinerende kleuren en zijn fascinatie met wat er gebeurt als verf een eigen leven gaat leiden. De Duitse kunstenaar – excentriek, experimenteel en ontembaar – behandelde zijn doeken niet als oppervlakken om te beschilderen, maar als laboratoria.

    Hij mengde onorthodoxe pigmenten, giftige stoffen, mineralen en materialen die hij liet vervuilen, vervagen en van vorm veranderen. Niet per ongeluk, maar met een soort alchemistische nieuwsgierigheid. Hij wilde weten wat de tijd doet met een kleur. Wat gebeurt er als dit pigment reageert op licht?

    AG Sigmar Polke compressed edited

    Het De Pont Museum vertrekt vanuit zijn radicale kleurproeven uit de jaren tachtig en toont de drie decennia schilderkunst die daarop volgden. In bijna alles wat hij maakte zat een ironisch commentaar op kunst en maatschappij.

    Zijn werk moest verder strekken dan het louter visuele. De tentoonstelling is onderdeel van een groter internationaal project, georganiseerd door de Anna Polke Foundation ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum van Polkes installatie Athanon op de Biënnale van Venetië in 1986.

    Het weten van de kleuren – De Pont Museum, Tilburg – tot 28/2/2027


    Meredith Monk

    FILM – De documentaire Monk in pieces over deze pionier in experimentele muziek en podiumkunst, onderzoekt haar unieke artistieke vocabulaire en haar strijd in een door mannen gedomineerde kunstwereld. De film bevat zeldzaam archiefmateriaal en interviews met Björk en David Byrne.

    AG Monk

    Meredith in Pieces – Eye, Amsterdam – 19 juni


    Zandgraf in Gent

    TEXTIEL – De Atacamawoestijn in Noord-Chili is een enorme, vanuit de ruimte zichtbare stortplaats geworden voor onverkochte en afgedankte kleding uit de westerse wereld.

    Het is ook een extreem droog gebied waar bijna nooit regen valt, waardoor het landschap nauwelijks verandert en resten uit het verleden uitzonderlijk goed bewaard blijven.

    installation view unearthed conversation by francisca garcia and mario navarro s.m.a.k 2026 photo dirk pauwels 4 edited

    Hetzelfde afgelegen gebied heeft ook een donkere geschiedenis; tijdens de dictatuur van Pinochet werden er massagraven aangelegd voor vermoorde politiek gevangenen, die nog steeds worden teruggevonden. En dan lijkt het landschap ook nog op Mars.

    Voor Francisca García en Mario Navarro voldoende aanleiding om onder andere een 7 meter breed zandgraf te maken, Tumba Arena, van katoendraad en vilt.

    Unearthed Conversation – Smak, Gent – tot 13/6


    Spem in Alium

    DANS – De Japanse choreograaf Saburo Teshigawara vertaalt klassieke muziek naar dans, met elementen uit onder andere butoh en ballet. Samen met dansers van KARAS gaat hij in dialoog met zangers van Vox Luminis XL, die Engelse koorwerken uit de 16e tot 20e eeuw opvoeren.

    Spem in Alium

    Spem in Alium – Muziekgebouw, Amsterdam – 18-19/6


    Weggelaten uit de canon

    FOTOGRAFIE – Het H’ART Museum neemt dit jaar de Amerikaanse identiteit onder de loep. Dat gebeurt in twee tentoonstellingen: American Myth & Memory met fotografie van David Levinthal en Radical Histories: Chicano Prints uit de collectie van het Smithsonian American Art Museum.

    Levinthal laat zien hoe diepgeworteld de Amerikaanse mythen over het Wilde Westen, honkbal als nationaal ritueel en Barbie als schoonheidsideaal in het collectieve geheugen zitten. Dat doet hij opzettelijk met kleine rekwisieten, om zichtbaar te maken hoe groot Amerika zichzelf heeft neergezet. Wat is weggelaten uit de canon van de Amerikaanse geschiedenis is onder andere Chicano Art.

    AG American Identities

    Chicano is een term voor Amerikanen van Mexicaanse afkomst die hun bestaansrecht hebben moeten bevechten ‘aan de andere kant’. Uit die strijd groeide een eigen stijl en houding, en uiteindelijk een van de meest vitale en politiek relevante kunstbewegingen van Californië, die lange tijd door grote musea werd genegeerd. Dat dit werk bewaard bleef is grotendeels te danken aan de legendarische acteur Cheech Marin, die dertig jaar lang een indrukwekkende collectie opbouwde.

    Het zijn krachtige en directe verbeeldingen: protestposters in zwart en rood, grafische noodkreten tegen Amerikaanse militaire interventies wereldwijd en beelden van de humanitaire crisis aan de Mexicaanse grens. Activisten en andere sleutelfiguren die uit de tekstboeken zijn weggelaten maar de Amerikaanse samenleving wél hebben gevormd, krijgen zo terecht een eigen plaats in het collectieve geheugen.

    American Identities – H’ART museum Amsterdam – tot 6/9


    Filmscores

    MUZIEK – Filmcomponist Hildur Guðnadóttir (Reykjavik, 1982), associate artist van het Holland Festival 2026, speelt met het Iceland Symphony Orchestra bekroonde filmscores: Joker, TÁR, A Haunting in Venice en werken van Arvo Pärt en Ryuichi Sakamoto.

