Gerecenseerd

TENTOONSTELLING | Op drift in een bezoedelde utopie

Afropea in woord en beeld.

Het uitgangspunt van Afropean noemt dichter en muzikant Musa Okwonga in de New Spectator ‘bedrieglijk eenvoudig’. In een poging een soort gemeenschappelijke identiteit te ontdekken onder zwarte mensen van Afrikaanse afkomst in Europa, besluit fotograaf Johny Pitts om zo veel mogelijk van hun belangrijkste gemeenschappen te bezoeken. Zijn inspanningen zijn ondanks een beperkt budget ‘buitengewoon indrukwekkend. Hoewel hij met zijn kladblok en camera maar een paar dagen op elke locatie doorbrengt, is het opmerkelijk hoe snel hij de ziel van een stad weet te vangen.’ The Guardian vindt het ‘een genoegen’ Pitts te volgen op zijn reis. ‘Maar overal ondergraaft de realiteit zijn droom van Afropea; hij eindigt met een “bezoedelde utopie”.’

‘We raken op drift in Europa, komen vast te zitten,’ citeert hij Mohammed, een Ghanese rasta in Berlijn. ‘Europa gaat op de een of andere manier in je zitten, ook al voel je je slechter dan thuis, want het is beschamend om met lege handen terug te gaan.’

The Telegraph noemt Pitts naar aanleiding van zijn zoektocht ‘een gepassioneerd auteur die behendig kan navigeren’ en een zwarte wereld belicht die voor velen anders ongezien zou blijven.

Johny Pitts’ werk is van 18 september tot 1 november te zien en te koop in Foam, Amsterdam.

FILM | De regisseur als waarnemer

Volop lof en kritiek voor Fukada’s nieuwe film

Tijdens het kijken van A Girl Missing ben je ‘zo druk met het ontrafelen van het plot dat je geen tijd hebt om erbij stil te staan hoe onzinnig het eigenlijk is’, schrijft IndieWire over de nieuwe film van de Japanse regisseur Koji Fukada, die met Harmonium (2016) in Cannes een Prix du Jury won. ‘[hoofdpersoon] Ichiko’s leven is niet de enige leegte (…), de film zelf voelt uitgehold aan,’ vindt SlantMagazine. ‘Je ziet niemand ergens van genieten, het centrale gezin in het verhaal (…) komt niet uit de verf.’

The New York Times spreekt van een ‘gekmakend gecompliceerd plot – bruisend van wraaksexting en lesbisch verlangen’. Waren de scènes in Harmonium ingetogen en soms ijzig steriel, aldus The New York Times, de ‘troebele kleuren en de depressieve stemming’ van deze film doen ons ‘verlangen naar een enkel moment van vreugde’.

Maar The Japan Times prijst de subtiliteit van de film evenals de regisseur, die zich afzijdig zou hebben gehouden van internettrends en melodrama, en zich in plaats daarvan concentreerde op ‘de kwetsbaarheid van menselijke relaties, de verdeelde aard van het menselijk hart en het eeuwige verlangen naar wraak’. De hoofdpersoon, die als verpleegkundige van een gezin een hechte vriendschap krijgt met de oudste dochter, Motoko, totdat Motoko’s jongere zusje wordt ontvoerd, zou volgens het dagblad goed zijn getroffen met de Japanse titel: Yokogao (‘zijprofiel’); ze laat haar ‘goede’ kant aan de wereld zien, maar bruist ondertussen van de niet-zo-goede gevoelens. ‘De regisseur stelt zich hierbij op als waarnemer in plaats van als moralist of verdediger, zodat het publiek zijn eigen conclusies kan trekken.’

24 september in de bioscoop.

MUZIEK | De chirurgische precisie van Bongeziwe Mabandla

‘Alles wat ik deed op zoek naar liefde’

Hoewel slechts een klein deel van zijn luisteraars Bongeziwe Mabandla’s teksten kan verstaan, schrijft Mail & Guardian, groeit het aantal fans gestaag. Zijn laatste album stond vrijwel meteen op 1 in de Zuid-Afrikaanse iTunes. En dat zou nog het meest te danken zijn aan zijn stem, door M&G omschreven als ‘een van de mooiste van het land’.

