Na enkele tegenslagen laat het bedrijf Verne sinds begin mei zijn zelfrijdende taxi’s door de straten van de Kroatische hoofdstad rijden, een primeur voor het Europese continent. Omdat de start-up de productie van de auto’s niet tijdig van de grond kreeg, worden ze voorlopig nog in China gebouwd.
Net als in andere Europese hoofdsteden is het verkeer in Zagreb tijdens de spits behoorlijk chaotisch. Voor robottaxi’s is het daardoor een stuk lastiger om zich door de stad te manoeuvreren dan in veel Amerikaanse of Chinese steden. Begin juni toonde een zelfrijdend voertuig van het Kroatische bedrijf Verne, het eerste commerciële robottaxibedrijf van Europa, aan Le Monde waartoe het in staat was. Het week uit voor een fietser die geen voorrang verleende en haalde via de busbaan rechts een bestelbusje in dat plotseling was gestopt om zijn goederen te lossen.
Maar in de smalle straatjes van het centrum liet het autonome rijsysteem het afweten op het moment dat er op een kruispunt een constante stroom auto’s van rechts kwam. Het voertuig bewoog met horten en stoten maar slaagde er niet in zich ertussen te wurmen. De menselijke bestuurders erachter toeterden ongeduldig en lieten luid hun ongenoegen blijken over de robottaxi van Verne, die al van verre herkenbaar was aan zijn vele sensoren en camera’s. Filip Cindric, de operationeel directeur van het Kroatische bedrijf, gaf de menselijke bestuurder, die om veiligheidsredenen aanwezig was, uiteindelijk opdracht het stuur over te nemen.
‘Het is nu erg druk en voor complexe situaties als deze hebben we meer praktijkdata nodig om het systeem verder te verbeteren,’ erkende Cindric. Maar hij voegde er geruststellend aan toe: ‘Dit soort situaties vormt geen ernstig veiligheidsprobleem en kan eenvoudig op afstand worden opgelost door een operator.’
Het Kroatische bedrijfje, vernoemd naar de Franse schrijver Jules Verne en in 2019 opgericht door Rimac, een Kroatische start-up voor luxe elektrische voertuigen, baarde begin april opzien door als eerste in Europa een robottaxidienst aan te kondigen. Waar Waymo, een dochteronderneming van Alphabet/Google, zich al maandenlang voorbereidt in Londen en het Chinese WeRide belooft eind dit jaar klaar te zijn in Madrid, wist het kleine Zagreb met slechts 700.000 inwoners zijn rivalen de loef af te steken in deze technologische wedloop.
De operationeel directeur van het bedrijf gaf de menselijke bestuurder uiteindelijk opdracht het stuur over te nemen
Een maand na de lancering meldde Verne dat het al 700 actieve gebruikers had en een wachtlijst van ruim 6500 mensen. Het bedrijf telt inmiddels tien witte taxi’s, gebouwd door de Chinese fabrikant Arcfox en uitgerust met het besturingssysteem Pony.ai, de Chinese marktleider op het gebied van autonoom rijden. De taxi’s kunnen momenteel 90 vierkante kilometer bestrijken, met inbegrip van het centrum en de luchthaven van Zagreb.
Voorlopig reist er nog een menselijke chauffeur mee die zo nodig kan ingrijpen. Volgens Verne is dat echter slechts tijdelijk: zodra de regelgeving toestaat dat operators op afstand ingrijpen, kan de chauffeur verdwijnen en is autonomieniveau 4 bereikt. (Niveau 5 – volledige autonomie – bestaat vooralsnog nergens ter wereld.) Verne, dat momenteel nog maar zo’n duizend ritten op de teller heeft, belooft zijn vloot vóór eind 2026 met enkele tientallen voertuigen te zullen uitbreiden.
Voordat Verne zijn diensten in Zagreb kon aanbieden, moest het bedrijf eerst geduldig elke straat in kaart brengen om op alle mogelijke verkeerssituaties te kunnen anticiperen. Dat verklaart waarom de dienst juist in deze relatief kleine hoofdstad eerder kon worden uitgerold dan elders in Europa, een continent dat inmiddels flink achterloopt op China en de Verenigde Staten.
Europese ambities
Verne wil zijn diensten ook naar andere Europese steden uitbreiden en voert daarover al onderhandelingen. In een sector waarin regelgeving vaak de grootste hindernis vormt, kon Rimac vanaf het begin rekenen op de steun van de Kroatische overheid, die in 2022 een speciale wet aannam die autonoom rijden mogelijk maakt. Daarmee profileert het Balkanland, dat tot dusver vooral bekendstond als toeristische bestemming, zich ook als broedplaats voor technologische innovatie.
Het Rimac-project, dat bijna 180 miljoen euro aan Europese steun uit het Coronaherstelfonds ontving, kende de nodige tegenslagen. Aanvankelijk beloofde het Kroatische bedrijf speciaal voor dit project een fabriek aan de rand van Zagreb te bouwen, waar het eigen zelfrijdende taxi’s zou produceren. Passagiers zouden worden vervoerd in futuristische tweezitscapsules zonder stuur of pedalen, maar met een interieur vol schermen. Maar toen het eerste voertuig in 2024 in aanwezigheid van de Kroatische premier Andrej Plenković officieel werd gepresenteerd, wilde het niet starten. De pijnlijke mislukking leverde de fabrikant veel hoongelach op.
‘Hoe pak je zelfrijden aan op z’n Kroatisch? Doe alsof je innoveert en koop een kant-en-klare oplossing van de Chinezen’
Hoewel Verne volhoudt dat het uiteindelijk zijn eigen blauwe voertuig op de weg zal brengen en journalisten uitnodigt om alvast het formidabele comfort ervan te ervaren, heeft nog niemand er een zien rijden. Volgens Verne zijn inmiddels zestig prototypes gebouwd, getest en gepresenteerd, maar is het voertuig nog niet klaar voor gebruik op de openbare weg. In 2025 besloot Verne, kennelijk onder tijdsdruk, om Chinese voertuigen in te zetten voor de lancering van zijn dienst. Hoewel het Kroatische bedrijf niet betrokken was bij de technologische ontwikkeling van de voertuigen, benadrukt het dat de dienst gebruikmaakt van een volledig in eigen huis ontwikkelde app.
Deze tegenslagen voeden de legendarische spotlust van de Kroaten. Zij zetten geregeld vraagtekens bij het talent van Rimac-topman Mate Rimac, die soms ‘de Elon Musk van de Balkan’ wordt genoemd. In een filmpje op YouTube sneerde een internetgebruiker: ‘Hoe pak je zelfrijden aan op z’n Kroatisch? 1. Steek geld van de Europese belastingbetaler in je zak. 2. Doe alsof je innoveert. 3. Koop een kant-en-klare oplossing van de Chinezen. 4. Zeg dat het een succes is.’
Verne houdt echter vol dat de huidige taxidienst met Chinese voertuigen volledig is gefinancierd door particuliere investeerders. Tegelijk laat het bedrijf doorschemeren dat het de Europese subsidie zal terugbetalen als het er niet in slaagt vóór eind augustus – de door de Europese Commissie gestelde deadline – een voertuig te ontwikkelen met het predicaat ‘Made in Europe’.
Vertaald door Peter Bergsma
Verder lezen?
Kwaliteitsjournalistiek kost geld. Maar je wilt 360 misschien liever eerst proberen. Neem daarvoor een proefabonnement en lees een week lang gratis.
Heb je al een account?