    AG Filmscores

    Nærmynd – Concertgebouw, Amsterdam – 14-15/6

  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

    In We Are All Trying Here is succes nooit genoeg

    Waarom internationale media geraakt worden door de nieuwe Koreaanse Netflix-serie

    SERIE – ‘Als ik mezelf niet kan bewijzen door succes, dan maar door eraan onderdoor te gaan.’ Met die zin vat The Korea Times het centrale gevoel samen in de nieuwe Koreaanse Netflix-serie We Are All Trying Here. De reeks wordt internationaal om zijn ingetogen maar confronterende portret van onzekerheid, prestatiedruk en het gevoel tekort te schieten. Waar veel populaire K-drama’s draaien om romantiek of ambitie, focust deze zich juist op mensen die zich mislukt voelen ondanks al hun inspanningen.
    De serie volgt Dong-man, een gefrustreerde medewerker in de filmindustrie die steeds verbitterder raakt door het succes van anderen. Volgens Korea JoongAng Daily wilden de makers bewust geen klassieke sympathieke hoofdpersoon creëren. Regisseur Kim Yoon-seok benadrukt tegenover de krant dat Dong-man bewust geen klassieke sympathieke held moest worden. ‘Hij is beklagenswaardig, maar je kunt hem ook niet helemaal haten,’ zegt hij. Volgens Kim zou de serie haar kracht verliezen zodra het personage te veel werd verzacht of geromantiseerd.

    Volgens The Korea Times draait de reeks om de angst om geen betekenisvol leven te leiden of niet succesvol genoeg te zijn. Jaloezie, onzekerheid en uitputting vormen de echte motor van het verhaal. De serie laat personages zien die voortdurend bezig zijn zichzelf te vergelijken met collega’s, vrienden en voormalige partners, terwijl succes steeds meer de maatstaf lijkt te worden voor persoonlijke waarde.

    GER We are all trying here compressed

    Die thematiek sluit volgens de internationale pers aan bij bredere maatschappelijke spanningen in Zuid-Korea. South China Morning Post schrijft dat We Are All Trying Here een generatie toont die gevangenzit tussen ambitie en burn-out. Lange werkdagen, competitieve carrières en sociale verwachtingen zorgen ervoor dat zelfs succesvolle personages bang zijn irrelevant te worden.

    Toch verklaren recensenten het internationale succes juist doordat die gevoelens allang niet meer exclusief Zuid-Koreaans zijn. De angst om achter te lopen, te falen of niet productief genoeg te zijn, is voor veel jonge kijkers wereldwijd herkenbaar geworden. Regisseur Cha Young-hun zegt tegenover Korea JoongAng Daily dat ook de makers zichzelf herkenden in ‘het gevoel van waardeloosheid’ dat centraal staat in de serie. Daarmee past de serie in een bredere traditie van Zuid-Koreaanse producties die maatschappelijke druk centraal stellen. Eerdere titels als Squid Game, Parasite en My Mister onderzochten al hoe economische ongelijkheid en prestatiedruk mensen kunnen vervreemden van zichzelf en van elkaar. Maar waar Squid Game die kritiek verbeeldde via geweld en spektakel, toont We Are All Trying Here ‘geen explosieve wanhoop, maar alledaagse uitputting. In een tijd waarin succes voortdurend zichtbaar, meetbaar en vergelijkbaar is geworden, raakt We Are All Trying Here een gevoel dat voor veel kijkers pijnlijk herkenbaar is: de angst nooit echt genoeg te zijn.’


    Dilemma’s van een alleenstaande moeder

    Op-en-top Noorse setting

    SPEELFILM – In Solomamma ontdekt de Noorse journalist Edith (40) per ongeluk de identiteit van de zaaddonor van haar vierjarige zoontje Sigurd. Wanneer ze onder het mom van een reportage over zijn werk als gameontwikkelaar met hem afspreekt, staat haar wereld plotsklaps op zijn kop.

    Ondanks een paar ‘niet-uitgewerkte zijsporen in het script’ vindt Birger Vestmo van NRK het een ‘warm en fijnzinnig drama met komische elementen’. Volgens hem richt regisseur Janicke Askewold zich niet op ‘het stigma en de controverses van kunstmatige bevruchting’. Daarnaast blijkt ‘dat Edith zelf zonder vader is opgegroeid en hoe dit haar eigen moederschap in relatie tot haar zoon kan beïnvloeden’.

    Voor het Noorse Filmweb schrijft Erlend Lundgård dat Askewold voor het scenario ‘tientallen gesprekken met alleenstaande moeders voerde’. Het is de regisseur dan ook te doen om ‘de normalisatie van hun rol, zonder het perfecte hoofdpersonage te willen neerzetten. Het is een warm, onvolmaakt en herkenbaar verhaal van keuzes, nieuwsgierigheid en nieuwe manieren om een gezin te vormen.’

    GER Solomamma

    Zijn collega van LoudandClear noemt de ‘chemie’ tussen de acteurs Lisa Loven Kongsli en Herbert Nordrum ‘zo overtuigend dat het verhaal vaart verliest zodra een van hen niet in beeld is. Door hun interacties – een precies geconstrueerde balans van naturalistische dialogen en ongemakkelijke stiltes – ontvouwt de plot zich tastbaar realistisch.’

    ‘De film behoort net niet tot de crème de la crème van de Scandinavische relatiedrama’s’, oordeelt Roland Meier in het Zwitserse OutNow. Vooral het op-en-top Noorse production design is hem bijgebleven: ‘Met Oslo als decor en volop vergezichten op de natuur, voeren verzorgd geklede mensen in strakke appartementen op hoog niveau discussies over liefde, seks en relaties alsof ze niets anders te bespreken hebben.’

    ‘Het vermogen om fijne nuances aan te brengen binnen de waarheid van Ediths individuele odyssee, maakt Solomamma complex en teder menselijk’, schrijft Debanjan Dhar voor High On Films.