‘Rond 2004 was er een grote muziekbeweging in Jo’burg,’ vertelt de zanger in een interview met de krant uit Johannesburg, waar hij heen trok om aan zijn muziekcarrière te werken. ‘Het was een opwindende, frisse postapartheidtijd, waarin jonge mensen zich voor het eerst openstelden en uitten.’ In navolging van zijn helden uit de Oost-Kaap, waar hij opgroeide, zoals Thandiswa Mazwai en Simphiwe Dana, componeerde Mabandla uitsluitend muziek in het isiXhosa, na Zulu de tweede taal van het land. De muzieksite ISYOURS noemt Mabandla naar aanleiding van zijn laatste cd, iimini (dagen), ‘een expert van de introspectie’. ‘Zorgvuldig, bijna klinisch in zijn analyse van zijn eigen gevoelens, levert hij dit derde studioalbum af, met de precisie van een chirurg en het hart van een dichter.’ Het album, dat het gevolg is van een break-up, gaat volgens de artiest over ‘alles wat ik deed op zoek naar liefde’.

6 oktober in Paradiso, Amsterdam.

LITERATUUR | Het mysterie van Lispector

Kinderverhalen van de Braziliaanse grootmeester

Clarice Lispector wordt beschouwd als een van de grootste, en moeilijkste, Braziliaanse schrijvers van de twintigste eeuw. Volgens Los Angeles Times hoort ze in de boekenkast thuis naast Kafka en Joyce. Op het verzoek om een inleiding bij een van haar romans, schreef filmmaker Pedro Almodóvar: ‘Haar taal is zo dicht en rijk dat ik ervoor stilhoud, als voor een muur.’

Maar in haar kinderboeken gebeurt er iets geks, aldus de auteur tegen The Nation: ‘Als ik voor kinderen schrijf, word ik begrepen, maar als ik voor volwassenen schrijf, ben ik moeilijk? Moet ik voor volwassenen schrijven met woorden en gevoelens die bij kinderen passen?’

Het raadsel van het denkende konijn schreef ze toen ze in Washington woonde met haar twee zoontjes, voor wie ze zo veel mogelijk beschikbaar wilde zijn. Haar oudste droeg haar op een verhaal te schrijven over hun geliefde konijn Joaozinho. Het was bedoeld voor ‘domestic use’.

Maar voor Andréa Stella van LitHub heeft het nog een andere functie: ‘Ik herontdekte het brede spectrum van haar taal. Nu pas realiseer ik me waarom Lispector-fans steeds bij haar terugkomen: wij zijn de kinderen die het raadsel niet kunnen oplossen.’

Het konijn zelf ontdekt onder andere de vorm van onze planeet. Revista Babar citeert: ‘Er zijn maar twee manieren om erachter te komen dat de aarde rond is: door boeken te bestuderen, of door gelukkig te zijn.’

Het raadsel van het denkende konijn en andere verhalen, vertaald door Arthur Japin en Benjamin Moser, geïllustreerd door Gerda Dendooven.

Deze titels worden getipt door Athenaeum Boekhandel in Amsterdam.

Stephen Hawking – Leonard Mlodinow

In dit boek maak je via Mlodinow kennis met een briljante, ondeugende en vriendelijke man. Je leert over zijn ont- dekkingen, maar vooral over zijn leven: over de worsteling met zijn ziekte maar vooral over de innige relaties die hij had met de mensen om hem heen.

Te intelligent om gelukkig te zijn? – Jeanne Siaud-Facchin

Hoe kom je er als volwassene achter dat je hoogbegaafd bent? En hoe kun je je leven dan beter inrichten om vervolgens al je mogelijkheden te benutten? Leer als volwassene je eigen persoonlijkheid beter begrijpen, om zo van een hindermacht een superkracht te maken.

Het grote wereldtoneel – Philipp Blom

In dit filosofische essay – met een speciaal voor de Nederlandse lezer geschreven nawoord over de coronacrisis – laat Philipp Blom zien hoe het mogelijk is dat het Westen niet ondanks, maar juist vanwege vrede en welvaart in een crisis verkeert. En daar zijn we door ons verleden geenszins op voorbereid.

De XX economie – Linda Scott

Hoogleraar en activist Linda Scott werpt licht op de cruciale maar vaak onzichtbare bijdrage van vrouwen aan onze wereldeconomie. Een meeslepend en overtuigend pleidooi om de economische macht van vrouwen te ontketenen op basis van economische vrijheid en gelijkheid.

De klassieke wereld in 100 woorden – Clive Gifford

Van Cleopatra tot Hadrianus, van mummies tot toga’s en van Plato tot Hannibal: er is zo veel dat de klassieke wereld spannend maakt. 100 namen en begrippen uit de klassieke wereld worden elk beschreven in 100 woorden

Samengesteld door Laura Weeda