    De terugkeer van Michael Jackson op het witte doek

    Waarom de nieuwe biopic zoveel discussie oproept

    FILM – ‘Het is onmogelijk geworden om nog een neutrale film over Michael Jackson te maken.’ Met die conclusie vatten onder meer The Guardian en andere kranten de discussie samen rond Michael, de nieuwe biopic over Michael Jackson. Nog voor de release leidt de film al tot felle discussies in de internationale pers. Waar sommige recensenten het project zien als een ambitieus eerbetoon aan een van de grootste popiconen ooit, vrezen anderen dat Hollywood de controverses rond de zanger probeert af te zwakken.

    De film volgt Jacksons leven vanaf zijn jeugd bij The Jackson 5 tot zijn wereldwijde doorbraak als soloartiest. Volgens Variety zet de productie sterk in op spektakel en nostalgie, met ‘grootschalige concertreconstructies’ en veel aandacht voor Jacksons muzikale invloed. Tegelijkertijd merken verschillende media op dat de film zich op gevoelig terrein begeeft. Sinds de documentaire Leaving Neverland in 2019 opnieuw beschuldigingen van seksueel misbruik onder de aandacht bracht, blijft Jacksons nalatenschap onderwerp van debat.

    GER Michael compressed

    Volgens The Guardian functioneert de biopic te veel als eerbetoon en laat die te weinig ruimte voor controverse. The Atlantic gaat nog verder en noemt de film uiteindelijk ‘een mislukte poging’ die ‘verandert in totale heiligverklaring’. Volgens het tijdschrift durft regisseur Antoine Fuqua wel te hinten naar Jacksons excentriciteit en lichamelijke obsessies, maar ontbreekt uiteindelijk de eerlijkheid om die thema’s echt uit te werken.

    Ook de casting roept reacties op. Jackson wordt gespeeld door zijn neef Jaafar Jackson, een keuze die volgens Rolling Stone zowel ‘emotionele geloofwaardigheid’ als extra gevoeligheid met zich meebrengt. The Atlantic prijst zijn vertolking van Jacksons ‘zonnige stem’ en bijna onnatuurlijk oprechte uitstraling, maar merkt tegelijk op dat de film vooral geïnteresseerd lijkt in het beschermen van Jacksons imago.

    Na biopics over Freddie Mercury, Elvis Presley en Bob Dylan probeert Hollywood iconische artiesten opnieuw toegankelijk te maken voor een jong publiek. Maar waar die films vooral draaiden om artistieke erfenis, blijft dat bij Jackson veel ingewikkelder. Publieke figuren worden vandaag niet langer alleen beoordeeld op hun artistieke prestaties, maar ook op hun gedrag en machtspositie. Daardoor gaat het debat rond Michael uiteindelijk over meer dan Jackson alleen.


    Voetbal als metafoor voor de ondergang

    De kwartfinale die Joegoslavië fataal zou worden

    GER Markovic

    LITERATUUR – Barbi Marković (1980) vertelt in haar autobiografische Piksi-Buch dat ze de pech had om als meisje op de wereld te komen. Omdat haar vader zijn passie voor voetbal veel liever met een zoon had willen delen.

    ‘Een verhaal over genderrolmodellen en mislukte relaties. Omdat Barbi geen voetbalgenie wordt, maar een meester van het woord’, schrijft Raffael Leitner in Der Standard. Hij beschouwt de kwartfinale van het WK 1990, waarin Joegoslavië na penalty’s verliest van Argentinië, als climax van het boek: ‘Een collectief trauma dat het land nooit te boven is gekomen. Korte tijd later stortte de Balkanstaat ineen en kwam het in een verwoestende oorlog terecht.’

    Jakob Lüers benadrukt in Süddeutsche Zeitung dat het geen voetbalboek is: ‘Marković is niet geïnteresseerd in voetbal. Het is voor haar slechts een instrument om de lezer mee te nemen naar de laatste momenten van een wankele natie en om erbij te zijn wanneer Joegoslavië zijn laatste adem uitblaast.’ In Wochenzeitung noemt Jan Dutoit het een ‘enorm grappige en tegelijkertijd diep trieste tekst over een vader-dochterrelatie in een patriarchale samenleving’. De auteur ziet volgens hem kans om ‘vakkundig het autobiografische met het fantastische te vermengen. Daarbij parodieert zij de taal van voetbalcommentatoren uit die tijd, met vreemde rijmpjes, vergelijkingen en overdrijvingen.’

    Ook Volker Weidermann van Die Zeit is het opgevallen dat Marković ‘in dit geniale boek de stijl van radioverslagen’ hanteert. Daarnaast draait het volgens hem om de ‘destructieve kracht van woorden en overdreven nationale sentimenten en de krankzinnige maar realistische mogelijkheid om een zelfvernietigend land weer tot bezinning te brengen door een zege van het nationale team.

  • Overvloed naast zelfkastijding

    Overvloed naast zelfkastijding

    Niemand ontsnapt aan ten minste een paar van de zeven hoofdzonden. Gulzigheid bijvoorbeeld.

    Ik heb een vriend – misschien herken je het wel – die ontzettend precies is als het op koffie aankomt. Hij gaat alleen naar de hipste koffiebars, van die plekken waar ze T-shirts van vijftig pond verkopen met het logo van de zaak erop. Zijn koffiebonen koopt hij in kleine, stijlvolle zakjes. Het liefst Ethiopische bonen – al vindt hij Keniaanse ook nog acceptabel – die hij thuis vervolgens ‘middelgrof’ maalt voor zijn Chemex, een glazen handmatige koffiemaker.

    Maar wie hou ik voor de gek? Die vriend ben ik zelf. Ik ben die koffiesnob. Daarnaast hou ik van ambachtelijk bier, kalamataolijven en amandelcroissants van zuurdesem. Lange tijd zag ik die verfijnde voorkeuren vooral als iets om trots op te zijn. Tot ik ontdekte dat ik mezelf volgens de middeleeuwse manuscripten die ik bestudeer regelrecht de hel in help. Want volgens die teksten valt mijn verfijnde smaak onder een van de hoofdzonden: gulzigheid. En in de middeleeuwen ging die zonde minder over het lichaam dan over de geest.

    Volgens de filosoof Thomas van Aquino (ca. 1225-1274) kent gulzigheid vijf vormen. Sommige daarvan herkennen we vandaag nog moeiteloos. Je kunt bijvoorbeeld 1) te veel eten of drinken, 2) te snel eten of drinken, of 3) je er te gulzig op storten. Maar de andere twee vormen zijn verrassender. In de middeleeuwen gold je ook als gulzig wanneer je 4) overdreven verfijnd of luxueus omging met eten en drinken, bijvoorbeeld door te fixeren op exclusieve producten. Of wanneer je 5) buitensporig veel aandacht besteedde aan de bereiding ervan: een uitgebreid pannenkoekenontbijt maken of een tostada met olijven en ansjovis alsof het een ritueel is. Gulzigheid was dus ook de zonde van overdreven verfijning en omhaal rond eten.

    Verfijning

    Op die ochtenden waarop ik mijn Ethiopische Yirgacheffe-koffie nauwkeurig afwoog en met een thermometer controleerde of het water exact negentig graden was, trapte ik volgens de middeleeuwse moraal precies in die laatste twee valkuilen.

    Maar wat is er eigenlijk mis met verfijning? Volgens Thomas van Aquino schuilt het gevaar erin dat zulke obsessies de geest overnemen. Mijn fixatie op koffie, ambachtelijk bier en croissants is volgens hem een vorm van ‘concupiscentie’: een egocentrisch verlangen dat het denken overneemt en het beoordelingsvermogen vertroebelt. Wanneer ik in de supermarkt sta, volledig gefascineerd door de luchtigheid van een briochebrood, sluit ik mezelf af van de wereld om me heen. Mijn obsessie vernauwt mijn blik. Ik zie de mensen, ideeën en dingen om mij heen niet echt meer.

    Voor kenners van middeleeuwse theologie klinkt dat waarschijnlijk bekend. Blind worden door obsessie is precies waar de zeven hoofdzonden altijd om draaiden. Het Latijnse woord voor jaloezie, invidia, betekende letterlijk ‘niet zien’. Tegenwoordig zijn die zonden echter vooral een cultureel cliché geworden. Hoogmoed, jaloezie, woede, luiheid, hebzucht, gulzigheid en lust klinken in 2026 eerder als namen van cocktails of personages uit een Pixarfilm.

    Volgens Dante Alighieri komen alle hoofdzonden uiteindelijk voort uit liefde – maar dan liefde die ontspoord is

    Maar in de middeleeuwen waren de hoofdzonden veel meer dan een lijstje verboden gedragingen. Ze vormden een soort psychologische kaart van menselijke verlangens: een manier om de diepste impulsen van de geest te begrijpen. Eeuwenlang waren ze de ruggengraat van de Europese biecht- en zelfhulpcultuur. En oorspronkelijk waren ze minder veroordelend dan wij vandaag vaak denken.

    Het systeem ontstond ruim zestien eeuwen geleden in de Egyptische woestijn en werd bedacht door Evagrius Ponticus. Deze denker, afkomstig uit de streek rond de Zwarte Zee, trok zich na een seksschandaal terug uit het openbare leven omdat hij zichzelf opnieuw wilde uitvinden als een soort ‘atleet van de geest’: iemand die zijn gedachten en verlangens streng probeerde te beheersen. Hij bracht uren door in ijskoude putten en geselde zichzelf.

    Maar nog opvallender was dat hij al zijn negatieve gedachten begon op te schrijven. Sommige waren banaal, andere ronduit paranoïde. Toen hij ze bundelde, merkte hij dat ze onder acht categorieën vielen: gulzigheid, lust, hebzucht, verdriet, woede, luiheid, ijdelheid en hoogmoed. Hij wilde die gedachten bestrijden, maar erkende tegelijk dat niemand eraan ontsnapt. Het waren volgens hem de ‘acht fundamentele gedachten’: verlangens die iedereen kent, hoe goed of zuiver iemand zichzelf ook vindt.

    Dante Alighieri

    In de eeuwen daarna verspreidde dit systeem zich razendsnel. Tegen de twaalfde eeuw waren de ‘acht gedachten’ omgevormd tot de ‘zeven hoofdzonden’: verdriet werd samengevoegd met luiheid, ijdelheid ging op in hoogmoed en jaloezie werd toegevoegd. Vooral onder Europese studenten sloeg het systeem enorm aan. In de dertiende eeuw gebruikten priesters de hoofdzonden als hulpmiddel tijdens biechten en pastorale gesprekken. En in de veertiende eeuw doken ze overal op in de populaire cultuur.

    Giotto schilderde de hoofdzonden op de muren van de Arena-kapel. Geoffrey Chaucer en John Gower gebruikten ze als structuur voor hun literaire werken. Maar hun bekendste ambassadeur was waarschijnlijk Dante Alighieri. In zijn Purgatorio laat hij trotse zondaars zware stenen torsen en woedende zielen verstikken in dikke zwarte rook.

    Toch schuilde achter al die straf en symboliek ook een opvallend mild idee. Volgens Dante Alighieri komen alle hoofdzonden uiteindelijk voort uit liefde – maar dan liefde die ontspoord is. Hoogmoed ontstaat wanneer eigenliefde doorslaat. Jaloezie is liefde voor succes die omslaat in genoegen bij andermans mislukking. Woede is een krampachtige drang om gelijk te hebben. Lust en hebzucht zijn ontspoorde verlangens naar seks en geld. En luiheid – misschien wel de moeilijkst te begrijpen zonde – ontstaat wanneer iemand het vermogen verliest om ergens nog echt om te geven.

    De conclusie? Je hoeft jezelf niet volledig te veroordelen voor je gulzigheid. Het komt voort uit iets fundamenteel menselijks: het verlangen naar comfort, voeding en genot. Alleen staat dat verlangen soms nét iets te hard afgesteld.

    Maar wat moet je daar dan mee? Volgens paus Gregorius de Grote (ca. 540-604) zit het probleem niet in het eten zelf, maar in het voortdurende denken eraan. Stop met obsessief bezig zijn met voedsel, vond hij. Ontwikkel wat de veertiende-eeuwse geleerde Conrad van Megenberg een ‘nuchtere smaakdiscipline’ noemde. Niet door jezelf uit te hongeren of luxeproducten volledig af te zweren, maar door een ontspannen vorm van matiging te ontwikkelen.

    Actueel

    Dat advies voelt verrassend actueel. Onze tijd wordt gekenmerkt door een voedselparadox. Aan de ene kant zijn er ambachtelijke broden, pistache-kaneelbroodjes en Dubai-chocoladelattes. Aan de andere kant bestaan koolhydraatarme diëten, intermittent fasting en influencers met lichamen die haast kunstmatig lijken. We leven in een cultuur van uitersten: eetbuien naast ultramarathons, overvloed naast zelfkastijding. En nu zijn er ook nog medicijnen zoals Ozempic en Wegovy die die kloof proberen te overbruggen. Het resultaat? Een samenleving vol voedselobsessies, waarin mensen soms meer bezig zijn met eten en de effecten ervan dan met elkaar.

    Ik herken mezelf daar pijnlijk goed in. Tijdens mijn laatste bezoek aan Ierland, waar mijn schoonmoeder woont, had ik blijkbaar verteld hoeveel ik van Ethiopische koffie hou. Toen ik de eerste ochtend beneden kwam, stond er een nieuw pak koffiebonen op tafel. Mijn schoonmoeder – inmiddels met pensioen – was langs vier supermarkten gegaan op zoek naar de juiste bonen en had uiteindelijk iets gevonden dat ‘Kenyan Blend’ heette. Uit paniek had ze ook nog een glimmende nieuwe cafetière gekocht.

    Die ochtend dronk ik één kopje van haar koffie. Maar de volgende dag ging ik zelf op zoek naar mijn vertrouwde Yirgacheffe-bonen, precies gemalen zoals ik ze wilde. De ‘Kenyan Blend’ verdween ongebruikt terug in de kast. Wat voor schoonzoon was ik eigenlijk geworden?

    Dat is uiteindelijk waar gulzigheid – en eigenlijk alle hoofdzonden – over gaat. Je merkt dat je te ver bent gegaan wanneer je gewoontes andere mensen buitensluiten. Wanneer je obsessie, of die nu draait om jezelf, status of verfijning, belangrijker wordt dan aandacht en vriendelijkheid voor anderen.

    In het vliegtuig terug uit Ierland besefte ik dat mijn koffiesnobisme mijn schoonmoeder had gekwetst. Ik dacht aan de teleurgestelde blik in haar ogen toen ik thuiskwam met dat kleine zakje exclusieve bonen. Volgende keer drink ik gewoon de koffie die ze in de dichtstbijzijnde winkel vindt. Misschien leer ik dan iets van haar over geduld en liefde. En wie weet blijf ik dan zelfs uit de hel.

  • Een Marslandschap met zandgraven

    Een Marslandschap met zandgraven

    De Chileense kunstenaars Francisca García en Mario Navarro lieten zich voor hun tentoonstelling Unearthed Conversation inspireren door de Atacamawoestijn en door de relatie tussen landschap, beeld, cultuur en geschiedenis.

    De Atacamawoestijn in Noord-Chili is een enorme, vanuit de ruimte zichtbare stortplaats geworden voor onverkochte en afgedankte kleding uit de westerse wereld. Het is ook eenextreem droog gebied waar bijna nooit regen valt, waardoor het landschap nauwelijks verandert en resten uit het verleden uitzonderlijk goed bewaard blijven.

    Het afgelegen gebied heeft een donkere geschiedenis

    Hetzelfde afgelegen gebied heeft ook een donkere geschiedenis; tijdens de dictatuur van Pinochet werden er massagraven aangelegd voor vermoorde politiek gevangenen, die nog steeds worden teruggevonden. En dan lijkt het landschap ook nog op Mars.

    Voor Francisca García en Mario Navarro voldoende aanleiding om onder andere een 7 meter breed zandgraf te maken, Tumba Arena, van katoendraad en vilt.

    Unearthed Conversation, Smak, Gent tot 13/6

  • Wereldnieuws: smartphoneverbod voor tieners & meer

    Wereldnieuws: smartphoneverbod voor tieners & meer

    Bangladesh in de ban van blonde buffel

    Een albinobuffel van 700 kilo is in Bangladesh een onwaarschijnlijke mediasensatie geworden nadat hij de bijnaam ‘Donald Trump’ kreeg vanwege zijn goudkleurige hoofdhaar en lichtroze huid, meldt de Bangkok Post.

    WN koe

    Bezoekers stroomden massaal naar de boerderij net ten zuidoosten van Dhaka om het beest te fotograferen en aan te raken. Een bezoeker die eerst nog twijfelde aan de gelijkenis, gaf na aankomst toe dat het dier veel van Trump wegheeft. Volgens het boerderijpersoneel is de buffel een ‘kalm en zachtaardig’ dier.

    Het beest heeft veel aandacht getrokken in aanloop naar het islamitische offerfeest Eid al-Adha op 27 mei. Het dier is al verkocht voor 3,86 euro per kilo vlees en aan de nieuwe eigenaar afgeleverd.


    Hoe Rusland AI als wapen inzet

    Rusland gebruikt steeds meer AI-gegenereerde nepvideo’s om de indruk te wekken dat Rusland succes boekt op het slagveld in Oekraïne, aldus The Kyiv Post. Zo zijn er clips gemaakt waarin Russische vlaggen worden gehesen in Oekraïense dorpen, aldus het Institute for the Study of War (ISW). Het ISW ziet de trend als een onderdeel van de bredere Russische informatieoorlog, die sinds de winter van 2025 is geïntensiveerd. Analisten brengen de trend in verband met de trage Russische vooruitgang aan het front. Volgens de monitoringgroep DeepState heeft Rusland in april 141 km² aan Oekraïens grondgebied veroverd – een van de magerste maandresultaten in meer dan een jaar.

    Rusland voert een psychologische oorlogscampagne om de werkelijkheid te verdraaien en verschillende doelgroepen te manipuleren. Analisten waarschuwen dat het uiteindelijke doel informatiechaos is – een situatie waarin synthetische content zo wijdverspreid raakt dat zelfs echt bewijsmateriaal als nep kan worden afgedaan.


    Iers dorp verbiedt smartphones voor tieners

    Greystones, een Ierse kustplaats net ten zuiden van Dublin, heeft zich wereldwijd op de kaart gezet met het radicale initiatief It Takes a Village. Het doel daarvan is kinderen te beschermen tegen sociale media door smartphones te verbieden voor kinderen onder de twaalf jaar, meldt The Telegraph. Ouders tekenen een contract met hun basisschool waarin ze beloven hun kinderen geen mobiel te geven totdat ze rond hun dertiende naar de middelbare school gaan.

    ‘Het gaat erom dat we het moment waarop ze een smartphone krijgen, uitstellen totdat we ze de vaardigheden hebben bijgebracht die ze nodig hebben om in de online wereld te navigeren,’ aldus Rachel Harper, basisschooldirecteur in Greystones, die het initiatief heeft opgezet.

    WN kinderen compressed

    Ze bedacht het concept toen leerlingen na de covid-lockdowns weer naar school gingen. ‘Ouders vertelden me hoe hun zoon of dochter, die het op school goed deed, ’s avonds thuis helemaal de controle verloor. Kinderen hadden moeite met slapen na tot in de late uurtjes op hun telefoon te hebben gezeten. Door berichten van de avond ervoor kwamen ze dermate uitgeput of overstuur op school dat ze zich niet konden concentreren.’ Op het eerste gezicht klinkt het initiatief draconisch en onwerkbaar, maar ouders, leerkrachten en vooral de kinderen zijn er zeer over te spreken. Zo vertelt een moeder: ‘Ik zag enorm op tegen de dag dat mijn dochter thuis zou komen smeken om een smartphone, omdat iedereen er al een had. Maar dankzij dit schoolinitiatief hebben moeders zoals ik daar geen last meer van.’

    En een jongen verklaart: ‘Wat ik tot nu toe van de workshops heb geleerd, is dat socialemediaplatforms zo zijn ontworpen dat ze een eindeloze hoeveelheid content bieden, waardoor het moeilijk is er afstand van te nemen. Ze zijn verslavend en ik wil niet dat mij dat overkomt.’


    Franse filmproducent verbreekt banden met 600 filmartiesten

    De topman van Canal+, de grootste filmproducent van Frankrijk, heeft onlangs bekendgemaakt dat de groep niet langer zal samenwerken met zeshonderd professionals uit de filmindustrie die een petitie tegen de conservatieve miljardair Vincent Bolloré hebben ondertekend, aldus Le Monde. De aankondiging, gedaan tijdens het filmfestival van Cannes, zal naar verwachting voor grote opschudding zorgen in de Europese filmwereld.

    ‘Ik ervaar die petitie als een onterechte bejegening van de teams van Canal+, die zich inzetten voor de onafhankelijkheid van Canal+ en de volledige diversiteit van haar keuzes. Ik zal niet langer samenwerken met en ik wil niet langer dat Canal+ samenwerkt met de mensen die deze petitie hebben ondertekend,’ aldus CEO Maxime Saada.

    De petitie riep mensen op zich te mobiliseren tegen ‘de toenemende greep van extreemrechts’ op de filmindustrie onder invloed van Bolloré en de Canal+-groep. De agressieve expansie van Bolloré in de Franse media de afgelopen jaren wordt door conservatieven toegejuicht, omdat het volgens hen het machtsevenwicht – dat naar links doorslaat – weer in balans brengt.

    De miljardair Bolloré, een vrome katholiek die zijn fortuin verdiende in de logistieke sector, wordt door commentatoren vaak vergeleken met de in Australië geboren Amerikaanse mediamagnaat Rupert Murdoch, omdat zijn nieuwszender CNews overeenkomsten vertoont met de Amerikaanse zender Fox News.


    Toerist krijgt compensatie voor gebrek aan ligruimte

    Een Duitse toerist heeft ruim 900 euro teruggekregen omdat hij er tijdens zijn vakantie in Griekenland niet in slaagde een ligstoel te bemachtigen, aangezien alle stoelen met handdoeken waren gereserveerd. De man, die in 2024 met zijn gezin een pakketreis maakte naar het Griekse eiland Kos, zei tegen de BBC dat hij elke dag twintig minuten bezig was naar een ligstoel te zoeken, terwijl hij om 06.00 uur al wakker werd.

    WN strandstoelen compressed edited scaled

    Vervolgens klaagde hij zijn touroperator aan omdat hij het reserveringssysteem had toegestaan en gasten die ligstoelen met handdoeken reserveerden niet hierop had aangesproken. Volgens de toerist waren de ligbedden zo vaak gereserveerd dat ze onbruikbaar waren en zijn kinderen op de grond moesten liggen. De rechter stelde hem in het gelijk en oordeelde dat de familie recht had op een restitutie van 986,70 euro.


    Vogeltapijt

    Elk jaar sterven naar schatting zo’n miljard vogels in Noord-Amerika omdat ze tegen ramen aan vliegen, meldt Colossal. Dat komt volgens de vogelbescherming omdat de meeste vogels hun spiegelbeeld niet herkennen of zelfs denken dat hun rivaal recht voor ze vliegt. Kunstenaar en docent Holly Greenberg raakt gefascineerd door dit treurige fenomeen. Nadat bijna duizend vogels omkwamen in een botsing met één gebouw in Chicago, lanceerde ze een initiatief om precies 10.863 stoffen vogels te maken, het aantal dat in 2023 dood werd aangetroffen in de straten van de stad. Via meer dan 140 workshops verspreid over de VS en Canada naait een groeiende gemeenschap met de hand vogels na op basis van echte exemplaren. Uiteindelijk zullen alle vogels samen één groot tapijt vormen.

    WN vogels compressed
  • Franse filmproducent Canal+ verbreekt banden met 600 filmartiesten

    Franse filmproducent Canal+ verbreekt banden met 600 filmartiesten

    Lees ook het andere kort nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

    » Iers dorp stelt smartphoneverbod in voor kinderen onder de twaalf

    » Rusland maakt nepvideo’s met AI om militaire successen te claimen

    Aanleiding is een petitie tegen een van de eigenaars van Canal+

    De topman van Canal+, de grootste filmproducent van Frankrijk, heeft onlangs bekendgemaakt dat de groep niet langer zal samenwerken met zeshonderd professionals uit de filmindustrie die een petitie tegen de conservatieve miljardair Vincent Bolloré hebben ondertekend. De aankondiging, gedaan tijdens het filmfestival van Cannes, zal naar verwachting grote opschudding veroorzaken in de Europese filmwereld, schrijft Le Monde.

    ‘Ik ervaar die petitie als een onterechte bejegening van de teams van Canal+, die zich inzetten voor de onafhankelijkheid van Canal+ en de volledige diversiteit van haar keuzes. Ik zal niet langer samenwerken met en ik wil niet langer dat Canal+ samenwerkt met de mensen die deze petitie hebben ondertekend,’ aldus CEO Maxime Saada.

    image
    360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.

    De petitie riep mensen op zich te mobiliseren tegen ‘de toenemende greep van extreemrechts’ op de filmindustrie onder invloed van Bolloré en de Canal+-groep. De agressieve expansie van Bolloré in de Franse media de afgelopen jaren wordt door conservatieven toegejuicht, omdat het volgens hen het machtsevenwicht – dat naar links doorslaat – weer in balans brengt.

    De miljardair Bolloré, een vrome katholiek die zijn fortuin verdiende in de logistieke sector, wordt door commentatoren vaak vergeleken met de in Australië geboren Amerikaanse mediamagnaat Rupert Murdoch, omdat zijn nieuwszender CNews overeenkomsten vertoont met de Amerikaanse zender Fox News.

  • Een foute celgenoot in een falend systeem

    Een foute celgenoot in een falend systeem

    In de Britse film Wasteman ontstaat er een gevaarlijke dynamiek tussen twee celgenoten. Critici prijzen vooral het toegewijde acteerwerk, waarmee regisseur Cal McCau volgens The Guardian de clichés van een gevangenisdrama weet te ontstijgen.

    In de Britse speelfilm Wasteman komt de verlegen junkie Taylor (Don Jonsson) over een paar weken vervroegd vrij uit de gevangenis. Taylors plannen om zijn leven te beteren komen onder druk te staan wanneer hij crimineel Dee (Tom Blyth) als celgenoot krijgt.

    Door ‘het toegewijde acteerwerk en de ijzersterke vertelkracht’ ontstijgt regisseur Cal McCau ‘de clichés van het gevangenisdrama’, schrijft Peter Bradshaw in The Guardian.

    Volgens Christian Zilko van Indie Wire bewijst Jonsson dat hij ‘een van de opwindendste acteurs van dit moment is’. Hij had alleen een ander podium verdiend, omdat de ‘bruutheid en barbaarsheid omwille van het geweld worden gefilmd, zonder een duidelijk beeld te geven van wat de makers veroordelen.’

    ‘De film laat zien dat het meest angstaanjagende van de gevangenis soms de persoon is met wie je opgesloten zit’

    De criticus van Time Out vindt dat de film als gevolg van de ‘schokkerige telefoonshots’, de ‘drilrapp-achtige’ dimensie en de ‘wazige Insta-achtergronden’ is gemaakt voor de socialmediageneratie. ‘De film laat zien dat het meest angstaanjagende van de gevangenis soms de persoon blijkt te zijn met wie je opgesloten zit.’

    Voor Peter Gray van AU Review is het ‘alsof de muren met elke scène dichterbij komen’ en ‘de grens tussen observatie en deelname vervaagt.’ Volgens hem draait het in de film niet om ‘een verlossende vriendschap of een troostende boog van wederzijdse redding’, maar om een veel verontrustender vraag: ‘Wat gebeurt er als twee diep beschadigde mensen niet om elkaar heen kunnen?’

  • Aandacht trekken met een gebouw

    Aandacht trekken met een gebouw

    Sommige gebouwen zijn niet beroemd omdat ze belangrijk zijn, maar omdat ze opvallen. Ze circuleren op het internet rond als een soort architectonische memes, los van geschiedenis, functie of vorm.

    CUL gezicht huis compressed edited
    Face House, Kyoto. – © Wikimedia

    Op de blog Misfits’ Architecture schrijft de Britse Graham McKay wekelijks over architectuur. Hij verzet zich tegen ‘dysfunctionalism’: gebouwen die er spectaculair uitzien maar slecht functioneren – de zogenaamde meme buildings. Het zijn gebouwen die makkelijk als beeld verspreidbaar zijn, als een herkenbare vorm die meteen begrepen, gedeeld en meestal ook besproken wordt voordat iemand er goed naar heeft gekeken.

    CUL Opera Sydney compressed edited
    Sydney Opera House. – © Wikimedia

    De aantrekkingskracht is duidelijk. Een gebouw dat eruitziet als een vis, een mandje of een eend, onthoud je sneller dan een ontwerp dat esthetisch én praktisch goed doordacht is. Dat verklaart waarom mimetische architectuur al decennialang opduikt in de Verenigde Staten en ver daarbuiten: een gebouw krijgt de vorm van wat het verkoopt, of van wat het wil betekenen.

    CUL Eend compressed edited
    The Big Duck. – © Wikimedia

    Op de plek waar nu The Big Duck staat, werden voorheen eenden en eieren verkocht. Of neem het ‘basket-gebouw’ van Longaberger in Ohio, een hoofdkantoor in de vorm van het product van het bedrijf zelf. McKay’s punt is overigens subtieler dan louter spot: het gaat hem om de manier waarop architectuur zich steeds vaker laat lezen als beeldcultuur waarin de meme geen bijzaak meer is, maar onderdeel van het ontwerp.

    CUL hangende schijf compressed
    Australian Pavilion, Osaka Expo 1970. – © Getty Images

    Ontsnappen aan het algoritme van de aandacht lukt ook in de architectuur niet. Het levert gelukkig vaak nog onverwachte en gedurfde ontwerpen op.

    CUL patrijspoorten compressed edited
    Een huis dat op een vliegende schotel lijkt, de Futuro II, kreeg de hoofdprijs in een fotowedstrijd die door de Arrow Company wordt georganiseerd voor studenten uit het hele land. De Futuro II heeft een diameter van 8 meter, is 3,7 meter hoog, biedt comfortabel plaats aan twee tot vier personen en wordt geleverd als een volledig zelfvoorzienend huis. – © Getty Images

  • De kleurrijkste jaren van Henri Matisse

    De kleurrijkste jaren van Henri Matisse

    Juist in de laatste jaren van zijn leven vond de Franse kunstenaar Henri Matisse zichzelf opnieuw uit. Hij ging vrijer, kleurrijker en radicaler te werk dan ooit tevoren.

    ‘Ik hoop dat we, hoe lang we ook leven, jong zullen sterven’, schreef Henri Matisse in 1950 op tachtigjarige leeftijd. De Fransman stierf vier jaar later. Hij had zich al dertien jaar, ondanks een darmoperatie die hem in 1941 bijna het leven had gekost, bezield gevoeld door een nieuwe creatieve impuls, een soort ‘tweede leven’, zoals hij het zelf verwoordde in een brief aan zijn zoon Pierre. In de laatste jaren van zijn leven vond Matisse namelijk een nieuwe taal uit: die van uitgesneden vormen en felle kleuren. Precies deze periode staat centraal in de flamboyante tentoonstelling Matisse: 1941-1954. Het resultaat van een samenwerking tussen het Centre Pompidou (gesloten voor renovatie tot 2030) en het Grand Palais.

    Het geheel is een duizelingwekkend, vrolijk spektakel van kleuren, vormen, lijnen en licht

    De twee musea hebben meer dan driehonderd werken van over de hele wereld verzameld. Sommige worden voor het eerst aan het publiek tentoongesteld. De verzameling toont de immense diversiteit van Matisse’s oeuvre, naast zijn beroemdste schilderijen. De tentoonstelling omvat tekeningen, gouache-uitknipsels, geïllustreerde boeken, textiel en glas-in-loodramen. Het geheel is een duizelingwekkend, vrolijk spektakel van kleuren, vormen, lijnen en licht. En dan nog eens een heleboel kleur.

    De laatste jaren van een kunstenaarsleven worden nog wel eens gezien als een periode van onvermijdelijke creatieve achteruitgang, maar deze verzameling aan innovatieve technieken en materialen bewijst het tegendeel. De tentoonstelling eert een kunstenaar die met de jaren alleen maar creatiever en gedurfder werd.

    Grand Palais, Parijs, t/m 26 juli